Çalışma hayatında doğum, ölüm ve evlilik gibi önemli yaşam olaylarında işçilere ve memurlara tanınan ücretli mazeret izinleri, hem İş Kanunu hem de Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenmiştir. Bu izinlerin süreleri, kullanım koşulları ve izin verilmemesi halinde başvurulabilecek hukuki yollar, çalışanın işçi veya memur olmasına göre farklılık gösterir. Bu makalede, 2026 yılı itibarıyla babalık izni, ölüm izni ve evlilik izni konularındaki güncel haklarınızı bulabilirsiniz.

Babalık İzni Kaç Gündür?

Babalık izni, eşi doğum yapan çalışana, doğum sebebiyle eşi ve çocuğuyla ilgilenebilmesi için verilen ücretli mazeret iznidir. Süresi, çalışanın işçi mi yoksa memur mu olduğuna göre değişir:

  • Özel sektör işçileri için: 5 gündür. 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 2'de düzenlenmiştir: "İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise beş gün ücretli izin verilir."
  • Memurlar için: 10 gündür. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/B'de düzenlenmiştir: "Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni verilir."
  • Askeri personel için: Türk Silahlı Kuvvetleri İzin Yönetmeliği madde 11 uyarınca subay ve astsubaylara normal izinlerinin haricinde eşinin doğum yapması halinde 10 güne kadar izin verilebilir.
  • 4-b sözleşmeli personel için: Bakanlar Kurulu'nun sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin esasları belirten düzenlemesinin 9. maddesi uyarınca 10 günlük izin hakkı vardır. Bu izin de erkek personelin isteği üzerine verilir.

Babalık izni, ücretli izin niteliğindedir; izin günlerinde çalışan çalışmış sayılır ve ücret kesintisi yapılmaz.

Babalık İzni Ne Zaman Başlar ve Nasıl Kullanılır?

Babalık izni, eşin doğum yapmasıyla başlar. Doğum öncesinde bu izin kullanılamaz. İzin süresi boyunca hafta sonu veya resmi tatile denk gelen günler de izin süresinden sayılır; izin sonraya sarkmaz. İzin, parça parça kullanılamaz ve doğumdan sonraki belirli süre içinde kullanılması gerekir.

İzin kullanmak için eşi doğum yapan çalışanın ilgili mercie yazılı dilekçe sunması gerekir. Dilekçede çocuğun doğum tarihi ve izin talebi belirtilmeli, dilekçenin verildiğine dair tebliğ evrakı veya alındı belgesi alınmalıdır. Bu tür mazeret izinlerinde dilekçenin özenle hazırlanması, olası ispat sorunlarının önüne geçer.

Ölüm İzni Kaç Gündür?

Ölüm izni, çalışanın belirli yakınlarının vefatı halinde tanınan ücretli mazeret iznidir. Süreler yine işçi ve memur ayrımına göre değişir:

  • Özel sektör işçileri için: 3 gündür. İş Kanunu Ek Madde 2'de düzenlenmiştir.
  • Memurlar için: 7 gündür. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/B'de düzenlenmiştir: "Memura kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir."

Ölüm izni de ücretlidir; izin günlerinde çalışan çalışmış sayılır ve ücret kesintisi olmaz. Ölüm izni yıllık izinden düşülmez, ancak yıllık izin veya tatile denk gelirse yıllık izin uzatılmaz.

Ölüm İzni Kimlere ve Ne Zaman Verilir?

İşçiler için ölüm izni; işçinin anne veya babasının, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun vefatı halinde verilir. Memurlar için ise memurun annesinin, babasının, kayınbabasının, kayınvalidesinin, eşinin, kardeşinin ya da çocuğunun ölümü halinde verilir. Görüldüğü üzere kapsam, işçi ve memur açısından farklıdır.

İkinci derece akrabalar (kardeş, dede, nine, torun) için ölüm izni yoktur; kanunda sayılan kişiler arasında yer almadıklarından bu kişilerin vefatı halinde izin verilmez.

Ölüm izni, kanunda sayılan kişinin ölümünden sonra kullanılabilir. Yoğun bakımda olma veya ölüm döşeğinde olma gibi durumlar izin hakkı doğurmaz; ancak bu durumlarda başka izin türleri kullanılabilir.

