İşçi Hakları: İş Kanunu’na Göre Tüm Haklar (2026) Ekibi3 Haziran 2026İş Hukuku

İşçi kanunuOlarak da bilinen 4857 sayılı İş Kanunu ve diğer iş kanunları, işçilerin çalışma hayatı boyunca sahip olduğu hakları güvence altına almaktadır.İşçi hakları,Işçilerin çalışma başlangıcında, çalışma süresince ve iş ilişkisi sona erdikten sonraki süreçlerdeSahip olduğuVeKanundan doğanTüm haklarını ifade eder.

İçindekiler

1. İş Kanunu’na Göre İşçi Hakları Nelerdir?
2. Bilinmesi Gereken İşçi Hakları
3. İşçinin Ücret Alma Hakkı
   1. İşçinin Ücret Hakkına İlişkin Kurallar:
4. İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Talep Etme Hakkı
5. İşçinin İş Yerinde Eşit Muamele Hakkı
6. İşçinin Ara Dinlenme Hakkı
7. İşçinin Fazla Mesai Ücreti Hakkı
8. Esaslı Değişiklikler İçin Rıza Göstermeme Hakkı
9. Belirli Günler İçin İzin Hakkı (Ulusal Bayram ve Genel Tatil)
   1. İşçinin Resmî Tatil Günleri
   2. İşçinin Dinî Tatil Günleri
10. SGK İşçi Hakları: Sigorta Primlerinin Tam Yatırılması
11. İşçinin Hafta Tatili Hakkı
12. İşçinin Haklı Nedenle İstifa Etme Hakkı
13. İşçinin İş Arama İzni Talep Etme Hakkı
14. İşçinin Yıllık İzin Talep Etme Hakkı
15. İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı
16. İşçinin İhbar Tazminatı Hakkı
17. İşçinin İşe İade Hakkı
18. Engelli İşçi Hakları
19. Kadın İşçi Hakları
20. Hamile İşçi Hakları
21. Askere Giden İşçi Hakları
22. İşçinin İşsizlik Maaşı Hakkı
23. İşçinin Sendika Hakları
24. Özel Sektör ve Kamu İşçisi Hakları Karşılaştırması
25. İşçi Hakları Ücretsiz Danışma Hattı
26. İşçi Hakları Hizmetlerimiz
27. İşçi Hakları İle İlgili Merak Edilenler
    1. Kendi isteği ile işten ayrılan işçi hakları nelerdir?
    2. Bir işçinin kazanılmış işçi hakları nelerdir?
    3. Özel sektörde işçi hakları nelerdir?
    4. Haksız yere işten çıkarılan işçi hakları nelerdir?
    5. Bir işçinin haftalık çalışma süresi ne kadardır?
    6. Fazla mesai nedir ve nasıl hesaplanır?
    7. İşten çıkarılan bir işçi kıdem tazminatına hak kazanır mı?
    8. İşveren işçiye yıllık izin vermek zorunda mı?
    9. İşyerinde mobbing (psikolojik taciz) nedir ve ne yapılabilir?
    10. İşçi maaşını alamazsa ne yapmalıdır?
    11. İşçi sendikalı olmak zorunda mı?
    12. İş kazası geçirildiğinde işçinin hakları nelerdir?
    13. İşten ayrıldıktan sonra işsizlik maaşı alabilir miyim?

Kanuna dayanan bu haklar işçininIş sözleşmesinde,Işveren karşısındaYasal dengesi sağlar.İşçi haklarınınÖnemi;Işçi-işveren ilişkisinde olası bir çatışmadaIşçinin hak kaybına uğramasını engellemesindenGelir.

İş hukuku alanında işçilerin haklarını bilmesi, olası bir uyuşmazlıkta hak kaybını önlemenin temel yoludur.

İş Kanunu’na Göre İşçi Hakları Nelerdir?

İş Kanunu’na göreIşçi haklarıGenel olarak4 temel başlıkAltında toplanmaktadır:

• İşçinin çalışması karşılığında ücret hakkı
• Eşit muamele görme hakkı
• İş sağlığı ve güvenliği kapsamında korunma hakkı
• Ödenek ve diğer alacak haklarını talep etme hakkı

İş Kanunu’nun 2. maddesiuyarınca “Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir.”Tanımına göreIşçi sayılan kişiler,Kanundan doğanBu haklara sahiptirler.

İşçi haklarının önemli bir kısmı Anayasa’nın 49-55. Maddeleriyle güvence altına alınmış; bu haklar 4857 sayılı İş Kanunu ile somutlaştırılmıştır.

İşveren İş Kanunu uyarınca tanınan işçi haklarınıIhlal edemez. Usulsüz uygulamalarla işçi hakları ihlal edilmesi hâlinde işçi,Haklı fesihYaparak işten kendi ayrılsa bileTüm ödenek haklarını talep edebilir.

