05.08.2022 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik, boşanma davaları sonrasında çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararların infazında köklü bir değişiklik getirmiştir. Bu yönetmelikle birlikte, velayeti alan ebeveynin çocuğu kişisel ilişki günlerinde diğer ebeveyne teslim etmemesi durumunda uygulanan icra memuru vasıtasıyla çocuğun haczi usulü sona ermiştir. Artık çocuğunu göremeyen anne veya baba, adliyelerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri'ne başvurarak çocukla kişisel ilişki tesisi kararlarının yerine getirilmesini talep edebilecektir.
Yasal Dayanak
Yeni dönemin yasal çerçevesi, 7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişiklikler ve yukarıda anılan Yönetmelik ile belirlenmiştir. İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili hükümleri (özellikle 25. ve devamı maddeleri) çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesini düzenlemekteydi. Ancak uygulamada çocuğun icra memuru aracılığıyla teslimi, çocuğun üstün yararına aykırı sonuçlar doğurabiliyordu. Yeni Yönetmelik, bu kararların infazını icra dairelerinden alıp adli destek birimlerine devretmiştir.
Yeni Süreç Nasıl İşliyor?
Çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulmasına dair bir mahkeme kararı bulunan ebeveyn, kararın yerine getirilmemesi halinde artık icra dairesine değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvurur. Başvuru üzerine müdürlük, dosyayı inceler ve gerekli işlemleri başlatır. Süreç, çocuğun üstün yararı gözetilerek yürütülür. Teslim veya kişisel ilişki, uzmanlar (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) eşliğinde gerçekleştirilir. Ebeveynler arasındaki uyuşmazlık, çocuğa yansıtılmadan çözülmeye çalışılır.
Yeni sistemde, teslimin gönüllü olarak gerçekleşmemesi halinde müdürlük, zorlayıcı tedbirlere başvurabilir. Ancak bu tedbirler, çocuğun fiziksel olarak haczedilmesi anlamına gelmez. Bunun yerine, teslimi engelleyen ebeveyn hakkında idari para cezası veya disiplin hapsi gibi yaptırımlar gündeme gelebilir. Ayrıca, çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararın yerine getirilmemesi halinde, teslimi engelleyen ebeveynin velayet hakkı kısıtlanabilir veya kaldırılabilir.
Süreler ve Görevli Mahkeme
Yeni Yönetmelik kapsamında, çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi için belirli süreler öngörülmüştür. Başvuru üzerine müdürlük, en kısa sürede işlemleri başlatır ve teslim tarihini belirler. Kişisel ilişki kurulmasına dair kararlarda belirtilen gün ve saatlerde teslim gerçekleştirilir. Eğer bir engel varsa, müdürlük durumu derhal mahkemeye bildirir.
Görevli mahkeme, çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararı veren mahkemedir. Ancak infaz aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar için aile mahkemesi görevlidir. Aile mahkemesi, çocuğun üstün yararını gözeterek gerekli tedbirleri alır.
Sık Sorulan Sorular
- Eski usulde icra memuruyla çocuk teslimi artık mümkün mü?
Hayır. 05.08.2022 itibarıyla icra memuru vasıtasıyla çocuğun haczi usulü sona ermiştir. Yeni başvurular Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri'ne yapılmalıdır. - Çocuğumu göstermeyen eski eşime ne yapabilirim?
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvurarak kararın yerine getirilmesini talep edebilirsiniz. Müdürlük, gerekli işlemleri başlatacak ve teslimi sağlayacaktır. - Yeni sistemde çocuk zorla alınır mı?
Hayır. Yeni sistemde çocuğun fiziksel olarak zorla alınması söz konusu değildir. Teslim, uzmanlar eşliğinde ve çocuğun üstün yararı gözetilerek gerçekleştirilir. - Teslimi engelleyen ebeveyne ne gibi yaptırımlar uygulanır?
İdari para cezası, disiplin hapsi veya velayet hakkının kısıtlanması gibi yaptırımlar uygulanabilir. - Kişisel ilişki kararını kim yerine getirir?
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü, uzmanlar aracılığıyla kararın yerine getirilmesini sağlar. - Yeni Yönetmelik hangi tarihte yürürlüğe girdi?
05.08.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesinde yeni dönem, çocuğun üstün yararını korumayı amaçlamaktadır. Ebeveynlerin, hak kaybına uğramamak için bir avukattan destek almaları ve süreci doğru yönetmeleri önemlidir.