Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu Nedir?

Uyuşturucu madde kullanma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 191. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suç; satın alma, kabul etme, bulundurma ve kullanma olmak üzere dört farklı şekilde işlenebilir.

Bu suç türü, uyuşturucu ve uyarıcı madde ticareti suçu ile karıştırılmamalıdır. İki suç arasındaki temel fark amaç unsurudur. Ticaret suçunda amaç maddi gelir elde etmek iken, m.191 kapsamındaki suçta yalnızca kullanmak amacı bulunmaktadır.

Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunun Unsurları

Fail ve Mağdur

Suçun faili, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi kullanan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişidir. Suçun mağduru ise diğer uyuşturucu suçlarında olduğu gibi toplumun tümüdür. Bu suç bizzat işlenebilen suç niteliğinde olduğundan, birlikte fail olma durumu söz konusu değildir.

Fiil

Suçun maddi unsuru, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin vücut içerisine alınmasıdır. Kullanma çeşitli şekillerde gerçekleşebilir: maddenin ağız ve burundan alınması ya da damar yolu veya deri altına enjekte edilmesi gibi. Kullanma hareketi bir kez gerçekleşmişse maddi unsur tamamlanmış olur; hareketin birçok kez tekrar edilmesi her kullanım için ayrı bir suç oluşturmaz.

Satın alma, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin bir bedel karşılığında başkasından devralınmasını ifade eder. Kabul etme de benzer şekilde maddenin devralınmasını kapsar. Bulundurma ise uyuşturucu veya uyarıcı madde üzerinde fiili egemenlik ilişkisinin devam ettirilmesi anlamına gelir. Bulundurmanın süresi önemli olmasa da kesintisiz bir suç söz konusu olduğundan belirli bir süre devam etmesi gerekir. Yargıtay uygulamasında, şahsi kullanım amacıyla uyuşturucu maddenin üretilmiş olması da TCK m.191 kapsamında değerlendirilmektedir.

Kast

Suçun manevi unsuru kasttır. Suçun taksirli hali düzenlenmediği için yalnızca kasten işlenebilir. Bu nedenle kişi, uyuşturucu madde olduğunu bilmeden vücuduna aldığı madde sebebiyle cezalandırılmaz. Kişiye iradesi dışında, haberi olmadan uyuşturucu madde kullandırılması halinde bu suç kapsamında bir değerlendirme yapılamaz.

Uyuşturucu Madde Kullanma Suçunun Cezası

TCK m.191/1 uyarınca, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. TCK m.191/10'a göre, birinci fıkradaki fiillerin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi ve Denetimli Serbestlik

TCK m.191/2 uyarınca, bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre Cumhuriyet Savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.

Şüphelinin erteleme süresi zarfında;

  • Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
  • Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
  • Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması

durumunda ertelenen kamu davası açılır. Ancak kişinin tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi, bulundurması veya kullanması durumunda yalnızca ertelenen kamu davası açılır; bu yeni ihlallerden ötürü ayrı bir soruşturma ve kovuşturma yapılmaz. Buna karşılık, deneme süresinde vuku bulan ihlal nedeniyle kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez. Şüpheli erteleme süresinde yükümlülüklere aykırı davranmaz ve yasakları ihlal etmezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Uyuşturucu Maddelerin Kişisel Kullanım Miktarı

Uyuşturucu maddenin miktarı, eylemin uyuşturucu kullanma suçuna mı yoksa uyuşturucu ticareti suçuna mı vücut verdiğinin tespiti açısından önem arz etmektedir. Kişisel kullanım miktarından fazla miktarda uyuşturucu bulunması durumunda uyuşturucu ticareti suçu gündeme gelir. Kişisel kullanım için kabul edilebilecek miktar, kişinin fiziksel ve ruhsal yapısı ile uyuşturucu veya uyarıcı maddenin niteliğine, cinsine ve kalitesine göre değişiklik gösterebilir. Yargıtay uygulamalarına göre uyuşturucu maddelerin kişisel kullanım sınırları şu şekildedir:

