Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2017 yılı Karayolu Trafik Kaza İstatistikleri raporuna göre, Türkiye karayolu ağında 2017 yılında toplam 1.202.716 adet trafik kazası meydana geldi. Söz konusu kazaların 1.020.047'si maddi hasarlı, 182.669'u ise ölümlü ve yaralanmalı kazalar oluşturdu. Trafik kazaları sonucunda 7.427 kişi hayatını kaybederken, 300.383 kişi yaralandı. Türkiye, Avrupa Birliği ülkeleri arasında toplam ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarında Almanya'nın ardından ikinci sırada yer alırken, maalesef ölü sayısında ilk sırada bulunuyor.

Belirtilen istatistikî verilerden de görüleceği üzere ülkemizde çok sayıda trafik kazası meydana gelmekte ve kazalar sonucunda pek çok kişi hayatını kaybetmekte veya yaralanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, trafik kazasında hayatını kaybedenlerin desteğinden yoksun kalan kişilerin ve trafik kazasında yaralanan kişilerin hak ettikleri maddi ve manevi tazminatlar ile maddi hasarlı trafik kazalarında araçta meydana gelen değer kaybı tazminatlarına ilişkin bazı önemli detayları açıklamaya çalışacağız.

1- Sigorta Şirketinden İstenebilecek Tazminat Türleri

Ölüm Halinde Talep Edilebilecek Tazminat Çeşitleri

Destekten Yoksun Kalma (Ölüm) Tazminatı: Üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla ölenin desteğinden yoksun kalanların destek zararlarını karşılamak üzere belirlenen tazminattır. Ölen kişinin yaşı, mesleği, evli ve/veya çocuk sahibi olup olmadığı gibi kriterler esas alınır.

Cenaze ve Defin Giderleri: Ölen kişinin cenaze ve yas dönemindeki giderlerini kapsar. (2018 yılı için 5.000 TL)

Manevi Tazminat: Trafik kazası sebebiyle ölenin yakınlarına duyulan acı ve elem nedeniyle ödenir (İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasında kloz varsa).

Diğer Tazminatlar: Açıklananlar dışında bazı tazminat ve alacaklar duruma göre SGK, araç sahibi veya sürücüden de talep edilebilir.

Yaralanma Halinde Talep Edilebilecek Tazminat Çeşitleri

Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar: Kişinin sürekli sakatlığı nedeniyle ileride uğrayacağı maddi zararlar (sürekli iş göremezlik tazminatı) için ödenir.

Bakıcı Giderleri: Mağdurun sürekli sakatlık raporu sonrası, tedavi ve bakımı için ortaya çıkan giderler.

Manevi Tazminat: Yaralanan kişinin acı, elem ve ızdırabı nedeniyle ödenir (İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasında kloz varsa).

Diğer Tazminatlar: SGK, araç sahibi veya sürücüden talep edilebilir.

2- 01.06.2015 Tarihli Trafik Sigortası Genel Şartları ve 6704 Sayılı Kanun Değişiklikleri

Yargıtay Kararı (15.06.2011): Tam kusurlu eylemi sonrası ölen sürücünün mirasçıları, desteğinden yoksun kalanlar adına tazminat talep edebilir.

01.06.2015 Genel Şartlar Değişikliği: Sigorta şirketleri lehine değişiklikler yapılmış, ancak kanun ve yerleşik içtihatlara aykırı olamayacağı kabul edilmiştir.

26.04.2016 Kanun Değişikliği (6704 sayılı kanun): 2918 sayılı KTK'da yapılan değişiklikler ile hak sahipleri ve sigortalıların tazminat haklarına etkileri belirlenmiştir.

KTK Madde 90: Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar, Kanun ve genel şartlara uygun şekilde ödenir; eksik düzenlemelerde Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri uygulanır.

Teminat Türleri:

Sağlık Giderleri Teminatı: Mağdurun tedavi giderleri, bakıcı giderleri ve çalışma gücünün azalması nedeniyle oluşan masrafları kapsar. SGK sorumluluğu altında olup, sigorta şirketinin sorumluluğu sona ermiştir.

Sürekli Sakatlık Teminatı: Mağdurun sürekli sakatlığı nedeniyle ekonomik olarak uğrayacağı zararları kapsar. Bakıcı giderleri, sürekli sakatlık raporu sonrası bu teminat kapsamında ödenir.

Yaşam Tabloları ve Hesaplama: PMF 1931 yaşam tablosu yerine THR 2010 tablosu uygulanır; teknik faiz yöntemi ile maddi tazminat hesaplanır. Vergilendirilmiş gelir belgelenmişse tazminat buna göre hesaplanır, yoksa asgari ücret dikkate alınır.

3- Sigorta Şirketine Sunulması Gereken Belgeler

Sürekli Sakatlık:

  • Sağlık kurulu raporu (Özürlülük Ölçütü ve Sınıflandırması Yönetmeliği)
  • T.C. Kimlik No.
  • Kaza raporu
  • Son 3 aylık ücret belgesi
  • Banka hesap bilgileri

Ölüm:

  • Kaza raporu
  • Veraset ilamı
  • Güncel nüfus kayıt örneği
  • Son 3 aylık ücret belgesi
  • Banka hesap bilgileri

4- Mevzuat Değişikliklerinin Zaman İçinde Uygulanması

01.06.2015 tarihli sigorta genel şartları, 26.04.2016 tarihli kanun değişikliğiyle hukuki dayanağa kavuşmuştur. Sigorta genel şartları, sadece bu tarihten sonraki olaylarda uygulanacaktır. Mahkeme kararları, uygulamanın somut tarihini dikkate alır (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. ve 9. Hukuk Daireleri).

Teminat Dışı Haller (Sigorta Genel Şartları A.6)

  • İşletilme halinde olmayan araçlar
  • Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler
  • Sigortalının sorumluluk kapsamı dışında kalan talepler
  • Yakınların araç nedeniyle uğradığı zararlar
  • Destekten yoksun kalanların sorumluluk kapsamı dışındaki talepleri
  • Araçtaki eşya zararları
  • Manevi tazminatlar
  • Sigortalının Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki sorumlulukları
  • Araç veya römork zararları
  • Çalınan veya gasp edilen araçlarla ilgili zararlar
  • Motorlu bisikletlerden kaynaklanan zararlar
  • Terör ve sabotaj eylemleri
  • Çevresel zararlar
  • Gelir kaybı, iş durması, kira kaybı
  • Mevzuatla belirlenen diğer talepler
  • 2918 sayılı Kanun 104 ve 105. maddeler kapsamındaki talepler
  • Cezai ve idari para cezaları
  • Genel şart ve ekler dışında kalan talepler

Sigorta Şirketi, İşleten ve Sürücünün Müteselsil Sorumluluğu

Trafik kazalarında birden fazla sorumlu olabilir; borçluların her biri borcun tamamından sorumludur. Sigorta şirketinden talep edilemeyen tazminatlar, işletici, sürücü veya teşebbüs sahiplerinden talep edilebilir.

Zamanaşımı

  • Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl
  • Kaza gününden itibaren 10 yıl
  • Ölüm varsa 15 yıl, yaralanma varsa 8 yıl