Bilinmesi Gereken İşçi Hakları

İşçilerin büyük çoğunluğunun farkında olmadığı bazı haklar, uygulamada en sık ihlal edilen haklardır. Bilinmesi gereken işçi hakları arasında özellikle UBGT ücreti, SGK primlerinin tam yatırılması ve esaslı değişiklik rızası öne çıkmaktadır.

Bilinmeyen işçi hakları nedeniyle pek çok işçi, hak ettiği tazminatı alamadan işinden ayrılmak zorunda kalmaktadır.

İş davalarındaEn çok söz konusu olanIşçinin yasal haklarıŞunlardır:

• İşçinin ücret alma hakkı
• İşçinin iş sağlığı ve güvenliğini talep etme hakkı
• İşçinin iş yerinde eşit muamele hakkı
• İşçinin ara dinlenme hakkı
• İşçinin fazla mesai ücreti hakkı
• Esaslı değişiklikler için rıza göstermeme hakkı
• Belirli günler için izin hakkı (Ulusal bayram ve genel tatil)
• İşçinin sigorta primlerinin tam yatırılması hakkı
• İşçinin hafta tatili hakkı
• İşçinin haklı nedenle istifa hakkı
• İşçinin iş arama izni talep etme hakkı
• İşçinin yıllık izin talep etme hakkı
• İşçinin kıdem tazminatı hakkı
• İşçinin ihbar tazminatı hakkı
• İşçinin işe iade hakkı
• Mobbinge karşı korunma hakkı
• Çalışmaktan kaçınma hakkı
• Engelli işçi hakları
• Kadın işçi hakları
• Hamile işçi hakları
• Askere giden işçi hakları
• İşsizlik maaşı hakkı
• İşçinin sendika hakları

Bir işçinin, alamadığıIşçi haklarınıYasal süreçlerdeÖne sürebilmesiIçinIşçi ile işverenArasındaYazılı iş sözleşmesiBulunması koşul değildir. İşçi,Iş sözleşmesi olmasa dahiİş Kanunu’ndan doğanTüm haklarını talep edebilir.

İşçinin Ücret Alma Hakkı

İşçi,Iş sözleşmesi gereğiIş görme yükümlülüğüKarşısındaÜcret alma hakkınaSahiptir. İş Kanunu m.32 uyarınca ücret; “Genel anlamda ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.” olarak tanımlanmaktadır.

İşveren,Işçiye hak ettiğiÜcretiZamanındaVeEksiksizOlarakÖdemekle yükümlüdür.

İşveren, işçinin hak etmiş olduğu ücreti yapmış oldukları iş sözleşmesinde aksi öngörülmedikçeEn geç ayda birÖdemesi gerekmektedir. Eğer ücretZamanında ödenmezYa daEksik ödenirseIşçi, işverene karşıHaklarını yasal olarak ileri sürebilir.

İş kanunu m.34’e göre ücreti ödeme gününden itibaren20 gün içindeMücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi,Iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.Bu vaziyetGrevOlarakNitelendirilemez.Ayrıca işçilerin ücreti ödenmediği için çalışmadığı halde iş sözleşmeleriFeshedilemezVeYerine işçi alınamaz.Ödemesi yapılmayan işçi kanuna göreIşçi haklarınıKullanabilir.

İşçinin ücretininTam ve zamanında ödenmemesi,İş Kanunu m.24 kapsamında işçi lehineHaklı fesih sebebiOluşturur.

İşçinin Ücret Hakkına İlişkin Kurallar:

• İşçinin ücretiEn az asgari ücretOlmalıdır.
• Aynı veya eşit düzeyde iş içinCinsiyet farklılığı nedeniyle daha düşük ücretKararlaştırılamaz.
• İşçinin ücretiEmsal ücretlereGöre belirlenmelidir.
• ÜcretYabancı para olarak kararlaştırılmışsaÖdeme günündeki değer karşılığıTürk lirası ile de ödenebilir.
• ÜcretEn geçAyda birÖdenmelidir.

  Bu süre1 haftaya kadarIndirilebilir.

• ÜcretIşyerindeÖdenmelidir.En az 3 işçininÇalıştığı yerlerdeÜcret bankadan ödenmek zorundadır.
• Ücret alacaklarındaZamanaşımı süresi beş yıldır.

İşçi hakları konusunda danışmanlık ve yasal işlemIçinIletişim sayfasıÜzerindenBize ulaşabilirsiniz.

İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Talep Etme Hakkı

İşveren, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 4. Maddesi uyarıncaÇalışan kişilerinIş sağlığı ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.Bu kapsamda işveren;

• MeslekiRiskleri önlemek,GerekliEğitimi sağlamak
• İş sağlığı ve güvenliğiIçinGerekli araç ve gereçleri sağlamak
• Sağlık ve güvenlik tedbirleriniDeğişenŞartlara uygun hale getirmekVe mevcutDurumu iyileştirmek
• İş sağlığı ve güvenliğiTedbirlerine uyulup uyulmadığını denetlemekVeUygunsuzlukların giderilmesini sağlamak
• Çalışanlara görev verirkenIş sağlığı ve güvenliğiYönündenUygunluklarını göz önüne almak
• Gerekli eğitim verilenler hariçÇalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesiIçin tedbir alma.
• Hayati tehlikeSöz konusuysaIşi durdurmak

Gibi konularda İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göreYükümlüdür.

