İş Hukukunda Dilekçe ve İhtarname Örnekleri: Kapsamlı Rehber
İş hukuku uyuşmazlıklarında doğru hazırlanmış bir dilekçe veya ihtarname, sürecin seyrini doğrudan etkiler. Aşağıda hizmet tespiti davası dilekçesi, işe iade dava dilekçesi, işçinin haklı nedenle fesih ihtarnamesi, işe iade ihtarnamesi ve işe gelmeyen işçiye ihtarname örnekleri ile her birinin hazırlanmasında dikkat edilmesi gereken noktalar bir arada sunulmuştur. Bu örnekler taslak niteliğindedir; her olayın kendi özgü koşullarına göre özel olarak uyarlanmalıdır.
Hizmet Tespiti Davası Dilekçesi
Hizmet tespiti davası, sigortalılık ilişkisinin ve hizmet sürelerinin mahkemece belirlenmesi için açılır. Dilekçe, nöbetçi İş Mahkemesi'ne hitaben yazılır; davacı ve varsa vekili, davalılar (işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı), konu, açıklamalar, hukuki deliller, hukuki sebepler ve netice-i talep bölümlerini içerir.
Dilekçe Örneği 1: Profesyonel Sporcu
Nöbetçi İş Mahkemesi'ne hitaben düzenlenen dilekçede; davacı, vekili ve davalılar (spor kulübü derneği ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı) belirtilir. Açıklamalar bölümünde, müvekkilin kulüp ile imzaladığı ve Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) tarafından tasdik ve tescil edilen Profesyonel Futbolcu Transfer Sözleşmesi kapsamında belirtilen tarihten itibaren futbolcu olarak görev yaptığı, sigortalı olduğunu düşünmesine rağmen sigorta girişinin yapılmadığını öğrendiği ifade edilir. Bu durumun maddi zarara yol açtığı ve emeklilik süreçlerini geciktirebileceği vurgulanır.
Spor kulüplerinin, sözleşmeli futbolcularının aylık kazançları üzerinden SGK'ya bildirge verme ve prim ödeme yükümlülüğü bulunduğu belirtilir. Profesyonel sporcu sıfatıyla yapılan sözleşmeler temelinde gerçekleşen sportif faaliyetlerin, Borçlar Kanunu'nun 313 ve devamındaki maddelerinde düzenlenen "Hizmet Sözleşmesi" kapsamında olduğu; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 4/a maddesi uyarınca müvekkilin davalı kulüp tarafından sigortalı yapılmasının zorunlu olduğu açıklanır. SGK Bölge Müdürlüğü'nün bu faaliyetleri sigortalılık hizmeti olarak değerlendirmesi, sigorta başlangıç tarihinin belirlenmesi ve ödenmeyen primlerin tahsili amacıyla davanın açıldığı belirtilir.
Dilekçe Örneği 2: Özel Bina İnşaatı İşyeri
Bu örnekte müvekkilin, davalıya ait özel bina inşaatı işyerinde belirtilen tarihten itibaren bir hafta süresince çalıştığı; bu çalışmanın SGK Bölge Müdürlüğü tarafından geç bildirildiği ve tahkik raporu ile tutanakla belgelendiği ifade edilir. Müvekkilin yaşlılık aylığı talebinin Kurum tarafından reddedildiği, gerekçe olarak sigorta başlangıç tarihine rağmen çalışmaya dair kayda rastlanmadığının gösterildiği ve sigortalılık süresinin tamamlanmadığının belirtildiği aktarılır. Kurum'a bildirilmiş ancak ödenmemiş çalışmaların tespiti ve bu çalışmalara ait primlerin işverenden tahsili amacıyla dava açılır.
Dilekçe Örneği 3: Eksik Prim Bildirimi
Müvekkilin, davalı işverene ait fabrikada dokumacı olarak belirtilen tarihler arasında kesintisiz çalıştığı, işine haksız olarak son verildiği; buna rağmen işverenin hizmeti SGK'ya eksik bildirdiği, her ay için üçer, beşer, onar gün eksik prim ödendiği, bazı aylar hiç çalışma gösterilmediği ifade edilir. Müvekkilin dini bayramlar hariç tüm resmi tatil ve yıllık izin günlerinde dahi tam ve kesintisiz çalıştığı; hafta içi her gün, hafta sonu ise yalnızca Cumartesi günleri çalıştığı belirtilir. İşyeri koşullarının iyileştirilmesi, eksik primlerin ve ücret alacaklarının talep edilmesi üzerine işverenin durumu geçiştirdiği ve iş akdini haksız şekilde feshettiği; müvekkilden sebep belirtilmeksizin ve ihbarsız olarak işe gelmemesinin istendiği aktarılır. Ayrıca banka hesap kartının işyeri tarafından alındığı, maaşın elden ödendiği ve bankaya yatırılan asgari ücretin işverence geri çekildiği belirtilir. Müvekkilin hafta içi 12 saat, Cumartesi 8 saat çalıştığı, ücretli yıllık izin kullandırılmadığı ve asgari ücreti elden aldığı ifade edilir.
