İdari İşlemlere İtiraz Nasıl Yapılır? Ekibi1 Temmuz 2026İdare Hukuku

İdari işlemin iptali davası, idarenin tek yanlı iradesini kullandığı ve kullanılan bu iradenin muhatap taraf üzerinde hak ihlalinin meydana getirmesi sonucu açılan davadır. Bu yazımızda idari işlemler ve bunlara ilişkin yasal aşama anlatılacak.

İçindekiler

1. İdari İşlem Nedir?
2. İdari İşlem Türleri Nelerdir?
3. İptal Davasına Konu Olan İdari Işlemler
4. İptal Davasına Konu Edilemeyecek İşlemler Nelerdir?
5. Bireysel İdari İşlemin İptali Davası
6. İdari Işlemin İptali Davasını Kimler Açabilir?
7. İptal Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
8. İdari İşlemlere İtiraz Nasıl Yapılır?
9. İşlemin İptali Davasında İlk İnceleme
10. İdari Dava Açmadan Önce İdareye Başvuru Zorunlu Mu?
11. İdari Mercii Tecavüzü Nedir?
12. İdari İşlemin İptali Davasında Sürelerin Hesaplanması
13. İdari İşlemin İptali Davasında Dosyaların İncelenmesi
14. İdari İşlemin İptali Davasında Deliller Nelerdir?
15. İdari İşlemin İptali Hangi Hallerde Mümkündür?
16. İdare Mahkemesi İşlemin İptal Kararının Uygulanması
17. İdari İşlemin İptali Davasında Harç ve Masraflar
18. İdare Mahkemesinde Duruşma Nasıl Yapılır?
19. İptal ve Tazminat Davasının Birlikte Açılması Mümkün Mü?
20. İdare Hukukunda Kendiliğinden Araştırma İlkesi
21. İptal Davasında Davaya Müdahale Talebinde Bulunulur Mu?
22. İptal Davasında İddia ve Savunmanın Genişletilmesi Yasağı Var Mıdır?
23. İptal Davasında Yürütme Durdurma
24. İptal Davasında Yürütmenin Durdurulması Koşulları Nelerdir?
25. İptal Davasında İdarenin Takdir Yetkisi
26. İdare Hukuku Avukatı Hizmetlerimiz
27. Sıkça Sorulan Sorular
    1. İdare Mahkemesi Kararı Ne Zaman Uygulanır?
    2. İptal Davasında ?
    3. İdari İşlemin İptali İçin İdareye Başvuru Zorunlu Mu?
    4. İdari İşlemin İptali Davası Ne Kadar Sürer?

İdari İşlem Nedir?

İdadi işlem, idarenin tek taraflı olarak yalnızca idare hukukuna tabi olan devlet veya kamu tüzel kişilerince düzenlenen işlemdir. Örneğin memurluğa atama, disiplin cezası verme idari işleme örnek verilebilir.

İdari işlemin iptali için şu koşullar bir arada olmalıdır:

• İdare adına açıklanan bir iradenin varlığı
• Açıklanan iradenin hukukta değişiklik yaratması
• Açıklanan irade kamu gücüne dayanması

Özelliklerine bakarsak:

• Tek yanlı işlemlerdir yani sadece idarenin iradesi vardır karşı tarafın iradesi yoktır.
• İcraidir, uygulanması için başka şeye gerek görülmez.
• Hukuka uygunluk karinesi geçerlidir.
• Kamu yararını amaçlar.
• İdari işlemin bir nedeni olmak zorundadır.
• Kişilerin talebine lüzum olmadan kendiliğinden uygulanr.

İdari işlemin iptali, hak ihlali yapılması sonucu yasal aşama ile yapılabilir.

İdari İşlem Türleri Nelerdir?

İdari işlemin türleri üçe ayrılır

Maddi bakımdan idari işlemler İrade açıklayanların sayısı bakımından İradenin açıklama şekline göre Düzenleyici işlemler: cbk, yönetmelik, adsız düzenleyici işlemler Kolektif işkemler (Kurul)Sarih İşlemler (Açık)Birel işlemler: koşul işlemler ve öznel işlemler Basit İşlemler (Tek iradeli)Zımni işlemler (Örtülü)Birleşme işlemler Zincir işlemler

İptal Davasına Konu Olan İdari Işlemler

İdari işlemin iptali, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından birinde hukuka aykırılık söz konusu ise idari işlemin iptali davası açılabilir. Kişisel menfaatlerin yanında idarenin hukuka aykırı görev yaptığı zamanlarda da idari işlemin iptali davasına konu olur.