İşçi bir iş kazasından doğan zarar nedeniyleIşverenin sorumluluğuna gidebilir. İşverenin gerekli önlemleri almaması,Ödenek davasına yol açar; bu yasal aşama işvereninIşçiyi koruma borcundanDoğanKusur sorumluluğunaDayanır.

İşçinin İş Yerinde Eşit Muamele Hakkı

İşveren,Bünyesindeki tüm işçilereEşit davranmakla yükümlüdür.Bu vaziyet İş Kanunu m.5’te“ayrımcılık yasağı”Olarak düzenlenmiştir:İş ilişkisindeDil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalıAyrım yapılamaz.Cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret belirlenmesiKesinlikle yasaktır.

İş ilişkisi bu ayrım sebeplerince sona erdiğinde işçi,4 aya kadar ücretTutarındaAyrımcılık tazminatıTalep edebilir. Bunun yanı sıraYoksun bırakıldığı diğer haklarını da isteyebilir.Ayrımcılığı ispat yükü işçiye aittir.

İşverenin eşit davranma borcu ve ayrımcılık yasağı

Ile ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Ara Dinlenme Hakkı

Ara dinlenme hakkı,Işçinin çeşitliIhtiyaçlarını giderebilmesiAdına İş Kanunu m.68 uyarınca tanınan haklardandır.Ara dinlenme hakkı süreleriIlgili kanuna göre aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

• 4 saatVeyaDaha kısa süreliIşlerde15 dakika
• 4 saatten fazlaVe7,5 saate kadar(7,5 saat dahil) süreli işlerde30 dakika
• 7,5 saatten fazlaSüreli işlerde60 dakika

Bu sürelerAsgariOlupAralıksızVerilir.

Gelenek, işin niteliği veya mevsim gibi durumlara göre sözleşme yoluyla aralıklı olarak da kullandırılabilir. Bu hükümEmredici nitelikteOlduğundan aksine yapılan sözleşmeler,Işçinin rızası olsa dahi geçersizdir.

Mola olarakDa bilinenAra dinlenmeSüreleriÇalışma süresinden sayılmaz; bu nedenleBu sürelere ait ücret ödenmez.İşçi bu süreleriIşyerinde geçirmek zorunda değildir.

İşçinin mola hakkı ve ara dinlenme süreleriIle ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Fazla Mesai Ücreti Hakkı

Haftalık 45 saati aşan çalışmaSüreleriFazla çalışmaOlarak değerlendirilir. Fazla çalışma ücretinin ödenmesinde normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı%50 artırılarakHesaplanır.

İşçi,Fazla mesaiYapmakZorunda değildir,Rızasının alınması gerekir.

İşçi ile işverenArasındakiSözleşmedeHaftalıkÇalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse,Bu sınırıAşan ve 45 saate kadarOlan çalışmalar“fazla sürelerle çalışma”Sayılır; bu durumdaHer saat içinNormal mesai saat ücretinin%25 zamlısıÖdenir.

Fazla çalışma karşılığıIşçi,Zamlı ücretYerineSerbest zamanDa kullanabilir: çalışılan her saat için1 saat 15 dakikaIzinHakkı doğar.Bu haklar İş Kanunu m.41’deGüvence altınaAlınmıştır.

Fazla mesai ücretiIle ilgili detaylı bilgiye ilgili yazımızdan erişebilirsiniz.Fazla mesailerinizin ödenmemesiHaklı fesihYaparakKıdem tazminatı kazanmanızaOlanak sağlar. Bu tarz durumlarla karşılaşıyorsanızÜcretsiz işçi hakları danışma hattıÜzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Esaslı Değişiklikler İçin Rıza Göstermeme Hakkı

İşveren,Çalışma koşullarındaEsaslı değişiklikYapabilmek içinIşçidenYazılı rıza almak zorundadır.

Değişiklikler işçiyeYazılı olarakBildirilmelidir. İşçi,6 iş günü içindeYazılı esaslı değişiklikleriKabul etmezseSorumluluğu doğmaz.Bu güvence İş Kanunu m.22’de yer almaktadır.

Aşağıdakiler esaslı değişikliklere örnektir.

