Kimi zaman mirasbırakanın kimi mirasçılarına mirastan daha çok pay vermek, kimi mirasçılarına ise mirastan pay vermemeye çalıştığı görülmektedir. Muris muvazaası kurumu ise bu durumun ortadan kaldırılması amacıyla işletilen bir müessesedir. Örneğin mirasbırakan sizi mirastan dışlamak amacı ile malvarlığını satış olarak göstermiş ise hangi yasal haklarınız vardır? Hukuk dilinde muris muvazaası olarak geçen bu durum mutlak olarak geçersizdir.
Muris muvazaası, bir kimsenin mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla yaptığı karşılıksız kazandırmaları tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstermesidir. Mirasbırakan, bu şekilde mirasçılarından mal kaçırma kastı ile hareket etmektedir. Buradaki temel amaç, saklı paylı mirasçılarının ileride tenkis davası açarak miras paylarını almalarını önlemektir.
Başvurulacak Hukuki Yollar
Yukarıda anılan şartların varlığı halinde her bir mirasçı, tapu iptal ve tescil davası ile taşınmazın terekeye dönmesini talep edebilecektir.
Her mirasçının, muvazaalı olması nedeniyle geçersiz bir sözleşme ile şeklen bir başkasına devredilen taşınmazın tapu iptali için dava açma hakkı vardır. Muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı davalar, mirasbırakanın muvazaalı sözleşme ile taşınmazı devrettiği kişi, onun mirasçısı ya da muvazaalı yahut kötü niyetli olarak taşınmazı devralan ikinci ve sonraki el durumunda bulunan kişiler aleyhine açılabilir. Mirasbırakan mal kaçırmak için bir şirket kurmuşsa ve taşınmazını bu şirkete satış gibi göstermek suretiyle bağışlamışsa, şirket de davalı olarak gösterilebilir. Mirasbırakan, mirasçısının taşınmazdan yararlanmasını önlemek amacıyla taşınmaz üzerinde muvazaalı olarak uzun süreli intifa hakkı tesis etmişse, mirasbırakan öldükten sonra lehine intifa hakkı kurulan kişi aleyhine de dava açılabileceği kabul edilmektedir.
Muvazaalı olarak yapılan taşınmaz satış sözleşmelerinde görünüşteki işlem muvazaa nedeniyle, gizli işlem olan bağışlama sözleşmesi de kanunen aranan şekle uygun olmadığından geçersiz olacaktır. Bunun sonucu olarak da tapudaki tescil yolsuz olacağından mülkiyet karşı tarafa hiç geçmemiş olacak ve saklı paylı olsun olmasın tüm mirasçılar tapu kaydının düzeltilmesini talep edebileceklerdir. Bu dava, ancak mirasbırakan vefat ettikten sonra açılabilir. Mirasbırakanın sağlığında bu tür temlikler hakkında dava açılamayacaktır.
Muris muvazaasına dayalı iptal, tescil davalarında herhangi bir hak düşürücü süre veya zaman aşımı söz konusu değildir.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davasında Görevli Mahkeme
Bu dava Asliye Hukuk Mahkemesinde açılacak olup davada yetkili mahkeme, gayrimenkulün bulunduğu yer Asliye Hukuk Mahkemesidir. Birden fazla gayrimenkul devredilmiş ise bu takdirde gayrimenkullerden herhangi birinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptal ve Tescil Davası Ne Kadar Sürer?
Dava açıldıktan sonra tarafların karşılıklı dilekçelerini sunması için gereken sürelerin geçmesi yaklaşık 45 ile 60 gün arasında sürebilir. İlk duruşma günü genellikle 2-3 ay sonrasına bırakılmaktadır. Takip eden duruşmalar için de 2-3 aylık aralıklarla duruşma günü verildiğinden 9-12 ay gibi bir sürede davanın sonuçlanmasını beklemek gerekir. Ancak tanıkların dinlenmesi ve başka yerden istenmesi gereken deliller varsa bunların celbi için geçecek süreler toplam süreyi etkiler.