İptal Davasına Konu Edilemeyecek İşlemler Nelerdir?

İdari işlemin iptali, Danıştaya göre:“bir kararın iptal davasına konu olabilmesi için sadece idari bir hüküm olması yeterli olmayıp aynı zamanda kesin ve icrası lazım gelen bir hüküm olması bilinen idare hukuku kuralıdır. Kesin ve icrası gereken bir kuraldan maksat da kararın yetkili mercii tarafından verilmiş olması ve re’sen icra edilebilme kabiliyetidir.”Yani işlemin,Kesin ve yürütülebilir işlemOlmalıdır. Bireylerin menfaatlerini etkileyen, ihlal edilen idari işlemin iptali yasal aşama konusudur.

İdari işlem hazırlık aşamasında olsa dahi söz konusu işlem hakkında iptal davası açılabilir.

Fakat şu halde idari yasal aşama açılamaz: birden fazla işlem arasında yani zincir işlemlerde biri diğerinin sebebini oluşturuyorsa ve ilk işlem için idari işlemin iptali davası açılmamışsa sonraki işlemler için de iptal davası açılamaz. İşlem icrai değilse de iptal davası açılamamaktadır. Bir idari işlemin iptalinde; tebliği, ilanı, yayınlaması gibi işlemleri de iptal davasına konu olamaz.

Bireysel İdari İşlemin İptali Davası

İdari işlemin iptali davasında, idarenin hukuka aykırı yapmış olduğu işlemden menfaati ihlal edilen kişiler bireysel idari işlemin iptali davasının tarafıdır ve davayı yalnızca bu kişiler açabilir. Fakat istisna olarak çevre, kültür, imar ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin idari işlemin iptali davasını menfaati bizzat ihlal edilmese dahi herkes açabilir.

İdari Işlemin İptali Davasını Kimler Açabilir?

İdari işlemin iptali davası, davacının menfaati ihlali gerekmektedir yani idari işlem hukuka aykırı olmalıdır.

Bu ihlal yasal aşama sonuna kadar devam etmelidir. Bu halde kişi davacı olabilir. Çevre kültür, imar ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin idari işlemin iptali davasını menfaati bizzat ihlal edilmese dahi herkes açabilir.

İptal Davasında Görevli ve Yetkili Yargı Mercii

İdari işlemin iptali davasında görevli yargı mercii idare mahkemelerdir. İstisna olarak Danıştay Kanunu’nun 24.

Maddesinde sayılan davalarda görevli yargı mercii Danıştaydır. Vergi uyuşmazlığı varsa görevli yargı mercii Vergi Mahkemesidir.

Yetkili yargı mercii ise İYUK madde 32’ye göre yasal aşama konusu olan idari işlemin iptalini yapan idari merciin bulunduğu yer mahkemesidir. İYUK 33, 34, 35. Maddelerde bazı istisna hallerinde yetkili yargı mercii farklıdır buna göre:

• Kamu görevlileri ile ilgili davalarda yetkili yargı mercii kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri İdare Mahkemesidir.
• Taşınmaz mallarla ilgili davalarda yetkili yargı mercii taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir.
• Taşınır mallarla ilgili davalarda yetkili yargı mercii taşınırım bulunduğu yer idare mahkemesidir.

İdari İşlemlere İtiraz Nasıl Yapılır?

İdari işlemin iptali davası, idari yasal aşama açılmadan önce menfaati zarar gören şahıs idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamlardan ya da işlemi yapan makamdan istemelidir.

Buna idari başvuru denir. Fakat bu mecburi değildir. Kişi mahkemeye dilekçe vermek suretiyle bu davayı açabilir.

İşlemin İptali Davasında İlk İnceleme

İdari işlemin iptali davası incelemesi, İYUK madde 3 ve madde 5’e göre yargı mercii, dilekçeyi inceler ve hususların eksikliği halinde otuz günlük düzenleme süresi verir ve dilekçeyi reddeder. İlk inceleme davanın her aşamasında ileri sürülebilir ya da yargı mercii kendiliğinden inceleyebilir.

İvedi yargılama usülünde ise ilk inceleme 7 gün içinde yapılır.

İdari Yasal Aşama Açmadan Önce İdareye Başvuru Mecburi Mu?