• İşçininÜcretinin düşürülmesi
• İşçiye yapılanYardımların kesilmesi
• Vardiyaların değiştirilmesi
• İşyerinin değiştirilmesi
• İşçinin rızası alınmadanÜcretsiz izne çıkarılması

İşçinin çalışma koşullarında esaslı değişikliklerIle ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

Belirli Günler İçin İzin Hakkı (Ulusal Bayram ve Genel Tatil)

İşçiler, ulusal bayram ve resmi tatillerdeÇalışmama hakkınaSahiptir.Çalışmasalar dahi o günün ücreti tam olarak ödenir.Tatil günlerindeÇalıştırılırlarsaİş Kanunu m.47’ye göreAyrıca çalışılan her gün için bir günlük ücret daha ödenir.

İşçininBir yıldaToplam15,5 günlükTatil hakkı bulunmaktadır.

İşçinin Resmî Tatil Günleri

1 Ocak – Yılbaşı1 gün23 Nisan – Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı1 gün1 Mayıs – Emek ve Dayanışma Günü1 gün19 Mayıs – Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı1 gün15 Temmuz – Demokrasi Bayramı1 gün30 Ağustos – Zafer Bayramı1 gün29 Ekim – Cumhuriyet Bayramı1,5 gün

İşçinin Dinî Tatil Günleri

Bayramı3,5 gün Kurban Bayramı4,5 gün

UBGT ücretlerininSGK’ya yansıtılmadanEksik ödenmesi, elden ödenmesi veya hiç ödenmemesiIşçi açısındanEn sık karşılaşılan ihlallerdenBiridir. Resmî tatil çalışmalarınınKarşılığını alamayanIşçi, iş akdiniHaklı nedenle feshederek tazminata hak kazanabilir.

SGK İşçi Hakları: Sigorta Primlerinin Tam Yatırılması

SGK işçi hakları kapsamında işverenin en önemli yükümlülüklerinden biri, işçiyi sigortalı olarak bildirmek ve primlerini eksiksiz ödemektir. İşveren, sIgorta primleriniIşçininGerçek ücretiÜzerindenTam ve zamanındaSGK’ya yatırmakZorundadır.

Fazla mesai ücretleri de aynı şekilde SGK’ya yansıtılmalıdır.

PrimlerinEksikVeyaGeçYatırılması, İş Kanunu m.24 kapsamında ahlak veIyiNiyetKurallarınaAykırılıkOluşturur veIşçi lehine haklı fesih sebebi sayılır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de “İşçinin SGK primlerinin gerçek ücretten yatırılmaması ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesinin işçiye iş akdini haklı nedenle fesih imkânı verdiği tartışmasızdır” diyerek bu tutumu benimsemiştir. Bu hak çerçevesinde işçiKıdem tazminatına hak kazanır.

İşçinin sigorta primlerinin eksik ödenmesi

Ile ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz. Bu hakkınız konusunda bir ihlal mevcutsaÜcretsiz işçi hakları danışma hattıÜzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İşçinin Hafta Tatili Hakkı

İş kanunu m.46’da belirtildiği üzere işçinin7 günIçerisindeEn az 24 saat kesintisizOlmak üzereDinlenme hakkıVardır.

Bu hak‘hafta tatili’Olarak isimlendirilir.O günün ücretiIşveren tarafındanEksiksiz ödenmelidir.

Hafta tatili bölünerek kullandırılamaz

;24 saatten azKullandırılması hâlinde tatilHiç kullandırılmamış sayılır. Çalışan hafta tatilindeBir saat bile çalışsa tam günlük ücrete hak kazanır.

İşçi hafta tatilinde çalıştırılırsa,Çalışılan saatler üzerinden%50 zamlı ücret ödenmesi gerekir.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun’un3. Maddesine göre hafta tatiliPazarGünüdür; ancak işveren hafta tatiliniBaşka bir gün olarak da belirleyebilir.

İşçinin Haklı Nedenle İstifa Etme Hakkı

İşçinin işten ayrılma hakkı, İş Kanunu m.24 uyarınca belirli koşulların varlığı halinde ödenek hakkını da beraberinde getirir. İşçininHaklı nedenle istifaHakkıÜç genel başlıkAltında düzenlenmektedir.

İşçinin Sağlık Sebepleri Nedeniyle İstifa Hakkı

• İşin niteliğinden kaynaklananBir sebepleIşin yapılmasıIşçininSağlığını veya yaşamını tehlikeye sokması
• İşçininSürekli temas halindeOlduğu işveren veya diğer bir işçininBulaşıcı veya işiyle bağdaşmayan bir hastalığaYakalanması

Yukarıdaki sağlık sebeplerine dayanarak istifa edilmesininHaklı neden olarakKabul edilebilmesi içinIşin niteliğinden kaynaklanan bir tehlikeninVarlığı ve bu sebebin deIşçinin yaşamı ve sağlığını tehdit edecekDüzeyde olmasıGerekmektedir.

