İhtiyati Haciz Hükmü(İİK257)

İhtiyati haciz, alacaklının muaccel olan para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için yargı mercii kararıyla borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati haciz yasal aşama açılmadan veya takip başlatılmadan önce de yapılabilir. Alacaklı borcun zamanında ödenmemesinden endişe duyuyorsa, borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasını mahkemeden isteyebilir.

İhtiyati haciz, kesin haciz gibi alacaklısına satış isteme yetkisi vermez. İhtiyaten haczedilen mallar hakkında, haciz kesinleşmeden satış talep etme yetkisi vermeyecektir.

Alacaklının açtığı davayı kazanması veya başlattığı takibin kesinleşmesi halinde önceden yapılan ihtiyati haciz kesin hacze dönüşecektir.

İHTİYATİ HACİZ TALEP EDİLEBİLMESİNİN ŞARTLARI

  • Alacak, rehinle teminat altına alınmamış olmalıdır.

Şayet alacak rehinle teminat altına alınmışsa ihtiyati haciz talep edilebilmesi mümkün değildir.

  • Alacak, para alacağı olmalıdır.
  • Kural olarak muaccel (vadesi gelmiş) alacakları güvence altına almak için ihtiyati haciz hükmü talep edilebilir.

İstisna:Vadesi gelmemiş (müeccel) para alacakları hakkında ihtiyati haciz talep edilebilmesinin koşulları:

-Borçlunun yerleşim yerinin bulunamaması, belli olmaması,

-Borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla hileli işlemler yapması,

-Borçlunun mallarını kaçırması veya buna teşebbüs etmesi.

Bu hallerin ispatı halinde, müeccel (vadesi gelmemiş) para alacakları için de ihtiyati haciz hükmü verilebilir.

İHTİYATİ HACİZ KARARININ ALINMASI

Borçlunun mallarına bu şekilde geçici bir tedbir şeklinde ihtiyati haciz konulabilmesi için bunun için mahkemece bu yönde bir hüküm alınması gerekir.

Alacaklı, yukarıda sözü ettiğimiz koşulları sağlaması halinde genel mahkemelere başvurarak ihtiyati haciz hükmü aldırabilir. Alacaklı bunun için bir dilekçe ile yargı merciine başvurmalıdır.

Yargı Mercii, alacaklının iddiasını, alacaklı tarafından ileri sürülen ihtiyati haciz sebeplerini haklı bulursa borçlunun mallarına ihtiyaten haciz konulmasına hüküm verir.

Aksi halde alacaklının ihtiyati haciz teklifini reddeder.

***İhtiyati haciz talebinin reddi hükmüne karşı alacaklı, 2 hafta içinde doğrudan istinaf yoluna başvurabilir.

Yargı Mercii, alacaklının haksız çıkma ihtimaline karşılık alacaklıdan teminat ister. Ancak:

  • Alacak bir ilama dayanıyorsa alacaklının teminat göstermesi gerekmez.
  • Alacak, ilam niteliğinde bir belgeye dayanıyorsa, alacaklının teminat gösterip göstermemesi hükmü hakimin takdirindedir.
  • Alacak bir ilam veya ilam niteliğinde bir belgeye dayanmıyorsa alacaklının teminat göstermesi mecburidir.

İHTİYATİ HACİZ KARARLARINA İTİRAZ

Kural olarak borçlu, genel mahkemelerin vermiş olduğu ihtiyati haciz kararını doğrudan istinaf edemez. Ancak borçlu, kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararını veren:

-Mahkemenin yetkisine,

-Teminat tutarına,

-İhtiyati haczin dayandığı sebeplere.

Karşı haczin uygulanmasından (hacizde kendisi de bulunuyorsa) veya tebliğden itibaren 7 gün içinde hükmü veren yargı merciine başvuruda bulunmak suretiyle ihtiyati haciz hükmüne itiraz edebilir. İhtiyati haciz hükmüne menfaati zarar gören üçüncü kişiler de itiraz edebilir.

Ancak üçüncü kişiler mahkemenin yetkisine itiraz edemezler. Borçlunun itirazı reddedilirse, istinaf yasa yoluna başvurabilir. Bunun üzerine verilen hükümler kesindir.

