Konkordato Talebi ve Mühlet Verilmesi

Konkordato, borçlarını ödeme güçlüğüne düşen dürüst borçluların, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan hukuki bir çözümdür. İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında düzenlenen konkordato süreci, borçluya belirli bir koruma süresi tanır. Bu süre zarfında borçluya karşı icra takipleri durdurulur ve borçlu, mali durumunu iyileştirmek için gerekli adımları atar. Bu makalede, konkordato talebi üzerine mühlet verilmesi, geçici ve kesin mühletin hukuki sonuçları, süreler, görevli mahkeme ve sık sorulan sorular ele alınacaktır.

Konkordato Nedir?

Konkordato, İİK'nın 285. ve devamı maddelerinde düzenlenen bir yeniden yapılandırma kurumudur. Borçlu, alacaklılarının belirli bir çoğunluğuyla anlaşarak borçlarının bir kısmından kurtulmayı veya vadelerini uzatmayı teklif eder. Mahkeme tarafından onaylanan konkordato, borçlunun iflasını önler ve alacaklıların da alacaklarının bir kısmını tahsil etmesini sağlar. Konkordato süreci, geçici mühlet, kesin mühlet ve konkordatonun tasdiki aşamalarından oluşur.

Yasal Dayanak

Konkordato talebi ve mühlet verilmesi, İİK'nın 285 ila 309. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Özellikle:

  • İİK m. 286: Konkordato talebine eklenecek belgeleri ve bu belgelerin eksiksiz olması gerektiğini belirtir.
  • İİK m. 287: Konkordato talebi üzerine, İİK m. 286'daki belgelerin eksiksiz olarak mevcut olması halinde mahkemenin derhal üç ay süreyle geçici mühlet vereceğini hükme bağlar.
  • İİK m. 288: Geçici mühletin, kesin mühletin sonuçlarını doğuracağını düzenler. Bu bağlamda, kesin mühletin alacaklılar bakımından sonuçlarını düzenleyen İİK m. 294/1 uyarınca, mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Hakkındaki Kanun'a göre yapılanlar da dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış olan takipler durur. İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanmaz; zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2020/2330 E. ve 2020/9985 K. sayılı kararı ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin 2019/1670 E. ve 2020/22 K. sayılı kararı, bu hükümlerin uygulanmasına ilişkin önemli bir örnek teşkil eder. Karara göre, geçici mühlet kararından sonra başlatılan icra takibi, İİK m. 288 ve m. 294/1 uyarınca geçersizdir ve takibin iptali gerekir. Ayrıca, borçlu hakkında ödeme emri tebliğe çıkarılmamış olsa bile, takibin iptalini istemekte hukuki yararı bulunmaktadır.

Konkordato Talebi ve Geçici Mühlet Süreci

Konkordato talebi, yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi'ne bir dilekçe ile yapılır. Dilekçeye İİK m. 286'da sayılan belgeler eklenir. Bu belgeler arasında borçlunun malvarlığı durumunu gösteren bilanço, gelir tablosu, alacaklılar listesi, konkordato teklifi ve kayıtların tutulduğu defterler yer alır. Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ederse, derhal üç ay süreyle geçici mühlet kararı verir. Geçici mühlet, borçluyu icra takiplerinden korur ve borçluya mali durumunu düzeltme imkânı tanır.

Geçici mühlet kararı, İİK m. 288 gereği kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Yani, geçici mühlet süresince de borçlu aleyhine icra takibi başlatılamaz, başlamış olan takipler durur. Ancak, geçici mühlet süresi üç aydır ve mahkeme bu süreyi iki ay daha uzatabilir (İİK m. 287/3). Geçici mühlet içinde mahkeme, konkordato komiseri atar ve borçlunun faaliyetlerini denetler.

Kesin Mühlet ve Süreler

Geçici mühlet süresi içinde mahkeme, konkordato talebinin kabul edilebilir olduğuna karar verirse kesin mühlet verir. Kesin mühlet süresi bir yıldır; mahkeme bu süreyi altı ay daha uzatabilir (İİK m. 289). Kesin mühlet süresince de borçlu aleyhine icra takibi yapılamaz, takipler durur. Kesin mühlet, borçlunun malvarlığını koruma altına alır ve alacaklılar arasında eşitlik sağlar.

Kesin mühlet içinde konkordato komiseri, borçlunun faaliyetlerini denetler, alacaklılar toplantısını düzenler ve konkordato projesini inceler. Alacaklılar, konkordato teklifini kabul ederse mahkeme konkordatoyu tasdik eder. Tasdik kararı ile borçlu, konkordato şartlarına göre borçlarını ödemeye başlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konkordato talebi, borçlunun yerleşim yeri veya ticari işletmesinin merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yapılır. Yetkili mahkeme, kesin yetki kuralı gereği bu mahkemedir. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bulunmadığı yerlerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurulur. Mahkeme, konkordato talebini incelerken basit yargılama usulüne göre hareket eder.

Geçici Mühletin Sonuçları ve İcra Takiplerinin Durması

Geçici mühlet kararı ile birlikte, borçlu aleyhine yapılan icra takipleri durur. İİK m. 294/1 uyarınca, mühlet içinde borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun'a göre yapılanlar da dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz. Evvelce başlamış olan takipler durur; ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanmaz. Zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. Bu hükümler, borçlunun mali durumunu düzeltmesi için gerekli olan korumayı sağlar.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin yukarıda anılan kararında, geçici mühlet kararından sonra başlatılan icra takibinin iptaline karar verilmiştir. Karara göre, borçlu hakkında ödeme emri tebliğe çıkarılmamış olsa bile, takibin iptalini istemekte hukuki yararı bulunmaktadır. Bu karar, geçici mühletin etkisini ve borçlunun korunmasını vurgulamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

  • Konkordato talebi için hangi belgeler gereklidir? İİK m. 286'da sayılan belgeler: bilanço, gelir tablosu, alacaklılar listesi, konkordato teklifi, defterler vb.
  • Geçici mühlet ne kadar sürer? Üç aydır; mahkeme iki ay daha uzatabilir.
  • Kesin mühlet ne kadar sürer? Bir yıldır; mahkeme altı ay daha uzatabilir.
  • Geçici mühlet kararından sonra icra takibi başlatılabilir mi? Hayır, İİK m. 288 ve m. 294/1 uyarınca başlatılamaz; başlatılırsa iptal edilir.
  • Konkordato talebi hangi mahkemeye yapılır? Asliye Ticaret Mahkemesi'ne; yoksa Asliye Hukuk Mahkemesi'ne.
  • Geçici mühlet süresince borçlu malvarlığını satabilir mi? Hayır, mahkeme izni olmadan tasarruf işlemleri kısıtlanır.
  • Konkordato tasdik edilmezse ne olur? Borçlu iflasa tabi ise iflas kararı verilebilir.

Sonuç

Konkordato talebi ve mühlet verilmesi, borçlunun mali durumunu yeniden yapılandırması için önemli bir hukuki imkândır. İİK'nın ilgili maddeleri, geçici ve kesin mühlet sürelerini, bu sürelerin sonuçlarını ve mahkeme yetkisini düzenler. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları, bu hükümlerin uygulanmasına ışık tutar. Borçlu, konkordato sürecinde profesyonel hukuki destek alarak haklarını koruyabilir ve süreci doğru yönetebilir.