Bu vaziyet, işçininSağlık sorunlarının ortaya çıkması sonrasındaDa geçerlidir,Sağlık raporuIle ispat edilmelidir.Sağlık sebebiyle fesihHakkında detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri

• İşverenin sözleşmeninEsaslı noktalarında yanlış bilgiVererekIşçiyi yanıltması
• İşverenin işçiye veya aile üyelerineHakaret etmesi ya da cinsel tacizde bulunması
• İşverenin işçiyi veya aile üyelerini kanuna aykırı davranışa özendirmesi ya da hapsi gerektiren suç işlemesi
• İşçinin iş yerindeCinsel tacize uğramasınaRağmenIşverenin gerekli önlemi almaması
• ÜcretinYasa veya sözleşme şartlarınaUygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi
• Parça başı işlerdeIşverenin işçiye yapabileceğinden az iş vermesi

Zorlayıcı Sebepler

• İşçinin çalıştığı işyerindeBir haftadan fazla süreIşin durmasını gerektirecekZorlayıcı bir sebepOrtaya çıkarsa işçi, iş sözleşmesiniHaklı nedenle feshedebilir.

Yukarıdaki sebeplerden biri varsa işçi bu sebebe dayanarak haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir.

İşçi,Haklı sebepleIstifa edecekseIstifa dilekçesinde bu sebebi açıkça belirtmelidir; aksi hâldeKıdem tazminatı ve işsizlik maaşıHaklarınıTalep edemez.

İşçinin İş Arama İzni Talep Etme Hakkı

İş Kanunu m.27 uyarınca işveren,Ihbar süreleri içindeIşçiyeYeni iş bulmasıIçinGündeEn az 2 saatHerhangi birÜcret kesintisi yapılmadan iş arama izni vermek zorundadır.İşçi, izin saatlerini toplu kullanmak isterse bunu işverene bildirmelidir.

İş aramaIzni süresinde çalıştırılan işçiye,Çalışma ücreti%100 zamlıOlarak ödenir.

İşçinin iş arama izni

Hakkında detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Yıllık İzin Talep Etme Hakkı

İşçi işe başladığı günden itibarenEn az 1 yıl süre boyuncaÇalışmış ise yıllıkÜcretli izinHakkına sahiptir.Deneme süresiDe bu1 yıllık süreye dahilKabul edilir.Yıllık ücretli izinHakkındanVazgeçilemez.

Yıllık izin süreleriİş Kanunu m.53 uyarınca belirlenmiştir.

1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil)14 gün5 yıldan fazla, 15 yıldan az20 gün15 yıl ve daha fazla26 gün

18 yaş ve altındaki işçilere, 50 yaş üstündekiIşçilere verilecekYıllık ücretli izinSüresi20 günden az olamaz.​YıllıkIzin süreleri,Iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ileArttırılabilmektedir.

Yıllık izin süresininEn az bir bölümü 10 günden az olmamakÜzereTek seferdeKullandırılmakZorundadır.İşveren tarafından verilenDiğer izinler(dinlenme, hastalık, vb)Yıllık izinden düşülemez.Bu kuralaUlusal bayram ve resmi tatillerDeDahildir.

Eğer yıllıkÜcretli izin hakları kullandırılmazsaIş sözleşmesi sona erdikten sonra işçi,Bu günlere ait ücreti işverenden talep edebilir.

İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

İşçi ödenek hakları temel olarak kıdem tazminatı ve ihbar tazminatından oluşur. Bunlara ek olarak haksız fesih halinde kötü niyet tazminatı ve iş güvencesi tazminatı da işçinin talep edebileceği haklardandır.

Kıdem tazminatı; işçininIş ilişkisi sona erdiğinde,Çalıştığı süre karşılığındaAlmaya hak kazandığıYasal bir ödenek hakkıdır. İşçininKıdem tazminatınaHak kazanabilmesi için bu koşullarMevcut olmalıdır.

• İş KanunuKapsamında işçi sayılmalıdır.
• Belirsiz süreliIş sözleşmesiyleÇalışmalıdır.
• Aynı işverenin işyerindeEn az 1 yılÇalışmış olmalıdır.

Bu koşulların yanında iş sözleşmesi, aşağıdaki nedenlerden biriyle sona ermelidir.

Kıdem tazminatına hak kazandıran hâller

• İşverenin haklı neden olmaksızın işçiyi işten çıkarması
• SGK primlerinin eksik veya geç yatırılması
• Gerçek ücret yerine düşük ücret üzerinden sigorta gösterilmesi
• Fazla mesai ücretlerinin yasal zammıyla birlikte ödenmemesi
• Gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması
• İşçinin, işveren veya diğer bir işçinin bulaşıcı hastalığına maruz kalması
• İşverenin iş sözleşmesi sırasında yanlış bilgi vermesi
• Çalışana veya aile üyelerine hakaret, onur kırıcı davranış ya da cinsel taciz
• İşverenin yasadışı bir iş yaptırması
• Çalışanın cinsel tacize uğrayıp bildirmesine rağmen işverenin önlem almaması
• İş yerinde bir haftadan uzun süre işin durması
• Kadın çalışanınevlendikten sonra 1 yıl içinde işten ayrılmak istemesi
• Erkek çalışanın askerlik göreviniyerine getirmek üzere silah altına alınması
• Emekliliğe hak kazanılması
• Malullük hâlinin oluşması
• İşçinin ölümü

Kıdem tazminatına hak kazandıran hallerdenEn az 1 sebebinVarlığı halinde işçiKıdem tazminatı almaya hak kazanır.