İHTİYATİ HACİZ KARARININ YERİNE GETİRİLMESİ

İhtiyati haciz hükmü verildikten sonra alacaklı bu kararın yerine getirilmesini icra dairesinden istemelidir. Alacaklı, ihtiyati haciz kararının verilmesi tarihinden başlayarak 10 gün içerisinde icra dairesine başvurarak ihtiyati haciz kararının yerine getirilmesini istemek zorundadır.

Aksi taktirde ihtiyati haciz hükmü kendiliğinden kalkar.

İHTİYATİ HACZİN ETKİSİ

İhtiyatı haciz, alacaklının muaccel bir para alacağına yargı mercii kanalıyla geçici olarak haciz konulmasıdır. Böylece alacaklının alacağı güvence altına alınmış olacaktır. İhtiyatı haciz kesin hacze dönüşmedikçe alacaklıya satış isteme yetkisi vermez. Alacaklının, ilk önce ihtiyati haczin kesinleşmesi için tamamlayıcı merasim anlamında borçluya karşı bir takip başlatmalı veya alacak yasal süreci açmalıdır.

İHTİYATİ HACZİ TAMAMLAYICI MERASİM (KESİNLEŞMESİ)

Alacaklı, ihtiyaten haczedilen malları kesin hacze dönüştürmek ve bu anlamda satış talep etme yetkisine kavuşabilmek için tamamlayıcı merasimi gerçekleştirmek zorundadır.

Alacaklı, ihtiyati haciz kararının uygulanmasından itibaren 7 gün içerisinde borçlusuna karşı takip başlatmalı veya bir alacak yasal süreci açmalıdır.

Aksi taktirde ihtiyati haciz hükmü kendiliğinden düşer.

***Alacaklı, tamamlayıcı merasim olarak 7 gün içinde yasal aşama açar veya takip başlatırsa, yasal aşama veya takibin sonuna kadar ihtiyâti haciz devam eder. Alacaklı yasal aşama veya takibin sonunda haklı çıkarsa ihtiyati haciz kesin hacze dönüşür ve alacaklı malların satışını isteyebilir.

***İhtiyati hacizden sonra başlatılan takipte ödeme emrine itiraz edilmezse ihtiyati haciz kesinleşir.

***Borçlu ödeme emrine itiraz ederse, alacaklı ihtiyati haczin devam etmesi amacıyla itirazın kendisine bildirilmesinden itibaren 7 gün içerisinde ya itirazın iptali yasal süreci açmalı ya da itirazın kaldırılmasını talep etmelidir.

HAKSIZ İHTİYATİ HACİZDEN KAYNAKLANAN TAZMİNAT DAVASI

İhtiyati haciz kararını haksız yere aldırtan ve bu kapsamda zarara sebep olan alacaklı, kusursuz olan borçlunun zararlarını karşılamak zorundadır.

Borçlunun haksız hacizden dolayı ödenek davasını açabilmesinin koşulları:

  • İhtiyati haciz kararının uygulanması,
  • İhtiyatı haczin haksız olması,
  • Zarar,
  • Uygun illiyet bağı,
  • Kusursuz sorumluluktur. (Kusur aranmaz.)

Davacı: Mallarına haksız yere ihtiyati haciz konulmuş olan borçlu veya bundan zarar gören üçüncü kişilerdir.

Davalı: Haksız yere borçlunun mallarına ihtiyati haciz koyduran alacaklıdır.

***Bu yasal aşama genel mahkemelerde görülür.

***Yetkili yargı mercii, alacaklının yerleşim yeri mahkemesidir. Haksız fiil söz konusu olduğu için haksız fiilin gerçekleştiği veya ihtiyati haciz kararını vermiş olan mahkemedir.

*** Haksız ihtiyati hacizden sonra açılacak ödenek davasında zamanaşımı 2 yıldır. (İhtiyati tedbirden farklı olarak 2 yıldır. İhtiyati tedbirde bu süre 1 yıldır.) Bu 2 yıllık süre, ihtiyati haczin kaldırılması kararını kesinleşmesinden itibaren başlar.