Kısmi Yasal Aşama bir alacağın tümünün değilde bir kısmının konu edildiği yasal aşama türüdür. Yani bu davada Alacağın hepsi değilde çeşitli sebeplerle bir kısmı istenilmektedir.

Kısmi Yasal Aşama Belirsiz Alacak Davası Farkı

Kısmi yasal aşama, HMK’nın 109. Maddesinde düzenlenmiştir.

“MADDE 109- (1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da yasal aşama yoluyla ileri sürülebilir. (2) (Mülga: 1/4/2015-6644/4 md.) (3) Yasal Aşama açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi yasal aşama açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.”

Bu yasal süreçler aynı yasal ilişkiden kaynaklanan ve niteliği itibarıyla bölünebilir olan bir alacağın, tamamı talep edilebilir olmasına rağmen, yalnızca belirli bir bölümünün yasal aşama konusu yapılmasına imkan veren bir eda yasal süreci türüdür. Bu yasal aşama türünde, davacı, alacağının tamamı için tam yasal aşama açma imkanı bulunmasına rağmen, alacağın şimdilik belirli bir kesimini yasal aşama konusu yapmaktadır.

Kısmi davanın açılabilmesi için bazı şartlar bulunmaktadır, şöyle ki;

Talep Konusunun Bölünebilir Olması:Yasal Aşama konusu alacağın para alacağı gibi niteliği itibarıyla bölünebilir olması gerekmektedir.

Aynı Yasal İlişkiden Kaynaklanma:Yasal Aşama edilen kısım ile edilmeyen kısmın aynı yasal ilişkiden doğmuş olması gerekmektedir.

Fazlaya İlişkin Hakkın Saklı Tutulması:Davacının, yasal aşama konusu edilmeyen yani kalan alacak kısmından açıkça feragat etmemiş olması gerekir.

Kısmi yasal aşama açılması talebin geri kalanından vazgeçildiği anlamına gelmemektedir.

Belirsiz alacak davalarında ise davanın sonucunda talep edilen alacağın tam olarak ispatlanması ihtimali bulunmaması sebebiyle yasal aşama belirsiz alacak yasal süreci şeklinde açılır.

Yani belirsiz alacak davalarında yasal aşama açılırken talep edilen yasal aşama konusunun ispatına yarayan delillerin henüz oluşmamış olması da bu tür davaların tercih edilmesi açısından başlıca faktörlerdendir. Örneğin bir trafik kazasında sigorta şirketine yahut kazaya karışan karşı tarafa açılacak ödenek davasında oluşan hasar henüz tespit edilememiş ise yasal aşama kısmi olarak açılıp yargılama aşamasında bilirkişi incelemesi ile ortaya çıkan zarar miktarı belirlendikten sonra yasal aşama konusu tutar arttırılabilmektedir.

Böylece yasal aşama konusu bilirkişi tarafından hazırlanan rapordaki tutarın üzerine çıkmayacağı için bilirkişi raporu doğrultusunda çıkacak karardaki tutarım üzerindeki kısım reddedilmemiş olacağından davacının yargılama giderlerini karşılamak zorunda kalması önlenmiş olacaktır.

Kısmi Davada Islah Olur mu?

Davanın kısmi olarak açılması sonucunda yasal aşama sadece talep edilen miktar üzerinden görülür ancak davacı, yargılama aşamasında bir kez ıslah hakkını kullanarak talep sonucunu yani yasal aşama miktarını artırabilir. Islahla artırılan miktar için faiz, kural olarak ıslah tarihinden itibaren işlemeye başlamaktadır.

HMK Madde 176; “(1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. (2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.”

Kısmi Davada Zamanaşımı

Kısmi davada, davanın açılmasıyla birlikte zamanaşımı yalnızca yasal aşama edilen miktar yönünden kesilmektedir. Yasal Aşama edilmeyen bakiye kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder.

Davacının kalan alacağını güvence altına alması için, zamanaşımı süresi dolmadan ek yasal aşama açması veya derdest yasal aşama içinde ıslah yoluna başvurması gerekmektedir.

Kısmi davada verilen hüküm, kural olarak sadece yasal aşama edilen kısım için hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Ancak kalan kısımdan açıkça feragat edilmemiş olsa bile, kısmi davanın reddedilmesi halinde, alacağın tamamı hakkında kesin hüküm oluşacağına dair içtihatlar ve görüşler bulunmaktadır.

Yargıtay 3. HD. E.2020/12392 K.2021/5648 T.27.05.2021 günlü hükmünde;

“Öğreti ve yargısal uygulamada; Kısmi davanın redle sonuçlanması halinde tüm alacak hakkında kesin hüküm oluşacağı; kısmi yasal aşama kısmen kabul kısmen redle sonuçlanırsa her iki bölüm yönünden de kesin hüküm oluşacağı; kısmi yasal aşama tümüyle kabul edilirse de kararın tespit bölümünün açılan ek yasal aşama için kesin hüküm oluşturacağı kabul edilmiştir.”Denilmiştir.

Kısmi Davada İstinaf Sınırı

Kısmi davada istinaf sınırı yasal aşama edilen tutara göre belirlenmektedir.

Yukarıda da bahsedildiği üzere yasal aşama konusu tutar şayet ıslah ile arttırılımış ise ve kararda bu arttırılan tutara göre verilmişse istinaf sınırıda buna göre belirlenir. Diğer bir anlatımla kararda belirtilen rakama göre belirlenir diyebiliriz.

Kısmi Yasal Aşama Kesinlik Sınırı

Bu tür davalarda kesinlik sınırıda yine istinaf sınırında olduğu gibi yasal aşama edilen ve hüküm verilen tutara göre belirlenmekte olup aynı şekilde yukarıda da bahsedildiği üzere yasal aşama konusu tutar şayet ıslah ile arttırılımış ise ve kararda bu arttırılan tutara göre verilmişse kesinlik sınırıda buna göre belirlenir. Diğer bir anlatımla kesinlik kararda belirtilen rakama göre belirlenir diyebiliriz.

KAYNAKÇA

PEKCANITEZ, ,ATALAY, Oğuz,ÖZEKES, Muhammed.Medeni Usul Hukuku. On İki Levha Yayıncılık.

YILMAZ, Ejder.Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi.

Yetkin Yayınları.

YARGITAY 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/12392, K. 2021/5648, T. 17.05.2021