  • Esrar: Yıllık net 600-700 gram üzerindeki esrar maddesi, uyuşturucu madde ticareti amacıyla bulundurma olarak kabul edilmektedir. 600-700 gram civarı ve altındaki miktar, kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu kapsamında değerlendirilir.
  • Eroin ve Kokain: Başka bir yan delil yoksa kişiden ele geçirilen 20 gram ve üzeri uyuşturucu maddenin ticaret amacıyla bulundurulduğu değerlendirilmiştir.
  • Sentetik Haplar: 50 adet ve üzerinin ticaret amacıyla bulundurulduğu kabul edilmiştir.
  • Metamfetamin: Kesin bir ölçü olmamakla birlikte, Yargıtay uygulamalarına göre net 10 gramın altındaki miktar kişisel kullanım sınırları içinde kabul edilmektedir.
  • Kenevir: Ticari amaçla ekildiğine ilişkin başka delil yoksa 20 köke kadar dikili kenevirin kişisel kullanım kapsamında ekildiği kabul edilmiştir.

Günlük kullanım miktarları ise esrarda 2 gram, eroinde 150 miligram, kokainde 60 miligram ve haplarda 3-4 adet olarak belirlenmiştir.

Kişisel Kullanım Miktarının Tespitinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Madde miktarı, bulundurma amacının belirlenmesinde yardımcı olabilir ancak tek başına yeterli bir ölçüt değildir. Maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacına yönelik olarak miktar ölçütü dışında somut olayın özelliklerine göre de değerlendirme yapılmalıdır. Bu değerlendirmede miktar dışında şu hususlar da dikkate alınmalıdır:

  • Sanığın hareketleri (müşteri arama, pazarlık yapma, numune gösterme ve benzeri),
  • Uyuşturucu/uyarıcı maddelerin ele geçiriliş ve bulundurma şekli ile çeşitliliği (çok sayıda küçük miktarlı poşetçikler, madde bulaşıklı hassas terazi; esrar, eroin, kokain, MDMA, sentetik kannabinoid gibi maddelerin bir arada bulundurulması),
  • Uyuşturucu/uyarıcı maddelerin bulunduğu yer, zaman ve belirlenecek zaman dilimi içinde sanık tarafından kullanılabilecek madde miktarı,
  • Sanığın uyuşturucu madde kullanıp kullanmadığı,
  • Sanığın sosyal ve ekonomik durumu, geçimini ne ile sağladığı ve geliri gibi olgular.

Etkin Pişmanlık

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi, resmi makamlar tarafından haber alınmadan önce, bu maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini merciine haber vererek suçluların yakalanmalarını veya uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırırsa hakkında cezaya hükmolunmaz. Suç ortaya çıktıktan sonra bildirimde bulunulursa etkin pişmanlık kapsamında ceza dörtte birden yarısına kadar indirilebilir.

TCK m.192/4 uyarınca; uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, hakkında kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmaktan dolayı soruşturma başlatılmadan önce resmi makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurarak tedavi ettirilmesini isterse, cezaya hükmolunmaz. Bu durumda kamu görevlileri ile sağlık mesleği mensuplarının TCK m.279 ve TCK m.280 uyarınca suçu bildirme yükümlülüğü doğmaz.

Suçta Zamanaşımı ve Şikayet Süresi

Uyuşturucu maddenin kullanılmak amacıyla satın alınması, kabul edilmesi veya bulundurulması gibi haller şikayete tabi suçlar kapsamında yer almaz. Dolayısıyla bu suç yönünden herhangi bir şikayet süresi öngörülmemiştir. TCK m.191 kapsamında uyuşturucu kullanma suçu bakımından dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu sebeple dava zamanaşımı süresinin geçmesiyle birlikte ceza davası açılmaz veya kamu davasının düşmesine karar verilir.

Görevli ve Yetkili Mahkemeler

Uyuşturucu madde kullanma ve bulundurma suçu için öngörülen ceza iki ile beş yıl arasında hapis cezası olduğu için görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise uyuşturucu maddenin kullanıldığı veya kullanmak için bulundurulduğu yerdir.

Sonuç

Uyuşturucu madde kullanma, satın alma, kabul etme ve bulundurma suçları TCK m.191'de düzenlenmiş olup, suçun işlenmesi halinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik tedbiri, suçun özellikli bir yönünü oluşturur.

Kişisel kullanım miktarı, eylemin niteliğinin belirlenmesinde kritik bir rol oynar. Etkin pişmanlık hükümleri ve zamanaşımı süresi de suçun önemli unsurları arasındadır.

Bu içerik, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut olayınıza ilişkin detaylı bilgi için bir avukata danışmanızı tavsiye ederiz.