Hizmet Tespiti Dilekçesi Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her olayın kendi özgü koşullarına göre dilekçe uyarlanmalıdır.
- Yetkili ve görevli mahkeme doğru tespit edilmelidir.
- Kanun gereği bulunması gereken zorunlu unsurlar eksiksiz doldurulmalıdır.
- Her iddianın dayandığı ispat araçları hukuki deliller kısmında belirtilmelidir.
- Netice-i talep bölümünde talep edilecek hususlar eksiksiz ve açıkça yazılmalıdır.
- Hak düşürücü sürelere, zamanaşımı sürelerine ve hukuki sürelere dikkat edilmelidir.
İşe İade Dava Dilekçesi
İşe iade davası, haksız feshedilen iş sözleşmesinin geçersizliğinin tespiti ve işçinin işe iadesi için açılır. Dilekçe nöbetçi İş Mahkemesi'ne hitaben yazılır.
Dilekçe Örneği 1: Gerekçesiz Fesih
Müvekkilin, davalı işyerinde belirtilen sicil numarasıyla yaklaşık belirli bir süre istihdam edildiği; davalı şirket yöneticilerinin hiçbir gerekçe göstermeksizin ve savunma almaksızın iş akdini feshettiği ifade edilir. Feshin İş Kanunu'nun ilgili hükümlerine aykırı olduğu belirtilir.
Netice-i talepte, feshin geçersiz kılınarak müvekkilin işe başlatılması; kesinleşmeye kadar geçen en fazla 4 aylık ücret ile işe başlatılmama durumunda 8 aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatına hükmedilmesi talep edilir.
Dilekçe Örneği 2: Muvazaalı Alt İşveren İlişkisi ve Arabuluculuk
Davalı işverenin posta, banka ve kargo gönderileri kabul eden bir işyerinde faaliyet gösterdiği; müvekkilin belirtilen tarihte işe başlayıp belirtilen tarihe kadar davalı işverenin PTT'sinde kargo gönderilerinin kabulü, nakli ve dağıtımı gibi asli işlerde çalıştığı, bu süre zarfında muvazaalı şekilde taşeron firmalar veya alt işverenler aracılığıyla istihdam edildiği; alt işveren değişikliklerine rağmen işine aralıksız devam ettiği belirtilir. İş akdinin İş Kanunu'ndaki prensiplere aykırı olarak haklı ve geçerli bir neden olmaksızın feshedildiği ifade edilir.
İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7036 sayılı 3. maddesinin 1. fıkrasına göre, bireysel veya toplu iş sözleşmelerine dayanan işçi veya işveren alacakları, tazminat ve işe iade taleplerine ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmasının dava şartı olduğu hatırlatılır. Belirtilen tarihte Arabuluculuk Bürosu'na başvuru yapıldığı, görüşmede anlaşma sağlanamadığı ve bu nedenle dava açıldığı aktarılır.
Netice-i talepte; feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade, işe iade kararına uyulmaması halinde 8 aylık brüt ücret tutarında tazminat, İş Kanunu'nun 21/3 maddesi çerçevesinde karar kesinleşene kadar çalıştırılmayan dönem için 4 aylık ücret, ikramiye, ücret farkları ve diğer alacakların belirlenmesi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesi talep edilir.
İşe İade Dilekçesi Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her olayın kendi özgü koşullarına göre dilekçe uyarlanmalıdır.
- Yetkili ve görevli mahkeme doğru tespit edilmelidir.
- Zorunlu unsurlar eksiksiz doldurulmalıdır.
- İddiaların dayandığı ispat araçları hukuki deliller kısmında belirtilmelidir.
- Netice-i talep bölümünde talepler açıkça yazılmalıdır.
- Hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerine dikkat edilmelidir.
- Arabuluculuk dava şartı varsa öncelikle arabuluculuğa başvurulmalıdır.
- Harç ve gider avanslarının ödenmesi unutulmamalıdır.
İşçinin Haklı Nedenle Fesih İhtarnamesi
İşçi, İş Kanunu'ndan doğan haklı nedenlerle iş sözleşmesini feshedebilir. Bu fesih, ihtarname ile işverene bildirilir.
