Ceza yargılamasında gerek soruşturma (Cumhuriyet Başsavcılığı) ve gerekse kovuşturma (Mahkeme) aşamasında şüpheli veya sanık hakkında koruma tedbirleri uygulanabilmektedir. Soruşturma ve kovuşturma aşamasında uygulanan koruma tedbirlerinin orantılı ve ölçülü olması gerekmektedir. Hakkında koruma tedbiri uygulanan (örneğin; yakalama, gözaltı, arama, elkoyma, tutuklama vb.) kişi soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve kovuşturma aşamasında beraat kararı alır ise diğer bir anlatımla suçsuz olduğu anlaşılır ise hakkında uygulanan koruma tedbirlerinin haksız uygulandığından bahisle maliye hazinesi aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açabilecektir. Uygulamada en sık karşılaşılan ise haksız tutuklamaya bağlı açılan maddi ve manevi tazminat davalarıdır.
CMK’nın 141. maddesinin a-j bentlerinde belirtilen kişilerin, maddi ve manevi her türlü zararlarını Devletten isteyebilecekleri hükme bağlanmıştır.
Maddi Zarar Ne Demektir?
Maddi zarar, haksız olarak yakalanan ya da tutuklanan kişinin bedenen ya da malen uğradığı mali kayıptır. Yoksun kalınan kazanç ile haksız eylem ve işlemin yol açtığı giderler de maddi zarar kapsamındadır.
Manevi Zarar Ne Demektir?
Manevi zarar ise, Ceza Genel Kurulunun 11.05.1999 gün, 102-115 ve 17.03.2009 gün, 2008/193-60 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, tutuklanan şahsın sosyal çevresinde itibarının sarsılması, özgürlüğünden yoksun kalınması nedeniyle duyulan elem, ızdırap ve ruhsal sıkıntıların bir ölçüde de olsa giderilmesi amacına yöneliktir.
Tazminat Davası Hangi Sürede Açılmalıdır?
Soruşturma ve kovuşturma aşamasında uygulanan haksız koruma tedbirleri için yasada kararın kesinleştiğinin davacıya tebliğinden itibaren 3 ay ve her halükarda kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde tazminat davasının açılması gerektiği belirtilmiştir.
Uygulamada genellikle kesinleşmiş olan beraat kararları kesinleşme şerhi ile birlikte ilgilisine tebliğ edilmemektedir. Bu durumda her halükarda kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içerisinde davanın açılması gerekmektedir. Ancak kararın kesinleştiği ilgilisine tebliğ edilmiş ise o zaman tebliğ tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde davanın açılması gerekmektedir.
Tazminat Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?
CMK’nın 142/2 maddesi gereğince; İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanmaktadır.
Haksız Koruma Tedbiri Nedeniyle Tazminat Davası Harca Tabi midir?
Haksız koruma tedbiri dolayısıyla açılacak maddi ve manevi tazminat davaları herhangi bir harca tabi değildir.
Haksız Koruma Tedbiri Nedeniyle Açılacak Tazminat Davası Örnek Dava Dilekçesi
TL net maaş almaktadır. Haksız tutuklamaya bağlı olarak müvekkil işini ve gelirini kaybetmiştir. Müvekkil görece iyi bir işte çalışırken haksız tutuklanarak maddi zarara uğramıştır. Müvekkil maddi anlamda ciddi ekonomik kayba uğramıştır.
Xxxx kişi haksız tutuklanmadan önce herhangi bir işte çalışmaması durumunda ise; Müvekkil fiilen bir işte çalışmasa dahi Yargıtay 8. Ceza Dairesinin T. 26.12.2001 E. 2001/13893 K. 2001/17507 sayılı içtihadında belirtildiği üzere
“… Herhangi bir işte çalışmayan şahısların maddi tazminat hesabında asgari ücret esas alınmaktadır…”şeklindeki içtihadı da gözetildiğinde asgari ücret düzeyinde maddi geliri olacağı kabul edilmelidir. Yine müvekkil cezaevinde kaldığı dönemde harcama yapmak zorunda kalmış olup bu giderler ceza infaz kurumundan sorularak maddi tazminata ilave edilmesi gerekmektedir. Özetle; müvekkilin toplam maddi zararı fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla en az 00.000,00 TL’dir. Bilirkişi incelemesi sonucunda çıkacak rakama göre ıslah edilmekte dahil fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ŞİMDİLİK: 00.000,00 TL Maddi Tazminatın haksız tutuklamanın gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan TAHSİLİNİ talep ederiz.
b-) Manevi Tazminat Taleplerimiz
Haksız tutuklamaya bağlı gerek müvekkil gerek ise ailesi telafisi mümkün olmayan acılar ile karşı karşıya kalmıştır. Önemle belirtmek isteriz ki müvekkil hakkında soruşturma başlandığı ve tutuklandığı ulusal ve yerel basında haber olmuştur. Söz konusu haberlerde müvekkil hakkında suçlayıcı haberler yapılmıştır. Müvekkilimin toplum içinde düşmüş olduğu durum, davacının üzerine atılı suçun niteliği ve toplumda algılanış şekli, müvekkil hakkında soruşturma açıldığının ve tutuklandığının ulusal ve yerel basına konu edilmiş olması, tutuklu kaldığı süre, sosyal ve ekonomik durumu, toplumsal konumu, üniversite mezunu olan müvekkilin haksız tutuklanmasının kişiliği üzerinde bıraktığı ağır tahribatlar müvekkilin hayatında unutamayacağı bir travma oluşmasına neden olmuştur.
Müvekkilin yaşadığı elem ve ızdırabın tarifi mümkün değildir. Bu nedenlerle müvekkilin psikolojik ve manevi yönden fazlasıyla zarar gördüğünden manevi zararın bir nebze giderilebilmesi bakımından 00.000,00 TL manevi tazminat talebimiz bulunmaktadır. Ulusal ve yerel basına yansıyan haberlerden bazılarının URL adresleri aşağıda gösterilmiştir. Xxxxx Ulusal ve yerel basına konu olması durumunda dilekçede atıf yapılabilir.
Belirtmiş olduğumuz nedenlerle beraat kararının kesinleşmesinin öğrenilmesi tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde işbu davanın açılması zorunluluğu doğmuştur.
Hukuki Nedenler
CMK, HMK, TMK, TBK, Avukatlık Kanunu ve her türlü mevzuat
Hukuki Deliller
- ….. Sulh Ceza Hakimliği’nin 2022/… sorgu zaptı (celp edilecektir)
- ….. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2022/… esas, 2022/… karar sayılı dosyası (celp edilecektir)
- Ekonomik ve sosyal mali durum araştırılması (celp edilecektir)
- Bilirkişi raporu (celp edilecektir)
- Tanık beyanları (tanıklarımız bilahare bildirilecektir)
- Karşı delil sunma ve yeni delil bildirme hakkımız saklı kalmak kaydıyla; ikamesi mümkün her türlü yasal ve mukabil delil.
Sonuç ve İstem
Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek diğer nedenlerle,
DAVAMIZIN KABULÜ İLE;
- Fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kayıt ve şartıyla; 00.000,00 TL maddi tazminatın haksız tutuklamanın gerçekleştiği …. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan TAHSİLİNE,
- 00.000,00 TL manevi tazminatın haksız tutuklamanın gerçekleştiği ….. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan TAHSİLİNE,
- Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekâleten saygılarımızla arz ve talep ederiz.