Boşanma sonrası eski eşin soyadını kullanma yasal süreci, boşanma süreciyle birlikte gündeme gelir ve bu talebi yargı mercii ayrıca değerlendirir.

İçindekiler

  • 1 Boşanma Sonrası Eski Eşin Soyadını Kullanma Nedir?
  • 2 Kadının Boşandığı Eski Eşinin Soyadını Kullanma Şartları
    • 2.1 Menfaat Şartı
    • 2.2 Zarar Vermeme Şartı
  • 3 Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası
  • 4 Anlaşmalı Boşanmada Eski Eşin Soyadı Kullanılabilir mi?
  • 5 Eski Eşin Kendi Soyadının Kullanılmasını İstememesi
  • 6 Şartların Değişmesi Halinde Kocanın İzni Kaldırma Talebi
  • 7 Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası Ne Kadar Sürer?
  • 8 Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?
  • 9 Sonuç

Boşanma Sonrası Eski Eşin Soyadını Kullanma Nedir?

Boşanma sonrası eski eşin soyadını kullanma, evlilik birliği içinde kullanılan soyadının evlilik sona erdikten sonra da kullanılmaya devam edilebilmesi talebiyle açılan davadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 173 hükmünde bu husus şöyle düzenlenmiştir:

“Boşanma hâlinde kadın, … evlenmeden önceki soyadını yeniden alır.”

Hükümden de anlaşılabileceği üzere esas olan, boşanan kadının evlilik öncesinde taşıdığı soyadını tekrar almasıdır. Bu değişiklik, boşanma kararının kesinleşmesi ile birlikte kendiliğinden gerçekleşir.

Boşandıktan sonra eski eşin soyadını kullanma imkanını öngören kısım ise TMK 173 hükmünde şöyle düzenlenmiştir:

“Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim,Kocasının soyadını taşımasına izin verir.”

Boşanan kadın, eski eşin soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa bunu mahkemeden özellikle talep etmelidir. Mahkemenin bu konuda izin vermesi ile birlikte eski eşin soyadı kullanılmaya devam edilebilir. Kanunda aranan ve yukarıdaki hükümde belirtilen şartlara ilişkin detaylara yazının devamında değinilmiştir.

Bir başka ihtimal ise kadının iki yahut daha çok kez evlenmiş ve sonradan boşanmış olma ihtimalidir.

Bu vaziyette kadın, sona eren evliliğinden önce dul iken kullandığı soyadına dönebileceği gibi bekarlık soyadına da dönebilir.

Bu husus, TMK 173 hükmünde şöyle düzenlenmiştir:

“Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimdenBekârlık soyadınıTaşımasına izin verilmesini isteyebilir.”

Bu haktan faydalanmak isteyen kadın, dul soyadına değil de bekarlık soyadına dönmek istediğini mahkemeden talep etmelidir.

Kadının Boşandığı Eski Eşinin Soyadını Kullanma Koşulları

Kadının boşandığı eski eşinin soyadını kullanma koşulları, TMK 173 uyarınca şunlardır:

  • Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati olması,
  • Kadının eski eşinin soyadını kullanmasının eski eşine zarar vermeyeceğinin ispatlanması halinde, kadının boşandığı eski eşinin soyadını kullanması mümkün hale gelir.

Görüldüğü üzere, eski eşin soyadını kullanabilmek için belirli şartlar gerekir. Aşağıda, ayrı başlıklar halinde bu şartlara ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Menfaat Şartı

Eski eşin soyadını kullanabilmek için aranan ilk koşul, kadının bu hususta bir menfaatinin olmasıdır. Bu menfaat ekonomik, sosyal veya başka alanlarda söz konusu olabilir.

Burada örnek verilebilecek başlıca vaziyetler şunlardır:

  • Kadının, evlilik birliğinde kullandığı soyadı ile ünlenen bir ressam, şarkıcı, fenomen, aktör gibi sanatçı olması,
  • Kadının, evlilik birliğinde kullandığı soyadı ile ünlenen ve bu ismi taşıyan bir işletme yahut şirket sahibi olması,
  • Kadının çocukları ile aynı soy ismini taşımaya devam etmek istemesi,
  • Kadının, evlilik birliğinde kullandığı soyadı ile ünlenen bir doktor, hekim, pratisyen, psikolog, eczacı olması gibi örnekler verilebilir.

Unutulmamalıdır ki menfaat şartını karşılayan örnekler, yukarıda sayılanlarla sınırlı değildir. Fakat genelde, evlilik birliğinde kullanılan soyadı ile tanınan ve bu ismi ile mesleki faaliyetlerini yahut sosyal çalışmalarını yürüten kadınların durumu bu konuya örnek teşkil etmektedir.

Zarar Vermeme Şartı

Eski eşin soyadını kullanabilmek için aranan ikinci koşul, söz konusu kullanımın kocaya bir zarar vermeyeceğinin ispatlanmasıdır.

Yargı Mercii, yapacağı değerlendirmede kadının kocasının soyadını kullanmaya devam etmesinde koca bakımından bir zararın söz konusu olup olmadığını inceler.

Böyle bir problem olmadığına kanaat getirdiği takdirde, talebi olumlu karşılayabilir.

Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası

Eski eşin soyadını kullanma talebi, boşanma yasal süreci kapsamında ileri sürülebileceği gibi boşanma yasal süreci kesinleştikten sonra ayrı bir yasal aşama açarak da ileri sürülebilir.

Boşanma yasal süreci ile birlikte bu talebin ileri sürülecek olması hâlinde, yasal aşama dilekçesine boşanmaya ilişkin taleplerle birlikte kocanın soyadını kullanmaya devam etme talebi de eklenmelidir.