Özel sektörde ödenek alma yolları ve koşullarıIle ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin İhbar Tazminatı Hakkı

İhbar tazminatı; belirsiz süreli iş sözleşmelerinde,Bildirim süresi tanınmaksızınYapılan fesihlerdeÖdenecek tazminattır.

İhbar tazminatının koşulları:

• Belirsiz süreliBir iş sözleşmesi bulunmalıdır.
• İşçi veya işveren açısındanHaklı bir fesih sebebi bulunmamalıdır.
• Kanunda öngörülenIhbar sürelerine uyulmadanIş akdi feshedilmiş olmalıdır.

İş Kanunu m.17’ye göre bildirim süreleri:

6 aya kadar2 hafta6 aydan 1,5 yıla kadar4 hafta1,5 yıldan 3 yıla kadar6 hafta3 yıldan uzun8 hafta

İşveren,Bu süreye uymadanIş akdiniFeshederse,Söz konusu sürenin ücretiniIhbar tazminatıOlarakIşçiye öder. İşçi deIşten ayrılırkenBildirim yapmazsaIşverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

İşçinin İşe İade Hakkı

Haksız yereIşten çıkarılan işçiIşe iade davasıAçabilir.

• Fesih bildiriminden itibaren1 ayIçindeIşe iade davasıAçılmalıdır.
• İşyerindeEn az 30 işçiÇalışmalı ve işten çıkarılan işçininEn az 6 aylıkKıdemi olmalıdır.
• Yargı Mercii kararıyla işeIade hükmü verilirseIşveren işçininTazminatını, kalan haklarını ve ücretiniÖdemek zorundadır.
• İşveren, işçiyiTekrar işe almazsaEn az4 aylık ücretTutarında ödenek öder;Boşta geçen süreIçin de en fazla4 aylık ücretÖdenir.

İşe iade davası

Ile ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

Engelli İşçi Hakları

İş Kanunu m.30 uyarınca:

• Özel sektörde50 veya daha fazla işçiÇalıştıran işverenler, işyerlerinde%3 oranındaEngelli işçi istihdam etmekleYükümlüdür.
• Kamu işyerlerindeyseBu oran%4 engelliVe%2 eski hükümlüIşçi istihdamı şeklindeUygulanır.

Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırmak yasaktır.Bu yükümlülüğeAykırı davrananIşverenlerPara cezasıyla karşılaşır.

Kadın İşçi Hakları

Ayrımcılık yasağıVe eşit davranma ilkesi çerçevesindeCinsiyet temelli farklı muamele yapılması yasakOlmakla birlikte İş Kanunu, kadın işçilereBazı ek güvenceler tanımıştır:

• KadınlarınYer ve su altındaÇalıştırılmasıYasaktır.
• Doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 8 haftaOlmak üzere toplam16 haftalık analık izni esastır.
• Çocuk emzirenKadın işçilere,Çalışma süresindenSayılacak şekildeSüt izni verilir.

Hamile İşçi Hakları

Aynı şekildeEşitlik ilkesi uyarıncaHiç kimseCinsiyet sebebiyle ayrımcılığa tabi tutulamamaktadırFakat, İş KanunuGebe kadın işçilerIçinBazı istisnalarÖngörmüştür.

Bu kapsamda:

• Doğumdan önce8 hafta,Doğumdan sonra8 haftaOlmak üzere toplam16 haftaAnalık izni verilir; çoğul gebelikte bu süreyeDoğum öncesinde 2 hafta eklenir.Doktor onayıyla kadın işçi doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışmaya devam edebilir; bu süre doğum sonrasına eklenir.
• Doğum sonrasıAnalık izninin bitiminden itibaren;Birinci doğumda60 gün, ikinci doğumda120 gün, sonraki doğumlarda180 günSüreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere30’ar günEklenir.
• 1 yaşından küçük çocuğu olan kadın işçiye günde toplam1,5 saat süt izniVerilir; kullanım saatini işçi kendisi belirler; bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
• Hekim raporu gerektirdiğindeHamile işçi, daha hafif işlerde çalıştırılır ve ücreti düşürülemez.
• Yeni doğum yapmış çalışan, doğumu izleyen1 yıl boyuncaGece çalıştırılamaz.

Ayrıca kadın işçilerinGebe kalmasıYa daDoğum yapmasıNedeniyle işveren tarafındanIş akdi feshedilemez.