İhtarname Örneği 1: Fazla Mesai ve Genel Tatil Ücretlerinin Ödenmemesi
İhtar eden, vekili ve muhatap bilgileri ile konu bölümü düzenlenir. Açıklamalarda; işçinin temizlik personeli olarak belirtilen tarihten itibaren görev yaptığı, işe başlama tarihine rağmen resmi kayıtlarda (SSK girişi) başlangıç tarihinin farklı kaydedildiği; hafta içi ve Cumartesi belirli saatler arasında çalıştırılmasına rağmen fazla çalışma ücretlerinin ödenmediği ve SSK kayıtlarına yansıtılmadığı; ulusal bayram ve genel tatillerde çalışmasına rağmen bu günlerin ücretlerinin ödenmediği belirtilir.
Bu sebeplerle iş ilişkisinin haklı nedenlerle sonlandırıldığı ifade edilir. Talepte; belirtilen dönem için günlük maaş, kullanılmayan yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ödenmeyen fazla mesai ve genel tatil/ulusal bayram ücretlerinin tebliğden itibaren belirli gün içinde ödenmesi; aksi halde yasal yollara başvurulacağı belirtilir.
İhtarname Örneği 2: Evlilik Nedeniyle Fesih
İşçinin muhasebe pozisyonunda görev yaptığı, fiilen belirtilen tarihten itibaren çalıştığı, gerçek işe başlama tarihine rağmen resmi girişin farklı kaydedildiği; hafta içi ve Cumartesi çalışma şartlarına rağmen fazla çalışma ücretlerinin ödenmediği ve SGK tahakkuklarına yansıtılmadığı; ulusal bayram ve genel tatillerde çalışmasına rağmen ücretlerin ödenmediği belirtilir.
Ek olarak sunulan evlilik cüzdanından anlaşılacağı üzere belirtilen tarihte evlendiği ve bu sebeple iş akdini haklı nedenlerle feshettiği ifade edilir. Talepte; günlük maaş, kullanılmayan yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ödenmeyen fazla mesai ve genel tatil/ulusal bayram ücretlerinin belirli gün içinde ödenmesi talep edilir.
Haklı Nedenle Fesih İhtarnamesi Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Fesih, haklı nedene dayanmalıdır.
- İhtarname, haklı nedenin öğrenildiği tarihten itibaren 6 iş günü içinde işverene gönderilmelidir.
- Her hâlde, haklı neden fiilinin gerçekleştiği tarihten itibaren 1 sene içinde gönderilmelidir.
- Zorunlu unsurlar eksiksiz doldurulmalıdır.
- Feshin haklı gerekçeleri mutlaka yazılmalı ve ihtarname noter aracılığıyla gönderilmelidir.
- İddiaların dayandığı ispat araçları belirtilmeli, haklı nedene ilişkin ispatlar ekte sunulmalıdır.
- Talep edilecek hususlar eksiksiz ve açıkça yazılmalıdır.
- İşçinin ihtarnameyi geç göndermesindeki amaç maddi çıkar sağlamak ise 1 senelik süre hükmü uygulanmaz.
İşe İade İhtarnamesi
Kesinleşen işe iade kararı sonrası işverene gönderilen ihtarname ile işçinin işe başlatılması talep edilir.
İhtarname Örneği 1
İhtar eden, vekili ve muhatap bilgileri ile konu bölümü düzenlenir. Açıklamalarda; müvekkilin iş akdinin belirtilen tarihte haksız sonlandırıldığı; aleyhe açılan işe iade davasının İş Mahkemesi'nde belirli esas numarasıyla görüldüğü; yargılama sonucunda haksız feshin geçersizliğine ve müvekkil lehine işe iade kararı verildiği; kararın temyiz edildiği ve Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi tarafından onandığı; onama kararının tebliğ edildiği ve kararın kesinleştiği belirtilir. Yasal 10 günlük süre içinde müvekkilin işe iade edilmesi talep edilir; ihtarnamenin tebliğinden sonra yasal süreler içinde işe başlatma konusundaki tutumun yazılı olarak bildirilmesi istenir. Aksi halde yasal işlemlere devam edileceği bildirilir.
