Yabancı ülkedeki askeri operasyonlardan dolayı devlet sorumlu tutulabilir mi?
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne göre, sınır ötesi operasyonlarda devletin sorumluluğunun doğabilmesi için mağdurlar üzerinde fiili bir askeri veya kamusal kontrolünün bulunması şarttır. Sadece operasyona destek verilmesi veya dış çevre güvenliğinin sağlanması, devlete doğrudan yargı yetkisi yüklememektedir.
AİHM içtihatlarına göre, askerlerin yalnızca dış güvenliği sağladığı ve kişileri bizzat gözaltına almadığı operasyonlarda devletin fiili kontrolü olmadığı kabul edilerek doğrudan sorumluluk yüklenemez.
Yurt dışında yaşarken mahkemeye görüntülü bağlanarak ifade verebilir miyim?
Evet, verebilirsiniz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, uzak bir ülkede bulunan kişilerin mahkemeye bizzat gelememesi durumunda büyükelçilikler veya konsolosluklar üzerinden video bağlantısı yoluyla dinlenmesini hukuka uygun ve meşru bir usuli işlem olarak kabul etmektedir.
Bu yöntem, delillerin değerlendirilmesi usulleri çerçevesinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerine zarar vermediği sürece adil yargılanma hakkını ihlal etmez.
Mahkemeye sunulan askeri belgelerde bazı yerlerin gizlenmesi yasal mıdır?
Ulusal güvenlik gibi üstün kamu yararı gerektiren hallerde bazı belgelerin gizli tutulması veya içeriklerinin karartılması mümkündür. Ancak AİHM, bu kısıtlamaların kişinin davasını sunmasını imkansız hale getirmemesi ve silahların eşitliği ilkesini bütünüyle ihlal etmemesi gerektiğini vurgular.
Ulusal güvenlik gerekçesiyle askeri belgelerdeki isimlerin karartılmasının başvuranı dezavantajlı duruma düşürmediği ve yargılamanın bütününe zarar vermediği durumlarda adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş sayılmaz.
Yurt dışındaki bir eylemde işkence iddiası varsa soruşturma açılır mı?
İşkence ve kötü muamele yasağı mutlak bir hak olup, devletin yetkisi dâhilinde olduğu sürece iddiaları etkili bir şekilde soruşturma yükümlülüğü vardır. Etkili soruşturma yükümlülüğünün doğması için öncelikle devletin mağdur üzerinde yargı yetkisinin olması veya olayı soruşturmayı gerektirecek çok özel durumların bulunması gerekir.
Böyle bir durumda askeri savcılıklar makamınca iddiaların ardından hemen harekete geçilerek detaylı soruşturmalar yürütülmesi, hukuki olarak devletin etkili inceleme yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamına gelmektedir.