Askere Giden İşçi Hakları

İş Kanunu m.31’e göreAskerlik nedeniyle işten ayrılan işçiMecburi askerlik sebebiyleKıdem tazminatınıAlarakIhbar süresine uymadanIş akdiniHaklı nedenle feshedebilir.Ayrıca askerlik bitiminden itibaren2 ay içindeEski işineGeri dönmek isterse:

• Eski işi boşsaIşverenIşçiyi derhal almak zorundadır.
• Eski iş doluysaIlkBoşalan pozisyonaDiğer adaylar yerineEski işçiyi tercih etmelidir.
• İşveren,Bu yükümlülüğü yerine getirmezseEski işçiye3 aylık ücretTutarındaIşe başlatmama tazminatı öder.

İşçinin İşsizlik Maaşı Hakkı

İşsizlik maaşı,Sigortalı olarak çalışıp işsiz kalmış kişilereKanunda belirtilenKoşulları taşımalarıHalindeIşsiz kaldıkları dönemIçin belirli süre ve miktardaYapılan ödemedir.İşçinin bu ücretten faydalanabilmesi için;

• Kendi istek ve kusuru dışındaIşsiz kalmış olması
• Faaliyet akdinin sona ermesinden öncekiSon 120 gün boyuncaFaaliyet akdine tabi çalışmış olması
• Akdin feshinden önceki son3 yıl içindeEn az600 günIşsizlik sigortası primi ödemiş olması
• Akdin feshinden sonraki30 günIçinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurması

İşsizlik maaşı koşulları ve talep yöntemleri

Ile ilgili detaylı bilgi için ilgili yazımızı okuyabilirsiniz.

İşçinin Sendika Hakları

Sendika üyeliği işçilere bazı haklar tanır veSendika üyeliği olan ve olmayan işçiler arasında farklı ayrıcalıklar olabilir.Bu ayrıcalıklar şunlardır:

• Sendika üyesi işçi,Grev yapılması halindeGrev oylamasına veGreve katılma hakkına sahiptir.
• Sendika üyesi işçiSendika kuruluşunda yer alma ve fiilen görev almaHakkına sahiptir.
• Sendika üyesi işçi istediği zaman sEndika üyeliğine son vermeHakkına da sahiptir.
• Sendika üyesi işçilere tanınan en temel hak,Toplu iş sözleşmesinden yararlanma hakkıdır.

Eğer işveren sendika üyesi işçiye karşıSendikal ayrımcılık yaparsaIşçiye sendikal ödenek ödemek zorunda kalır.

Özel Sektör ve Kamu İşçisi Hakları Karşılaştırması

Özel sektör işçisi hakları ile kamu işçisi hakları 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti ve yıllık izin gibi temel haklarda büyük ölçüde örtüşmektedir.

Temel fark iş güvencesi ve tayin hakkında ortaya çıkar. Özel sektör işçisi haksız feshe karşı işe iade davası yoluna başvururken kamu işçisinin iş sözleşmesinin feshi daha güç koşullara bağlıdır. Tayin hakkı ise özel sektörde bulunmazken kamu işçisine sınırlı koşullarda tanınmaktadır.

HakÖzel Sektör İşçisiKamu İşçisiKıdem tazminatı✅✅İhbar tazminatı✅✅Fazla mesai ücreti✅✅Yıllık izin✅✅İş güvencesi İşe iade davası Sözleşme feshi güçtür Toplu sözleşme hakkı Sendika aracılığıyla Sendika aracılığıyla Tayin hakkı❌Sınırlı koşullarda ✅

Her iki statüdeki işçi de haklarının ihlali hâlinde iş mahkemesine başvurabilir.

İşçi Hakları Ücretsiz Danışma Hattı

Çalışma Hayatı İletişim Merkezi “ALO 170” i işçi haklarınızla alakalı detaylı bilgilere erişmek için7 gün 24 saatArayabilirsiniz.

Ayrıca işçi haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyor, yasal aşamalar konusunda destek almak istiyorsanız işçi hakları konusuna özel olarak sizlere yanıtlar verdiğimizÜcretsiz İşçi Hakları Danışma HattıÜzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Bürosu İşçi Hakları Hizmetlerimiz

BürosuOlarak alanında uzman kadromuzlaIş hukuku ve işçi haklarıKonusundaki tüm itilaflarda işçi ve işveren arasında arabuluculuk, danışmanlık ve yasal aşama takibi hizmetleri sunmaktayız.

Faaliyet verdiğimiz başlıca konular:

• Kıdem ve ihbar tazminatlarının temini
• İşe iade davaları
• İş hukuku arabuluculuk başvurusu ve aşama takibi
• Ödenmeyen veya eksik ödenen fazla mesai, resmî ve dini tatil ücret alacakları
• Güncel mevzuata uygun iş sözleşmelerinin hazırlanması
• Mobbing ve kötü niyet tazminatı davaları
• İş hukukundan kaynaklanan diğer uyuşmazlıklar

Işçi avukatı ve iş hukuku avukatıiçin Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İşçi Hakları İle İlgili Merak Edilenler

Kendi isteği ile işten ayrılan işçi hakları nelerdir?

