Akıl hastalığı özel ve nisbi bir boşanma sebebidir.

Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hale gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma yasal süreci açabilir (4721 S. K. M. 165).

Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili yargı mercii, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (4721 S. K.

M. 168).

Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir (4721 S. K. M. 19).

Görevli yargı mercii, aile mahkemesidir (4787 S. K.

M. 4).

Boşanmada yargılama, aşağıdaki kurallar saklı kalmak üzere Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tabidir: (4721 S. K. M. 184)

1-) Hakim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe, bunları ispatlanmış sayamaz.

2-) Hakim, bu olgular hakkında gerek resen, gerek istem üzerine taraflara yemin öneremez.

3-) Tarafların bu konudaki her türlü ikrarları hakimi bağlamaz.

4-) Hakim, kanıtları serbestçe takdir eder.

5-) Boşanma veya ayrılığın fer’i sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hakim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz.

6-) Hakim, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına hüküm verebilir.

Boşanma veya ayrılık yasal süreci açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır (4721 S. K.

M. 169)

Boşanma sebebi ispatlanmış olursa, hakim boşanmaya veya ayrılığa hüküm verir. Yasal Aşama yalnız ayrılığa ilişkinse, boşanmaya hüküm verilemez. Yasal Aşama boşanmaya ilişkinse, ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğu takdirde ayrılığa hüküm verilebilir (4721 S. K.

M. 170).

Boşanma halinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hakimden bekarlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir (4721 S. K. M. 173).

Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hakim, kocasının soyadını taşımasına izin verir.

Koca, koşulların değişmesi halinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir (4721 S. K. M. 173).

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (4721 S.

K. M. 175, 2. HD 2010/13218 E. 2010/15267 K.).

Boşanma davasında sunulan vekaletname asılın nı taşımıyorsa genel vekaletname niteliğindedir. Genel vekaletname ile boşanma yasal süreci açılıp yargılama işlemi yapılabilir.

Ancak diğer tarafın bu vekaletnameye itiraz etmesi halinde, boşanma davaları için verilecek vekaletnameye, vekalet verenin nın yapıştırılması mecburidir. (2. HD 2010/20854 E. 2011/2459 K.)

Akıl hastaları, evlenmelerinde tıbbi sakınca bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla anlaşılmadıkça evlenemezler (4721 S. K. M. 133).

Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması mutlak butlan sebebidir (4721 S.

K. M. 145)