Yargılama Giderleri Nelerdir?

Yargılama giderleri şunlardır:

• Celse, hüküm ve ilam harçları,
• Yasal aşama nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri,
• Dosya ve sair evrak giderleri,
• Geçici yasal koruma tedbirleri ve protesto, ihbar, ihtarname ve vekaletname düzenlenmesine ilişkin giderler,
• Keşif giderleri,
• Tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler,
• Resmi dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler,
• Vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama giderlerine karşılık hakimin takdir edeceği miktar,
• Vekili bulunmasına karşın yargı mercii tarafından bizzat dinlenmek, isticvap olunmak veya yemin etmek üzere çağrılan taraf için takdir edilecek gündelik, yol ve konaklama giderleri,
• Vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekalet ücreti,
• Yargılama sırasında yapılan diğer giderler.

Delil İkamesi İçin Avans

Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır.

Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir.

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği yasal aşama ve işler haricinde, avansın yatırılmaması hâlinde, delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır.

Kullanılmayan Avansın İadesi

Hükmün kesinleşmesinden sonra yargı mercii kendiliğinden, yatırılan avansın kullanılmayan kısmının iadesine hüküm verir. Avansın iadesi kararının tebliğ gideri, iade edilecek avanstan karşılanır.

Resen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği yasal aşama ve işlerde, hakim tarafından resen, başvurulan deliller için gereken giderlerin, bir haftalık süre içinde taraflardan birisi veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine hüküm verilir.

Belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, ileride bu gideri ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine, yargı mercii tarafından hüküm verilir.

Yargılama Giderlerinden Sorumluluk

Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, yasal aşama sonunda aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına hüküm verilir.

Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, yargı mercii, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır.

Aleyhine hüküm verilenler birden fazla ise yargı mercii yargılama giderlerini, bunlar arasında paylaştırabileceği gibi, müteselsilen sorumlu tutulmalarına da hüküm verebilir.

Yargılama giderlerine, yargı mercii tarafından, yasal aşama sonunda resen hükmedilir. Yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü, yargı mercii tarafından verilen hükümde gösterilir.

Hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği, mahkemece ilamın altına yazılır.

Dürüstlük Kuralına Aykırılık Sebebiyle Yargılama Giderlerinden Sorumluluk

Gereksiz yere davanın uzamasına veya gider yapılmasına yol açma vermiş olan taraf, davada lehine hüküm verilmiş olsa bile, hüküm ve ilam harcı dışında kalan yargılama giderlerinin tamamını veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir.

Bir kişi davada sıfatı olmadığı hâlde, davacıyı, davalı sıfatı kendisine aitmiş gibi yanıltıp, kendisine karşı yasal aşama açılmasına yol açma verirse, davanın sıfat yokluğu nedeniyle reddedilmesi hâlinde, davalı yararına yargılama giderlerine hükmedilemez.

Fer’î Müdahale Gideri

Fer’î müdahil olarak davada yer alan kimse, yanında katıldığı taraf haksız çıkarsa, yalnızca fer’î müdahale giderinden sorumlu tutulur, aksi vaziyette bu giderler diğer tarafa yükletilir. Ancak, hüküm üçüncü kişinin katıldığı taraf lehine verilmiş olsa bile, lehine hükmolunan tarafın hâl ve davranışı, üçüncü kişinin davaya katılmasını gerektirmişse, müdahale giderinin tamamı veya bir kısmı, yargı mercii tarafından lehine hüküm verilen tarafa yükletilebilir.

Kötü Niyetle veya Haksız Yasal Aşama Açılmasının Sonuçları

Kötü niyetli davalı veya hiçbir hakkı olmamasına rağmen yasal aşama açan taraf, yargılama giderlerinden başka, diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekalet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkum edilebilir. Vekalet ücretinin miktarı hakkında itilaf çıkması veya mahkemece miktarının fahiş bulunması hâlinde, bu miktar doğrudan yargı mercii tarafından takdir edilir.

Ayrıca, kötü niyet sahibi davalı veya hiçbir hakkı olmamasına rağmen yasal aşama açan taraf, beş yüz Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına kadar disiplin para cezası ile mahkum edilebilir. Bu duruma eğer vekil yol açma vermiş ise, disiplin para cezası vekil hakkında uygulanır.

Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri

Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir hüküm verilmesine gerek bulunmayan durumlarda, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka yargı merciinde devam edilmesi hâlinde, yargılama giderlerine o yargı mercii hükmeder.

Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka yargı merciinde devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı yargı mercii dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahkum eder.

Davanın açılmamış sayılmasına hüküm verilen durumlarda, yargılama giderleri davacıya yüklenir.

Adli Yardım Nedir? Adli Yardımdan Kimler Yararlanabilir?

Adli yardım, mali gücü yetersiz olan kişilerin hak arama ve yasal aşama açma özgürlük ve haklarını kullanabilmeleri için, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 334 – 340. Maddelerinde detayları tanımlanmış bir mekanizmadır.

Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici yasal korunma taleplerinde ve icra takibinde, bu konudaki taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.

Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek vaziyette oldukları takdirde, adli yardımdan yararlanabilirler.

Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri, ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.

Adli Yardımın Kapsamı

Adli yardım hükmü, ilgiliye, aşağıdaki hususları sağlar:

• Yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet.
• Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet.
• Yasal Aşama ve icra takibi sırasında yapılması gereken tüm giderlerin devlet tarafından avans olarak ödenmesi.
• Davanın, bir.

Yargı Mercii, adli yardım talebinde bulunanın, yukarıdaki hususlardan bir kısmından yararlanmasına da hüküm verebilir.

Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.

Adli Yardım Talebi Nereye ve Nasıl Yapılır?

Adli yardım, asıl talep veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde ise takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.

Adli yardım talebinde bulunan kişi, iddiasının özeti ile birlikte, iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek vaziyette olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri yargı merciine sunmak zorundadır.

İstinafveya temyiz yasa yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi, bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.

Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır.

Adli Yardım Talebinin İncelenmesi

Yargı Mercii, adli yardım talebi hakkında duruşma yapmaksızın hüküm verebilir. Ancak, talep edilmesi hâlinde, adli yardım talebinin incelenmesi, duruşmalı olarak yapılır.

Adli yardım taleplerinin reddine ilişkin yargı mercii kararlarında, sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.

Adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı, tebliğinden itibaren bir hafta içinde hükmü veren yargı merciine dilekçe vermek suretiyle itiraz edilebilir. Kararına itiraz edilen yargı mercii, itirazı incelemesi için dosyayı o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye, o yerde adli yardım talebi yapılan hukuk mahkemesinin tek dairesi bulunması hâlinde ise aynı işlere bakmakla görevli en yakın yargı merciine gönderir. Bu şekilde yapılacak adli yardım talebinin reddine ilişkin itiraz incelemesi neticesinde verilen hüküm, kesindir.

Adli yardım talebi reddedilirse, ödeme gücünde sonradan gerçekleşen ciddi bir azalmaya dayanılarak tekrar talepte bulunulabilir. Bu vaziyette verilecek adli yardım hükmü, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz.

Adli Yardım Kararının Kaldırılması

Adli yardımdan yararlanan kişinin mali durumu hakkında kasten veya ağır kusuru sonucu yanlış bilgi verdiği ortaya çıkar veya sonradan mali durumunun yeteri derecede iyileştiği anlaşılırsa, adli yardım hükmü kaldırılır.

Adli Yardımla Ertelenen Yargılama Giderlerinin Tahsili

Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile devlet tarafından ödenen avanslar, yasal aşama veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil edilir.

Adli yardımdan yararlanan kişinin haksız çıkması hâlinde, uygun görülürse yargılama giderlerinin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine hüküm verilebilir.

Adli yardım kararından dolayı devlet tarafından ödenen veya muaf tutulan yargılama giderlerinin tahsilinin, adli yardımdan yararlananın mağduriyetine neden olacağı mahkemece açıkça anlaşılırsa, yargı mercii, hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muaf tutulmasına hüküm verebilir.

Adli yardımdan yararlanan kişi için mahkemenin talebi üzerine baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti, yargılama gideri olarak Hazineden ödenir.