İşçi kendi isteği ile işten ayrılırsa ve hiçbir haklı gerekçesi de olmadığı takdirde kıdem tazminatına hak kazanamaz. Eğer süresi içinde bildirim de yapmazsa ihbar tazminatı da alamaz. Geri kalan fazla mesai alacağı gibi işçilik alacaklarını da alamaz.

Bir işçinin kazanılmış işçi hakları nelerdir?

Alacağı ücret dışında yol, yemek, prim, ikramiye gibi hakları da mevcuttur ve bu haklar da iş sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. İş sözleşmesinde yazılmamış olsa bile düzenli olarak 3 kez yukarıda sayılan haklar verilirse yerleşik uygulama yerine geçer ve kazanılmış hak sayılır.

Özel sektörde işçi hakları nelerdir?

İş kanunu işçi haklarını sıralarken özel/diğer ayrımı yapmadığından her işçi aynı haklara sahiptir.

Haksız yere işten çıkarılan işçi hakları nelerdir?

Bu haklar şunlardır:

• İşe iade davası açma hakkı
• Kıdem tazminatı hakkı
• İhbar tazminatı hakkı
• İşçilik alacakları hakkı
• Kötü niyet tazminatı hakkı

Bir işçinin haftalık çalışma süresi ne kadardır?

Türkiye’de iş kanunlarına göre, haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir.

Bu süre işveren ile işçi arasında yapılan sözleşme ile değiştirilebilir, ancak bu sürenin üzerine çıkan çalışma saatleri fazla mesai sayılır.

Fazla mesai nedir ve nasıl hesaplanır?

Haftalık 45 saati aşan çalışma süreleri fazla mesai olarak değerlendirilir. Fazla mesai ücreti, normal çalışma ücretinin %50 artırılmasıyla hesaplanır. Yani, işçi fazla çalıştığı her saat için normal ücretinin 1,5 katını almalıdır. Fazla mesai hakları ödenmeyen veya eksik ödenen işçi iş akdini fesih ederek kıdem tazminatına hak kazanabilir.

İşten çıkarılan bir işçi kıdem tazminatına hak kazanır mı?

• İşçi, en az 1 yıl süreyle aynı işyerinde çalışmışsa ve işveren tarafından iş sözleşmesi haksız yere feshedilmişse, kıdem tazminatına hak kazanır.

İstifa eden işçi eğer haklı feih gerekçeleri var ise kıdem tazminatına hak kazanır.

İşveren işçiye yıllık izin vermek zorunda mı?

• Evet, işçi en az 1 yıl çalıştıktan sonra yıllık izin hakkına sahiptir. Yıllık izin süresi işçinin kıdemine göre değişir:
• 1-5 yıl arası çalışanlar için 14 gün,
• 5-15 yıl arası çalışanlar için 20 gün,
• 15 yıldan fazla çalışanlar için 26 gündür.

İşyerinde mobbing (psikolojik taciz) nedir ve ne yapılabilir?

Mobbing, işyerinde bir çalışana sistematik olarak yapılan psikolojik baskı, taciz ve zorbalığı ifade eder. İşçi, mobbinge maruz kaldığında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikayette bulunabilir veya yasal yollarla ödenek davası açabilir.

İşçi maaşını alamazsa ne yapmalıdır?

İşçi, maaşını alamadığında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na şikayette bulunabilir ya da doğrudan İş Mahkemesi’ne yasal aşama açabilir. Ayrıca, işçi maaşını düzenli olarak alamadığında haklı fesih yapma ve kıdem tazminatı alma hakkına da sahiptir.

İşçi sendikalı olmak zorunda mı?

Hayır, sendikalı olmak mecburi değildir.

İşçilerin sendikaya üye olma veya olmama hakları vardır ve bu hak anayasal güvence altındadır. İşveren, işçiyi sendikalı olup olmadığı nedeniyle ayrımcılığa tabi tutamaz.

İş kazası geçirildiğinde işçinin hakları nelerdir?

İş kazası geçiren bir işçi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından sağlık hizmetlerinden faydalanabilir ve geçici iş göremezlik ödeneği alabilir. Ayrıca, iş kazasının işverenin ihmalinden kaynaklandığı kanıtlanırsa, işçi maddi ve manevi ödenek davası açabilir.

İşten ayrıldıktan sonra işsizlik maaşı alabilir miyim?

İşsizlik maaşı almak için işçinin işveren tarafından işten çıkarılmış olması, işsizlik sigortası primlerinin ödenmiş olması ve işçinin son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı çalışmış olması gerekmektedir.

Bürosu olarak işçi hakları konusunda alanında uzman ve deneyim sahibi ekibimizle sizlere her türlü konuda danışmanlık ve yasal işlem hizmeti vermeye hazırız. Bizlere ulaşarak her türlü desteği alabilirsiniz.

Renas TUTA

YABANCI İŞÇİNİN HAKLARI