İhtarname Örneği 2
Müvekkilin bildirdiği ihtarnameye istinaden iş akdinin belirtilen tarihte haksız sonlandırıldığı; işe iade davası açıldığı; İş Mahkemesi'nin belirli esas sayılı dosyasında verilen kararla müvekkil lehine hüküm tesis edildiği; kararın temyiz edildiği ve Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi tarafından onandığı; onama kararının tebliğ edildiği ve kararın kesinleştiği belirtilir. Yasal 10 günlük süre içinde müvekkilin işine iade edilmesi hususunda ihtarın tebliğinden itibaren yasal süreler içinde yazılı bildirimde bulunulması talep edilir. Aksi halde yasal işlemlere başvurulacağı bildirilir.
İşe İade İhtarnamesi Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Her olayın kendi özgü koşullarına göre ihtarname uyarlanmalıdır.
- Yetkili ve görevli mahkeme doğru tespit edilmelidir.
- Zorunlu unsurlar eksiksiz doldurulmalıdır.
- İddiaların dayandığı ispat araçları belirtilmelidir.
- Netice-i talep bölümünde talepler açıkça yazılmalıdır.
- Hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerine dikkat edilmelidir.
- Arabuluculuk dava şartı varsa öncelikle arabuluculuğa başvurulmalıdır.
- Harç ve gider avanslarının ödenmesi unutulmamalıdır.
İşe Gelmeyen İşçiye İhtarname
İşveren, mazeretsiz devamsızlık halinde işçiye ihtarname göndererek durumu belgelendirmesini isteyebilir.
İhtarname Örneği 1
İhtar eden, vekili ve muhatap bilgileri ile konu bölümü düzenlenir. Açıklamalarda; işçinin belirtilen SSK sicil numarasıyla kayıtlı olduğu; işyerindeki çalışma düzeni gereği iş saatlerinde görevlerini yerine getirmesi beklenirken belirtilen tarihlerde üç gün boyunca izinsiz olarak işyerine gelmediğinin gözlemlendiği ifade edilir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/2 maddesi uyarınca, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi halinde işverenin iş sözleşmesini feshedebileceği hatırlatılır. Sözlü bildirime ve tutanağa rağmen olumlu gelişme kaydedilmediği; sadakat borcuna aykırı davranıldığı belirtilir. Üç gün içinde işe gelme konusundaki haklı nedenin bildirilmemesi halinde iş sözleşmesinin ihtarla feshedileceği ihtar edilir.
İhtarname Örneği 2
İşçinin belirtilen adreste yer alan limited şirkette belirli bir görevde istihdam edildiği; belirtilen tarihler arasında amirlerden izin almadan veya bilgi vermeden işe gelmediğinin tespit edildiği ifade edilir. Bu durumun, belirtilen belgelerin üç gün içinde İnsan Kaynakları Müdürlüğü'ne ibraz edilmemesi halinde işe kabul edilebilir bir mazeretin olmadığı kabul edilerek 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25-II-g bendi gereğince bildirimsiz ve tazminatsız fesih yapılacağı bildirilir. Sağlık nedenleriyle işe gelinemiyorsa hastaneden alınacak raporun; işe gelmeyi engelleyen haklı bir sebep varsa resmi evrakın belirtilen tarihlerden itibaren üç gün içinde ibraz edilmesi gerektiği belirtilir. Aksi halde iş akdinin anılan bent uyarınca bildirimsiz ve tazminatsız feshedileceği ifade edilir.
İşe Gelmeyen İşçiye İhtarname Yazılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İşçinin mazeretsiz olarak işe gelmediği günlerin hesabı dikkatli ve doğru yapılmalıdır.
- İşçi, mazeretsiz olarak art arda iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi halinde ihtar çekilebilir.
- Zorunlu unsurlar eksiksiz doldurulmalıdır.
- İşçinin mazereti varsa buna ilişkin belge ve bilgilerin getirilmesi talep edilmelidir.
- İddiaların dayandığı ispat araçları belirtilmelidir.
- İşçinin işe gelmediğine ilişkin işyeri kayıtları ihtarnameye ek olarak gönderilmelidir.
- Talep edilecek hususlar eksiksiz ve açıkça yazılmalıdır.
- İhtarname gönderildikten sonra işçinin savunması alınmalıdır.
- İşçiye gerekli belgeleri teslim etmesi ve savunma yapması için süre verilmelidir.
Sonuç
İş hukukunda dilekçe ve ihtarname hazırlanırken her olayın kendi özgü koşulları, usul hukuku kuralları, süreler ve ispat araçları büyük önem taşır. Bu unsurlardaki eksiklikler zaman kaybına ve gereksiz masraflara yol açabilir. Gerek dilekçe ve ihtarname hazırlama gerekse sonraki dava sürecini doğru yürütebilmek adına alanında uzman bir avukattan destek almakta fayda vardır.