Bugünkü makalemizde evliliğin iptali konusunu işleyeceğiz. Buradan hareketle de evliliğin mutlak butlanını düzenleyen Medeni Kanun 145/2 ve 145/3’te yer alan sebeplerden birinin “evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması” ve “eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması” konularını işleyeceğiz.

TMK 145. maddesinde “Aşağıdaki hâllerde evlenme mutlak butlanla batıldır:

  • Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
  • Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
  • Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması,
  • Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması.”
şeklinde bir düzenleme yer almaktadır.

Evliliğin Mutlak Butlan Sebepleri Nelerdir?

Evliliği mutlak butlan sebebiyle iptali davası 145. maddede belirtilmiş olup, yukarıda da izah edildiği üzere 145/2 ve 145/3 gereğince dava açabilmek için eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması ve eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması gerekmektedir.

Burada dikkat edilirse evlilikten sonra oluşacak ayırt etme gücünden yoksunluk veya sonradan oluşacak akıl hastalığı evliliği mutlak butlan haline getirmemekte ancak başka dava konularını oluşturabilmektedirler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/1452 E. 2024/1486 K. ve 5.3.2024 tarihli kararında “İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile evlenme tarihi olan 04.01.2018 tarihinde davalı …’nın ayırt etme gücü bulunmadığı ve evlenmeye engel teşkil edecek derecede akıl hastası olduğunun Adli Tıp raporlarıyla sabit olduğu belirtilerek davalılar … ile … arasındaki 04.01.2018 tarihli evliliğin mutlak butlan sebebiyle feshine karar verilmiştir.”

Davayı Kimler Açabilir?

Evliliğin iptali davasını öncelikle evli eşlerden birisi açabilir. Aynı zamanda Cumhuriyet Savcısı, eşlerin anne-babaları, kardeşleri, eşlerden birinin daha önceki evlilikten olan çocukları, yakın akrabaları, mirasçıları ve bu davayı açmakta hukuki yararı olan herkes açabilir.

Evliliğin Mutlak Butlan Davası Arabulucuya Tabii Mi?

Evliliğin mutlak butlan davası kamu düzenini ilişkin olduğundan arabuluculuğa tabii değildir. Yani arabulucuya başvurmadan direkt bu davanın açılması gerekir.

Sona Ermiş Evliliğin Mutlak Butlanı Mümkün Mü?

Evet mümkündür. Örneğin eşlerden birisi ölmüşse savcılık makamı hariç ekseriyetle yukarıda zikrettiğimiz kişiler evliliğin sona ermesinden sonra da bu davayı açabilirler.

Dava Zaman Aşımı

Evliliğin mutlak butlanı davalarında herhangi bir zaman aşımı bulunmamakta olup kural olarak her zaman açılabilir.