Ölüm İzni Nasıl Kullanılır?

Ölüm izni, çalışanın yakınının vefatını bildiren ve izin talebini içeren bir dilekçenin ilgili mercie sunulmasıyla kullanılır. Dilekçede ölen kişi, yakınlık derecesi ve izin talebi açıkça belirtilmelidir. Dilekçenin bir kopyası alınmalı veya tebliğ evrakı temin edilmelidir.

Evlilik İzni Kaç Gündür?

Evlilik izni (düğün izni), çalışanın evlenmesi durumunda tanınan ücretli mazeret iznidir. Süreler işçi ve memur için farklıdır:

  • Özel sektör işçileri için: 3 gündür. İş Kanunu Ek Madde 2'de düzenlenmiştir.
  • Memurlar için: 7 gündür. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104/B'de düzenlenmiştir.

Evlilik izni de ücretlidir; izin günlerinde çalışan çalışmış sayılır ve ücret kesintisi yapılmaz.

Evlilik İzni Kimler İçin ve Ne Zaman Kullanılabilir?

İşçiler için evlilik izni yalnızca işçinin kendisinin evlenmesi hâlinde söz konusudur; çocuğunun, kardeşinin veya başka bir yakınının evlenmesi bu izni doğurmaz. Memurlar için ise memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesi hâlinde 7 gün izin verilir. Torun, yeğen, kardeş gibi diğer yakınların evlenmesi bu izni kapsamaz.

Evlilik izni, nikâh tarihinden itibaren kullanılabilir; nikâhtan önce kullanılamaz. Memurlarda resmî nikâh ile düğün töreni farklı tarihlerdeyse, izin memurun tercihine göre nikâh veya düğün tarihinden itibaren başlar. Özel sektörde ise izin başlangıç ve bitiş tarihleri işçi ile işveren arasında anlaşmayla belirlenebilir. İzin, nikâhtan sonraki günlerde de kullanılabilir; İş Kanunu'nda bu konuda özel bir düzenleme yoktur, işyeri düzeni bozulmadığı sürece uzun bir vadeye sarkmayacak şekilde kullanılabilir.

Evlilik izni alabilmek için nikâh günü alınmış olmalı ve nikâh tarihini içeren belge ilgili mercie verilmelidir. İzin için nikâh gününden birkaç hafta önce başvurulması önerilir. Bu izinlerde de hafta sonu ve resmî tatil günleri izin süresinden sayılır.

Evlilik İzni Nasıl Kullanılır?

Evlilik izni, nikâh tarihi alındıktan sonra ilgili mercie evlilik izni talep dilekçesinin nikâh tarihinden önce sunulmasıyla kullanılır. Dilekçede nikâh tarihi ve izin talebi açıkça belirtilmeli, dilekçenin verildiğine dair tebliğ evrakı veya alındı belgesi alınmalıdır.

Mazeret İzni Verilmezse İşçi Ne Yapabilir?

Babalık, ölüm veya evlilik izni verilmezse işçi, haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir. Haklı nedenle fesih hâlinde, bir yıldan uzun süre çalışması varsa kıdem tazminatına hak kazanır; ayrıca ücret alacağı, fazla mesai, yıllık izin, AGİ gibi diğer işçilik alacaklarını da aynı davada talep edebilir. Ancak ihbar tazminatı talep edemez.

İzin talebinin yazılı yapılması, işverenden alındı belgesi alınması veya noterden ihtarname çekilmesi, mahkeme aşamasında ispat kolaylığı sağlar. Örneğin, "... tarihinde çocuğum olması nedeniyle kanunen hakkım olan... gün izin hakkımın tarafıma verilmesini talep ediyorum" şeklinde bir yazı ile başvurulması uygun olur.

Sonuç

Babalık, ölüm ve evlilik izinleri, çalışanın işçi veya memur olmasına göre farklı sürelere tabidir. İşçiler için babalık izni 5 gün, ölüm ve evlilik izni 3 gün; memurlar için babalık izni 10 gün, ölüm ve evlilik izni 7 gündür. Tüm bu izinler ücretli mazeret izni olup, usulüne uygun dilekçe ile talep edilmelidir. Hak kaybı yaşamamak için sürecin başından itibaren alanında uzman bir iş hukuku avukatına danışmanız faydalı olacaktır.