İdari işlemin iptali davalarında yasal aşama açılmadan önceye idareye başvurmak mecburi değildir. Fakat hukuka aykırılık idari işlem dışında bir idari eylem sebebiyle meydana gelmişse yani idare gereken önlemleri almamışsa, kişi idareye başvurmak zorunludur. Bu başvuru idari eylemin kişiye yapılı bildirimin yapılmasından itibaren 1 yıl ya da kişinin hak ihlalini öğrendiği tarihten itibaren 5 yıldır.

İdari Mercii Tecavüzü Nedir?

İdarenin eylemiyle bir kişinin hakkı ihlal edilmişse, kişi yasal aşama açmadan önce idareye başvurmak zorundadır. Başvuru sonucu kişi bir kararla karşı karşıya kalır.

Bu karara ön hüküm adı verilir. Fakat kişi idarenin eyleminden doğan zarar hâlinde ön hüküm alınmadan, yani idareye başvuru yapılmadan tam yargı davası açarsa buna idari mercii tecavüzü denir. İdari işlemin iptali yapılırken bu hususa dikkat edilmelidir.

İdari İşlemin İptali Davasında Sürelerin Hesaplanması

İdari işlemin iptali davasının idare mahkemelerinde ve Danıştay’da açılması hallerinde yasal aşama açma süresi işlemin tebliğinden itibaren 60 gündür. Yasal Aşama vergi mahkemesinde açıldıysa süre yine tebliğ, yatın ya da ilan tarihinden itibaren 30 gündür.

İstisna hallede özel kanunlar başka bir süre öngörmesi saklıdır. İdari bir itilaf söz konusuysa süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihle başlar. Bazı hallerde yasal aşama süresi kişinin hakkının ihlal edildiğini öğrenmesiyle başlar. Çevre, kültür, imar ve tabiat varlıklarına dair işlemlerde süre öğrenme tarihinden itibaren başlar.

Kişi yasal aşama açmasan önce İYUK 11’e göre idari başvuru yaptıysa idari yasal aşama açma süresi durur.

İdari başvurunun yapıldığı mercii 30 gün içinde cevap vermezse istek red olunmuş sayılır.

İdari İşlemin İptali Davasında Dosyaların İncelenmesi

İdari işlemin iptalinde idare yargı mercileri, Danıştay ve vergi yargı mercileri bakmakla yükümlü oldukları idari işlemin iptali davasında dosyaları kendiliğinden inceler. Taraflardan her türlü evrakı isteyebilir. Haklı sebep dahilinde süre bir defaya mahsus uzatılabilir.

İdari İşlemin İptali Davasında Deliller Nelerdir?

İdari işlemin iptali davasında delil türleri şunlardır:

• Belge
• Keşif
• Bilirkişi raporu
• Tanık
• Yemin
• İkrar
• Varsa kesin hüküm
• Uzman görüşü

İdari İşlemin İptali Hangi Hallerde Mümkündür?

İdari işlemin iptali söz konusu işlemin unsurunda bulunan hukuka aykırılıktır.

• Yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık

-Kişi bakımından yetkisizlik: yetkisiz kişinin işlem yapması

-Konu bakımından yetkisizlik: başka bir makamım görev alanına giren konuda işlem yapmak

-Yer bakımından yetkisizlik: coğrafi olarak başka bir konumda işlem yapılması

-Zaman bakımından yetkisizlik: belirli süre zarfı içinde işlem yapılmaması

• Şekil unsuru yönünden hukuka aykırılık
• Sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık: işlemin sebebi kamusal faaliyet olmaması ve nedensiz işlem yapılması
• Konu bakımından hukuka aykırılık: işlemin konusu imkansızsa, geçmişe etkili ise
• Amaç baskınından hukuka aykırılık: işlem kamu yararı amacı taşımıyorsa

İdarenin iptali davası söz konudur.

İdare Yargı Makamı İşlemin İptal Kararının Uygulanması

İdari işlemin iptali davasının hükmü sonucu iptal hükmü uygulanır. İptal edilen işlem baştan itibaren hükümsüz hale gelir.

Kararın kesinleşmesiyle işleme bağlı diğer işlemler de iptal olur.

İdari İşlemin İptali Davasında Harç ve Masraflar

İdari işlemin iptalinde, idare ve vergi mahkemelerinde yasal aşama açılırken peşin alınan posta giderleri şu şekildedir

Yeni saca açılış posta masrafı: 1,200,00₺

Fakat davanın duruşmalı olması, yürütmeyi durdurmak gibi işlemler ya da delil tespiti, keşif işlemleri için adalet bakanlığının çıkardığı diğer harç miktarlarını incelemek gerekmektedir.

