Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması Suçu Nedir?
Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 286. maddesinde "Adliyeye Karşı Suçlar" bölümünde düzenlenmiştir. Madde metni şu şekildedir:
Madde 286 - (1) Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu suç yalnızca ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları ile sınırlı olmayıp, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında gerçekleştirilen duruşmalar açısından da uygulanır. HMK'nın 153. maddesi uyarınca duruşma sırasında fotoğraf çekilemez ve hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı yapılamaz. Ancak, dava dosyasında saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, mahkemece çekim yapılabilir ve kayıt alınabilir. Bu şekilde yapılan çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dava dosyası içindeki her türlü belge ve tutanak, mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamaz. Kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında, ayrıca TCK'nın 286. maddesi hükümleri uygulanır.
Suçun Unsurları
Madde gerekçesine göre, soruşturma ve kovuşturma evrelerindeki işlemlerin yapılışı sırasındaki ses ve görüntülerin yetkisiz olarak kayda alınması veya nakledilmesi suç olarak tanımlanmıştır. Hâkim veya savcı tarafından uygun görülmesi durumunda, kayıt alma işleminin yapılması suç oluşturmaz. Bu nedenle, madde metninde bu kayıt ve nakletme işlemlerinin "yetkisiz olarak" yapılmasının söz konusu suçu oluşturacağı kabul edilmiştir.
Örneğin, hâkim tarafından yapılan keşif işleminin veya sorgu işleminin görüntü kaydına alınması bu maddedeki suçu oluşturur.
Suçun Cezası ve Yaptırım Türleri
Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezası altı aya kadar olduğundan, bu ceza adli para cezasına çevrilebilir. Ayrıca, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve erteleme kararları da mümkündür. Çünkü hükmedilen hapis cezası 2 yıl veya altında olduğundan, sanık hakkında HAGB kararı verilebilir; yine aynı şekilde cezanın ertelenmesine de karar verilebilir.
Şikâyet, Zamanaşımı ve Uzlaşma
Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu, şikâyete tabi suçlardan değildir; savcılık tarafından resen soruşturulur. Bu nedenle herhangi bir şikâyet süresi yoktur ve şikâyetten vazgeçme ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz. Suç, dava zamanaşımı süresine riayet edilmek kaydıyla her zaman soruşturulabilir. Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Bu süre geçtikten sonra soruşturma yapılamaz.
Suç, uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir.
Soruşturma, Kovuşturma ve Görevli Mahkeme
Ses veya görüntülerin kayda alınması suçu nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir. Soruşturma aşamasında önödeme kurumunun uygulanması veya kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmesi mümkündür. Kovuşturma aşamasında basit yargılama usulü uygulanarak yargılama yapılabilir.
Yargıtay Kararları
Savcının İfade Alma İşlemini Gizlice Görüntü Kaydına Almak
Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2019/4453 sayılı kararına konu olayda; Cumhuriyet savcısı tarafından bizzat ve zabıt katibi tarafından da gereği gibi ifadesinin alınmadığını iddia eden sanığın, bu durumu delillendirmek amacıyla yaptığı gizli çekim esnasında, şikâyetçilerin özel yaşam alanlarına ilişkin görüntülerinin kaydedilmediği; ancak, soruşturma işlemi sırasındaki ses ve görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan sanığa, iddianamede eyleminin tarif edildiği de nazara alınıp, CMK'nın 226. maddesi uyarınca TCK'nın 286/1. madde ve fıkrasının uygulanması ihtimaline binaen ek savunma hakkı tanınması ve sanığın eyleminin ses veya görüntülerin kayda alınması suçu kapsamında değerlendirilmesi gerekirken, sanığın sübut bulan eylemi yalnızca TCK'nın 134/1. madde ve fıkrası kapsamında değerlendirilip, görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan yazılı şekilde mahkumiyet hükmü kurulması bozma nedenidir.
Keşif Sırasında Ses ve Görüntü Kaydı Yapılması
Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 2018/2544 sayılı kararında; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 153/3. maddesi delaleti ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 286/1. maddesi uyarınca hukuk mahkemelerindeki duruşma esnasında da yetkisiz ses ve görüntü kaydı yapmanın suç teşkil ettiği, keşif işlemlerinin de duruşmaların tabi olduğu disiplin kurallarına tabi olduğu dikkate alındığında, merciince keşfin atılı suçun unsuru olan soruşturma ve kovuşturma işlemi olmadığından sanık hakkında beraat kararı verilmesi gerektiğinden bahisle itirazın kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.