16 Nisan 2021 tarihinde Resmî Gazete'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 31456 sayılı Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik yayımlanmıştır. Yönetmelik, 30 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı olarak kullanılmasını yasaklamakta ve ödeme hizmetleri ile elektronik para ihracında kripto varlıkların kullanımına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir.
Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı
Yönetmeliğin amacı, ödemelerde kripto varlıkların kullanılmamasını sağlamak, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılmasını engellemek ve ödeme ile elektronik para kuruluşlarının kripto varlık platformlarına veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık etmesini yasaklamaktır. Yönetmelik, Türkiye'de kayıtlı olan ya da Türkiye'de işlem yapabilen elektronik ödeme sistemlerini kapsamaktadır. Bu kapsamda, küresel kredi kartı ödeme sistemleri de dâhil olmak üzere, Türkiye'de aktif olan hiçbir elektronik ödeme sistemi kripto para ile işlem yapamaz ve yaptıramaz.
Kripto Varlık Tanımı
Yönetmelik, ilk kez kripto varlık tanımını yapmıştır. Buna göre kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade eder. Bu tanım, kripto varlıkların hukuken tanınması ve tanımlanması açısından önem arz etmektedir.
Ödemelerde Kripto Varlık Kullanım Yasağı
Yönetmelik ile birlikte, 30 Nisan 2021 tarihinden itibaren kripto varlıklar ödemelerde doğrudan ve dolaylı olarak kullanılamayacaktır. Ayrıca, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılmasına yönelik hizmet sunulamaz. Bu yasak, kredi kartı ve benzeri araçlarla kripto para alım satımı yapılamayacağı, kripto paranın hiçbir alışveriş için kullanılamayacağı ve elektronik ödeme hizmeti sağlayıcılarının kripto para hizmeti veremeyeceği anlamına gelmektedir.
Ödeme Hizmeti Sağlayıcılarına İlişkin Kısıtlamalar
Ödeme hizmeti sağlayıcıları, ödeme hizmetlerinin sunulmasında ve elektronik para ihracında kripto varlıkların doğrudan veya dolaylı olarak kullanılacağı bir şekilde iş modelleri geliştiremez ve bu tür iş modellerine ilişkin herhangi bir hizmet sunamaz. Ayrıca, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlıklara ilişkin alım satım, saklama, transfer veya ihraç hizmeti sunan platformlara veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemez. Bu düzenleme, kayıt dışılığı önlemeyi amaçlamaktadır. Zira kripto transferlerinde banka dışında hiçbir kurum aracılık edemez. Böylece 30 Nisan 2021 tarihinden itibaren bankalar üzerinden tüm kripto işlemleri takip edilebilir hâle gelecektir.
Kripto Para Alım Satımı ve Borsaların Durumu
Yönetmelikte, kripto paraların alım satım işlemlerine ilişkin herhangi bir yasak bulunmamaktadır. Dolayısıyla kripto para alım satım işlemleri yasak kapsamında yer almamaktadır. Kripto para borsaları kullanılmaya ve buralardan işlem yapmaya devam edilmesinde hukuken bir sakınca bulunmamaktadır. Ancak ödeme ve elektronik para kuruluşları, alım satım hizmeti sunan platformlara veya bu platformlardan yapılacak fon aktarımlarına aracılık edemeyecektir. Bu durum, kripto para borsalarının faaliyetlerini doğrudan etkilememekle birlikte, ödeme kuruluşları üzerinden yapılan işlemlerin kısıtlanmasına yol açmaktadır.
Yönetmeliğin Dayanağı ve Yürürlüğü
Yönetmelik, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (I) numaralı bendinin (f) alt bendi ile dördüncü fıkrası ve 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun'un 12 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile 18 inci maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır. Yönetmelik 30/4/2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.
Sonuç ve Değerlendirme
Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik, kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılmasını yasaklamakta, ancak alım satım işlemlerini yasaklamamaktadır. Kripto varlıkların artan kullanımı ve borsa işlemlerinin artışı göz önüne alındığında, ileride daha kapsamlı yasal düzenlemelerin getirileceği kanaatindeyiz. Kripto paraların Türkiye'deki yasal durumu hakkında daha detaylı bilgi için hukuki danışmanlık almanız önem arz etmektedir.