İdare Mahkemesinde Duruşma Nasıl Yapılır?

İdari işlemin iptali İdare mahkemesinde görülür, duruşma İYUK madde 18’de açıklanmıştır buna göre: İdari yargıda duruşmalar açık olarak yapılır istisna olarak genel ahlak ve kamu güvenliğinin gerekli olduğu hallerde duruşmalar koşma ya da tamamen gizli yapılabilir.

İptal ve Ödenek Davasının Birlikte Açılması Mümkün Mü?

Bir idari işlemin iptalinde hakkı ihlal edilen kişi, iptal ve tam yargı davalarını beraber açabilir ya da doğrudan tam yargı davası açabilir. Tam harcı davası idari işlemlerden verilen zararların tazmin edilmesidir, yani ödenek davasıdır. İptal ve tam yargı davasının beraber açılması için dilekçenin aynı olması gerekir. İptal davalarında verilen yasal aşama kararından menfaati ihlal edilen herkes yararlanırken tam yargı davasında yalnızca davacı taraf yararlanmaktadır.

İlk önce iptal davası açan kişi davanın sonuçlanmasının ardından idari işlemin verdiği zararlar için icra tarihinden itibaren yasal aşama süresi (işlemin yapılmasından itibaren 60gün) içinde tam yargı davası açabilir.

İYUK 11. Maddeye göre idareye başvurursa bulunup menfaat ihlaline sebep olan idari işlemin iptali; kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini isteyebilir.“1. İlgililer tarafından idari yasal aşama açılmadan önce, idari işlemin iptali; kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari yasal aşama açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari yasal aşama açma süresini durdurur.

1. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.8
2. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde yasal aşama açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”

İdare Hukukunda Kendiliğinden Araştırma İlkesi

İdari işlemin iptalinde, İYUK madde 20’ye göre“Danıştay, bölge idare yargı mercileri ile idare ve vergi yargı mercileri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar.

Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.”

İdari yavrulama usulünün özelliği olan re’sen araştırma ilkesi kamu yararını amaçlamaktadır. Re’sen araştırma ilkesi hakime, ihlalin tespiti ve çözümlenmesinde tarafların ulaşamadığı bilgi ve belgeleri araştırmasıdır.

İlk inceleme aşamasında ya da yargılama aşamasında hakim kendiliğinden araştırma yapabilir. İddia ve savunmaların gerçekliğe uygunluklarını ya da tarafların ulaşamadığı bilgileri inceleyebilir.

İptal Davasında Davaya Müdahale Talebinde Bulunulur Mu?

İdari işlemin iptali yapılırken davaya müdahalede bulunulabilir. Fakat bunun bazı koşulları vardır.

1. Açılmış yasal aşama bulunmalı (derdest)
2. Menfaat ihlali yapılan kişi ancak davaya müdahil olabilir

Davanın ihbarı gibi üçüncü kişilerin davaya katılmamasını sağlayan durumların varlığında üçüncü kişi davaya taraf olmasan davacının yanında yardımcı sıfatıyla davaya katılabilir.

İptal Davasında İddia ve Savunmanın Genişletilmesi Yasağı Var Mıdır?

İdari işlemin iptalinde iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı vardır. HMK 141.

Maddeye göre:“1-Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez.

2-İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır

İptal davasında da iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı bulunmaktadır.”

İptal Davasında Yürütme Durdurma

İYUK Madde 27’ye göre:“1. Danıştayda veya idari mahkemelerde yasal aşama açılması yasal aşama edilen idari işlemin iptali olmaz.

1. Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına hüküm verebilirler.
2. Yürütmenin durdurulması istemli davalarda 16 ncı maddede yazılı süreler kısaltılabileceği gibi, tebliğin memur eliyle yapılmasına da hüküm verilebilir.

6. Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir.

Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında hüküm veren daire, yargı mercii veya hakim tarafından çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.

1. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlar; Danıştay yasal aşama dairelerince verilmişse konusuna göre İdari veya Vergi Yasal Aşama Daireleri Kurullarına, bölge idare yargı makamı kararlarına karşı en yakın bölge idare mahkemesine, idare ve vergi yargı mercileri ile tek hakim tarafından verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine (…) (2) kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edilebilir. İtiraz edilen merciler, dosyanın kendisine gelişinden itibaren yedi gün içinde hüküm vermek zorundadır. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
2. Yürütmenin durdurulması hükmü verilen yasal aşama dosyaları öncelikle incelenir ve karara bağlanır.
3. Yürütmenin durdurulmasına dair verilen kararlar onbeş gün içinde yazılır ve imzalanır.”