Boşanma davasında boşanmaya, velayet, ödenek ve nafaka taleplerine ilişkin hüküm verecek olan yargı mercii, kadının eski kocasının soyadını kullanma talebini de değerlendirir ve bu konuda da kararını verir.

Eski eşin soyadını kullanma talebi, boşanma davasından sonra gündeme gelmiş de olabilir. Bu vaziyette, boşanma davasını gören aile mahkemesinden eski eşin soyadının kullanılmasına dair onay vermesi talep edilir. Bu talep, ilgili aile mahkemesinde yasal aşama açarak ileri sürülür.

Yargı Mercii, yapacağı değerlendirmede kadının talebinin kanuna ve hakkaniyete uygunluğunu değerlendirir, neticede kararını verir.

DİKKAT:Eski eşin soyadını kullanma yasal süreci boşanma davasından sonra ayrı bir yasal aşama olarak açılacaksa bu vaziyette1 yıllıkZamanaşımı süresi mevcuttur. Eski kocasının soyadını kullanmak isteyen kadın, buna ilişkin davayı boşanma hükmü kesinleştikten sonraki1 yıl içindeAçmalıdır. 1 yıllık süre dolduktan sonra artık bu yasal aşama açılamaz.

Anlaşmalı Boşanmada Eski Eşin Soyadı Kullanılabilir mi?

Anlaşmalı boşanmada, kadın eski eşin soyadı kullanılabilir.

Anlaşmalı boşanmalarda, taraflar bir boşanma protokolü oluşturur ve bunu yargı merciine sunar. Hakim, protokolü genel itibariyle inceler ve kanunda belirtilen hususları inceler.

Boşanma protokolünde; velayet, mal taksimi, nafaka gibi temel bazı konular yer alır. Eğer kadın, kocasının soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa ve anlaşma protokolü kapsamında buna ilişkin hükümler yer almaktaysa mahkemenin de onayıyla birlikte kadın eski kocasının soyadını kullanabilir.

Dolayısıyla, kadın kocasının soyadını kullanmaya devam etmek istiyorsa ve kocası ile anlaşmalı şekilde boşanıyorsa bu husus mutlaka boşanma protokolünde yer almalıdır.

Eski Eşin Kendi Soyadının Kullanılmasını İstememesi

Eski eşin kendi soyadının kullanılmasını istememesi mümkündür. Kocasının soyadını kullanmaya devam etmek isteyen kadın, bunu boşanma yasal süreci ile birlikte ya da ayrı bir yasal aşama açarak yargı merciinde ileri sürmelidir.

Yargı Mercii, kocaya da kendisini ifade etme ve görüş bildirme imkanı tanır.

Soyadının kullanılmasını istemeyen koca, bunun kendi ismine, ailesine, onur ve şerefine, ekonomik ve sosyal durumuna zarar verdiğini ve bu nedenle rızası olmadığını yargı merciinde ileri sürebilir. Yargı Mercii kocanın iddialarını yerinde görürse, kadının soyadı kullanma talebini reddedebilir.

Şartların Değişmesi Halinde Kocanın İzni Kaldırma Talebi

Şartların değişmesi halinde, kocanın izni kaldırma talebi gündeme gelebilir. Bu ihtimal, 4721 sayılı TMK 173/3 hükmünde şöyle düzenlenmiştir:

“Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.”

Hükümden anlaşılabileceği üzere, burada düzenlenen vaziyet kocanın başta izin verdiği ve razı olduğu fakat sonradan koşulların değiştiği durumdur.

Kadının soyadı kullanımını koca kabul etmişse fakat sonradan koşullar değişmişse koca bu iznin kaldırılmasını mahkemeden talep edebilir.

Örneğin kocasının soyadını kullanmaya devam eden kadın bu ismi taşıyarak yasa dışı, ahlak dışı, hukuka aykırı çeşitli eylemlerde bulunmuşsa veya soy ismini kötü anılacak durumlara sokmuşsa bu vaziyette koca, koşulların değiştiğini ileri sürebilir.

Bu tür bir durumla karşılaşan koca, kadının soyadı kullanımına onay veren yargı merciinde yasal aşama açarak güncel durumu ve problemleri gösteren her türlü belgeyi yargı merciine sunmalıdır. Yargı Mercii, değerlendirmesi neticesinde koşulların değiştiğine ve iznin kaldırılması talebinin haklı olduğuna kanaat getirirse kadın artık kocasının soyadını kullanamaz.

Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası Ne Kadar Sürer?

Eski eşin soyadını kullanma yasal süreci, ortalama6 aySürer.

Fakat bu talep boşanma yasal süreci ile birlikte ileri sürülmüşse yasal aşama süresi daha uzun olabilir.

Aynı şekilde, ayrı bir yasal aşama olarak açılmasına rağmen 6 aydan daha kısa da sürebilir.

Eski Eşin Soyadını Kullanma Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?

Eski eşin soyadını kullanma yasal süreci masrafları, 2025 yılı için ortalama8.000 TL’dir.

Fakat bu talebin boşanma yasal süreci kapsamında ileri sürülecek olması hâlinde, boşanma yasal süreci masrafları ile birlikte değerlendirilir.

Eski eşin soyadını kullanma yasal süreci avukatlık ücreti ise resmi tarifeler ve somut olayın koşulları baz alınarak taraflar arasında belirlenir.

Sonuç

Görüldüğü üzere, boşanma sonrası eski eşin soyadını kullanma yasal süreci birçok detay barındırmaktadır. Talebin boşanma yasal süreci kapsamında mı ayrı bir yasal aşama mı olarak ileri sürüleceği, talebin haklılığını gösteren delillerin toplanması vs. Gibi birçok önem arz eden husus mevcuttur. Bu nedenle, uzman boşanma avukatından destek alarak adım atmakta yarar vardır.