Arabuluculuk, iki veya daha fazla taraf arasında bir anlaşmazlığın çözülmesi amacıyla tarafsız bir üçüncü kişinin (arabulucu) aracılığıyla çözüme ulaşılmasını sağlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu yöntemde, tarafların anlaşmazlıklarını çözmek için mahkeme yerine bir arabulucuya başvurarak anlaşmaya çalışmaları hedeflenir. Arabulucu, tarafları dinleyerek, taraflar arasında bir anlaşmaya varılmasını sağlar.

Arabuluculuk, uyuşmazlıkların hızlı ve etkili bir şekilde çözüme kavuşmasını sağlayarak taraflar arasındaki ilişkilerin devam etmesine yardımcı olur. Ayrıca mahkeme sürecine göre daha az maliyetli ve hızlı bir çözüm yöntemi olması da tercih edilmesinin sebepleri arasında yer almaktadır. Arabuluculuk tamamen tarafların kontrolünde olan bir süreçtir. Arabuluculuk sonucunda yapılan anlaşma belgesi de tıpkı mahkeme kararı gibi bağlayıcıdır.

Taraflar arabuluculuk sürecinin sonunda bir anlaşmaya varırlarsa bu anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır, ilamlı icra hükümlerine tabi olacaktır. Türkiye’de son yıllarda birçok hukuk dalında zorunlu arabuluculuk uygulaması yaygınlaşmıştır. Başta İş Hukuku olmak üzere, Ticaret Hukuku, Kira Hukuku, Kat Mülkiyeti Hukuku, Tüketici Hukukunda zorunlu arabuluculuk uygulaması vardır.

İş Hukukunda Arabuluculuk Nedir?

İş hukukunda arabuluculuk, işçi ve işverenler arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde kullanılan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. 1 Ocak 2018’den itibaren geçerlilik kazanan işçi ve işveren alacaklarına ilişkin arabulucuya başvurma şartı getirilmiştir. İş davalarında zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılmadan dava açılması durumunda açılan dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmelerine dayanan; işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk görüşmeleri üç haftadır. Zorunlu durumlarda arabulucu tarafından bu süre en fazla bir hafta daha uzatılır.

İş Hukukunda Hangi Davalar Zorunlu Arabuluculuk Kapsamındadır?

İşe İade Davası, Kıdem, İhbar, Sendika, Sendikal, Boşta Geçen Süre, İşe Başlatmama, Kötü Niyet, Eşit Davranmama, Ayrımcılık, Tazminatından Doğan Davalar ve Yol Yemek Ücreti, Bakiye Süre Ücreti Alacağı, Ücret Alacağı, Yıllık İzin Ücreti, Fazla Mesai, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti, Prim veya İkramiye Ücretinden doğan davalarda arabuluculuk zorunludur.

Yukarıda sayılanlar dışında iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat ile ilgili uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru dava şartı değildir. Bu uyuşmazlıklar için doğrudan mahkemede dava açılabilir ya da ihtiyari arabuluculuğa başvurulabilir. İş hukukunda arabuluculuk, işçilerin mağduriyetlerinin giderilmesinde hızlı ve etkili bir yöntemdir ve taraflar arasında dostane bir çözüm sağlar. Bu nedenle, iş uyuşmazlıklarını çözmek için arabuluculuk hizmetlerinden yararlanmaları önerilir.

Tüketici Hukukunda Arabuluculuk

Türkiye’de son yıllarda birçok hukuk dalında zorunlu arabuluculuk uygulaması yaygınlaşmıştır. Bunlardan biri de Tüketici Uyuşmazlıklarıdır. Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk, tüketicilerin haklarını korumak ve mağduriyetlerinin giderilmesinde etkili bir yöntemdir.

Bu yöntem, tüketicilerin haklarını korumak için çeşitli yasal ve düzenleyici çerçevelere dayanır ve tarafların anlaşmazlıklarını daha hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde çözmelerine olanak tanır. 28 Temmuz 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (‘‘Kanun’’) ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a (“Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’’), “Dava şartı olarak arabuluculuk” başlığı ile “73/A” maddesi eklendi. Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanuna göre; Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Şu kadar ki, aşağıda belirtilen hususlarda dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz:

  • Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında olan uyuşmazlıklar
  • Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar
  • Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun 73 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen davalar
  • Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun 74 üncü maddede belirtilen davalar (tüketici örgütleri, ilgili kurum ve bakanlıkların açtığı davalar)
  • Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar

Tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk görüşmeleri üç haftadır. Zorunlu durumlarda arabulucu tarafından bu süre en fazla bir hafta daha uzatılır. Tüketici hukukunda arabuluculuk, tüketicilerin mağduriyetlerinin giderilmesinde hızlı ve etkili bir yöntemdir ve taraflar arasında dostane çözüm sağlar. Bu nedenle, tüketicilerin uyuşmazlıklarını çözmek için arabuluculuk hizmetlerinden yararlanmaları önerilir.

Hukuk Büromuz, iş hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıkların arabuluculuk sürecinde hizmet vermektedir.