İptal Davasında Yürütmenin Durdurulması Koşulları Nelerdir?

İdari işlemin iptalinde yürütme durdurulabilir.

Yürütmeyi durdurma talebi yasal aşama dilekçesinde belirtilebileceği gibi yasal aşama açıldıktan sonra da yürütmenin durdurulması isteminde bulunulabilir.

İptal Davasında İdarenin Takdir Yetkisi

İdari işlemin iptalinde, davanın konusu olan idari işlem, idarenin tek yanlı olarak kamu gücünü kullanarak yapmış olduğu işlemdir. İdare işlemlerinde takdir yetkisi kullanılabileceği gibi idarenin yargılanmasında yani idari işlemin iptali davasında da idarenin takdir yetkisinin bulunacağı göz ardı edilemez. Takdir yetkisi kullanılırken kanunlar göz önünde bulundurulur ve hukuka, ahlaka uygun şekilde kararlar verilmesi amaçlanır. Yasanın açık hükmünün varlığı halinde yargı mercii direkt bu hükmü uygularken belirsiz bir hükmün varlığında hakim daha önce verilmiş kararlara göre ve ayrıca kamu güvenliği, milli güvenlik, kamu düzeni gibi hususlarına uyarak hüküm vermekle yükümlüdür.

Bürosu İdare Hukuku Avukatı Hizmetlerimiz

İdare Hukuku Avukatı Olarak Verdiğimiz Hizmetler

• İdarenin hukuka aykırı işlem ve eylemlerine karşı iptal davalarının takibi
• Kamulaştırma davaları takibi
• İdari sözleşmelerden kaynaklanan davaların takibi
• İhalelere ilişkin yasal aşama takibi
• İdari para cezalarına itiraz ve idari işlemin iptali davası takibi
• Memurların tabi olduğu idari yaptırımlara karşı idari işlemin iptali ve tam yargı davalarının takibi
• Öğrencilerin tabi olduğu idari yaptırımlara karşı idari işlemin iptali ve tam yargı davalarının takibi
• İdarenin sorumluluğu ve ödenek davalarının takibi
• Karayolları Trafik davaları takibi
• İmar davalarının takibi
• Pasaport iptaline ilişkin idari davalar
• Meslekten ihraç
• Atama ve atamama işlemlerinden kaynaklanan idari davalar
• Öğrenim özrü nedeniyle atama talebine ilişkin idari davalar
• Manevi ödenek davaları
• Kamulaştırma davaları

İdare hukuku avukatı, İdare hukuku uyuşmazlıklarında avukatlık hizmeti almak her zaman en güvenilir yoldur.

İdare hukuku davaları kendi özel usul ve esasları olan ve özel mahkemelerde görülen davalardır. olarak tecrübeli ve uzman idare hukuku avukatı kadromuzla müvekkillerimizin idare hukuku davalarını ve uyuşmazlıklarını en hızlı şekilde sonuçlandırmak ve menfaatlerini korumak bizim önceliğimizdir.

Sıkça Sorulan Sorular

İdare Yargı Makamı Hükmü Ne Zaman Uygulanır?

İYUK 28/1 İdare yargı mercileri almış olduğu hükmü em geç 30 gün içinde uygulamak zorundadır.

İptal Davasında ?

İdari işlemin iptali davasının açılabilmesi için davanın açılırken usulüne göre yapışması gerektiğinden bir avukata vekâlet vermek yararınıza olacaktır, Türk Hukuk sistemimizde.

İdari İşlemin İptali İçin İdareye Başvuru Mecburi Mu?

Hayır değildir, idari işlemin iptalinde hakkı ihlal edilen kişi idari işlemin iptali için öncelikle idareye başvuru yapabilir. Yapılan başvuru varsa üst makama yoksa işlemin yapıldığı makama yapılması gerekmektedir. Bakınız, İYUK madde 11.

İdari İşlemin İptali Davası Ne Kadar Sürer?

İdari işlemin iptali davasında görevli yargı mercii idare mahkemeleridir. İdare mahkemelerindeki iş yoğunluğuna göre ya da davanın konusuna göre davanın süresi değişkenlik gösterebilir fakat yaklaşıl 6 ila 12 ay arası denebilir.

İDARİ İŞLEMİN İPTALİ DAVASI VE ŞARTLARI