13 Şubat 2021 tarihli ve 31394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile gümrük mevzuatında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler, özellikle Verbis (Veri Bilgi Sistemi) yükümlülükleri ve menşe esaslı ticaret politikası önlemleri kapsamında beyannamesi tescil edilmiş eşyalara ilişkin menşe şahadetnamesi ibraz sürelerine yönelik düzenlemeler içermektedir. Covid-19 salgınının etkileri göz önünde bulundurularak yapılan bu düzenlemeler, gümrük işlemlerinde kolaylık sağlamayı amaçlamaktadır.
Yasal Dayanak ve Kapsam
Değişiklik, 7/10/2009 tarihli ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin çeşitli maddelerinde yapılmıştır. Özellikle Yönetmeliğin 437 nci maddesine eklenen (8) fıkra ile posta gönderilerinin çıkış bildirimi işlemlerinde kolaylık sağlanmış, geçici 16 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle ise menşe şahadetnamesi ibraz süresi uzatılmıştır.
Posta Gönderilerinin Çıkış Bildirimi (437. Madde Değişikliği)
Gümrük Yönetmeliği'nin 437 nci maddesine eklenen (8) fıkra uyarınca, Gümrük Posta İdaresi tarafından dolaylı temsilci sıfatıyla elektronik beyanı yapılan posta gönderilerinin çıkış bildirimi, taşıyıcıdan bilgi alınmak suretiyle posta idaresince verilebilecektir. Bu düzenleme ile posta idaresi, taşıyıcıdan aldığı bilgiler doğrultusunda çıkış bildirimini elektronik ortamda yapabilecek, ancak eşyanın çıkışına ilişkin bilgiler gümrük idaresince kontrol edildikten sonra çıkış bildirimi onaylanacaktır. Böylece posta gönderilerinin gümrük işlemleri daha hızlı ve etkin bir şekilde tamamlanabilecektir.
Menşe Şahadetnamesi İbraz Süresinin Uzatılması (Geçici 16. Madde Değişikliği)
Geçici 16 ncı maddenin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle, 13.02.2021 tarihli değişiklik yapılmasına dair yönetmeliğin yayımlanmasından önce beyannamesi tescil edilmiş olan ve menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülükleri bulunan eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının Gümrük İdaresine ibrazını mümkün kılan süre 30.06.2021 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu düzenleme, salgın nedeniyle yaşanan aksaklıklar göz önünde bulundurularak, mükelleflere ek süre tanınmasını sağlamaktadır.
Süreç ve Uygulama
Değişikliklerin uygulanması bakımından, posta gönderilerinin çıkış bildirimi işlemleri Gümrük Posta İdaresi tarafından yürütülecektir. İdare, taşıyıcıdan aldığı bilgileri kullanarak elektronik beyanı dolaylı temsilci sıfatıyla yapacak, gümrük idaresi ise eşyanın çıkışına ilişkin bilgileri kontrol ederek çıkış bildirimini onaylayacaktır. Menşe şahadetnamesi ibrazı konusunda ise, beyannamesi 13.02.2021 tarihinden önce tescil edilmiş eşyalar için 30.06.2021 tarihine kadar ilgili belgelerin Gümrük İdaresine sunulması gerekmektedir. Bu süre içinde ibraz edilmeyen belgeler için gümrük idaresi tarafından ek mali yükümlülükler uygulanabilir.
Süreler ve Görevli Mahkeme
Menşe şahadetnamesi ibrazı için tanınan süre 30.06.2021 tarihine kadar uzatılmıştır. Bu süre, beyannamesi 13.02.2021 tarihinden önce tescil edilmiş eşyalar için geçerlidir. Gümrük işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca idare mahkemeleridir. Ancak, gümrük vergileri ve cezalarına ilişkin davalar özel kanunlarda belirtilen esaslara göre görülür.
Sık Sorulan Sorular
- Değişiklik hangi tarihte yürürlüğe girdi? 13 Şubat 2021 tarihli ve 31394 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
- Posta gönderilerinin çıkış bildirimi kim tarafından yapılacak? Gümrük Posta İdaresi tarafından dolaylı temsilci sıfatıyla elektronik beyan yapılabilecektir.
- Menşe şahadetnamesi ibraz süresi ne kadardır? 30.06.2021 tarihine kadar uzatılmıştır.
- Hangi eşyalar için süre uzatımı geçerlidir? 13.02.2021 tarihinden önce beyannamesi tescil edilmiş ve menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülükleri bulunan eşyalar için geçerlidir.
- Belgelerin ibraz edilmemesi halinde ne olur? Gümrük idaresi tarafından ek mali yükümlülükler uygulanabilir.
Bu düzenlemeler, gümrük işlemlerinin daha etkin ve hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlamakta, aynı zamanda salgın döneminde mükelleflere kolaylık tanımaktadır. Gümrük Yönetmeliği'ndeki bu değişiklikler, ilgili tüm taraflarca dikkatle takip edilmelidir.