Ziynet eşyası evlilik birliğinde edinilmiş mal rejimine göre kişisel mal sayılan eşyalardır. Bu nedenle ziynet eşyası alacağına ilişkin yasal aşama açılması mümkündür.
İçerik- I. Ziynet Eşyaları Nedir?
- II. Ziynet Eşyasının Hukuki Niteliği
- III.
Ziynet Eşyası Kime Aittir?
- IV. Ziynet Eşyası Alacağı Davası
- 1. Genel Olarak
- 2. Görevli ve Yetkili Mahkeme
- 3.
Ziynet Eşyası Alacağı Davasının Ne Zaman Açılacağı ve Zamanaşımı Süresi
- 4. Erkek Bakımından
- V. Ziynet Eşyası Alacağının İspatı
- 1. Kadın Bakımından
- 2.
Erkek Bakımından
I. Ziynet Eşyaları Nedir?
Ziynet eşyası, değerli madenlerden üretilen takılardır. Nikah, düğün, kına gecesi gibi evliliğe dair merasimlerde gelin ve damada takılan;
- Bilezik,
- Kolye,
- Gerdanlık,
- Takı seti,
- Saat,
- Küpe,
- Yüzük gibi takılar ve paralar ziynet eşyasıdır. Çeyrek altın, yarım altın, cumhuriyet altını ve reşat altın da ziynettir.
II.
Ziynet Eşyasının Yasal Niteliği
Ziynet eşyaları, taşınır eşyadır. Evlilik merasimi sırasında takılan ziynet eşyaları, gelin ve damada bağışlanmış sayılmaktadır.
Eşlerin malları;Edinilmiş malVeKişisel malOlarak ikiye ayrılmaktadır. Edinilmiş mallar, eşlerin eşit hak sahibi olan mallardır. Kişisel mal ise Türk Medeni Kanunu’nun 220’nci maddesinde düzenlenmiştir.
Ziynet eşyalarından kadına veya erkeğe özgü olanlar Türk Medeni Kanunu’na göreKişisel maldır.Kişisel mallar, boşanma sırasında veya mal ayrılığı davasında eşlere geri verilmektedir.
Kadına veya erkeğe özgü olmayanlar ise edinilmiş mal kabul edilmektedir.
III. Ziynet Eşyası Kime Aittir?
Evlilik merasimi sırasında gelin ve damada takılan ziynet eşyaları hakkında taraflar arasında ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda anlaşma mevcut ise paylaşım bu anlaşmaya göre gerçekleştirilecektir. Ziynet eşyalarının paylaşımı konusunda taraflar arasında anlaşma yoksa yerel örf ve adetin varlığı iddia ve ispat edilirse bu kurala göre paylaşım gerçekleştirilmektedir.
Anlaşma ile yerel örf ve adet mevcut değilse; erkeğe ve kadına takılan ve ekonomik değer taşıyan her şey kural olarak kendilerine ait olacaktır. Kadına takılanlar kadının, erkeğe takılanlar ise erkeğindir.
Takılar içinde kadına veya erkeğe özgü takılar varsa onlara ait sayılmaktadır. Örneğin bilezik ve kolye kadının sayılacaktır. Takılan takılar, her iki cinse özgüyse o zaman takılan eşe ait olacaktır. Takı sandığı veya torbasına koyulan altınlar ise; kadına ya da erkeğe özgü bir şey ise o cinse verilmiş sayılmaktadır.
Her iki cinsiyete de özgüyse o zaman ortak malları kabul edilmektedir.1
IV. Ziynet Eşyası Alacağı Davası
1. Genel Olarak
Ziynet alacağı yasal süreci, eşlerin ya da yakınların evlilik merasimi sırasında taktıkları ziynet eşyalarının veya değerlerin geri verilmesine yönelik davadır. Ziynet eşyaları, bu yasal aşama sırasındaAynen geri istenebilmektedir.
Fakat genellikle; ziynet eşyalarının değerleri tutarında para istenmektedir.
Ziynet alacağı yasal süreci, bağımsız bir ziynet alacağı davasıyla açılabilmektedir. Ayrıca boşanma davasında yasal aşama dilekçesiyle açılabilmektedir. Mal ayrılığından önce veya sonra açılabilmektedir. Ziynet alacağı davasının açılması için tarafların boşanması gerekli değildir.
Fakat genellikle ziynet alacağı yasal süreci, boşanma davasıyla birlikte görülmektedir.
Ziynet alacağı yasal süreci, ziynet eşyası kendisinden rızası dışında alınan eş tarafından açılabilmektedir. Bu yasal aşama ile diğer eşten ziynet eşyasını iade etmesi talep edilmektedir. Davalı eş ölmüşse, ölen kişinin mirasçılarına karşı da yasal aşama açılabilmektedir. Ziynet alacağı, koşulları mevcutsa davalı eş haricindeki üçüncü bir kişi de olabilmektedir.
Üçüncü kişiye ziynet alacağı yasal süreci açmak için, Yargıtay üç koşul aramaktadır. Yargıtay’ın aradığı koşulları; üçüncü kişinin eşlerle birlikte oturması, üçüncü kişinin yasal aşama konusu ziynet eşyaları hakkında kavga çıkarması, üçüncü kişinin sorumlu olması.
2. Görevli ve Yetkili Yargı Mercii
Boşanma yasal süreci ile birlikte açılan ziynet eşyalarının istenilmesi yasal süreci; aile mahkemesinde açılacaktır.
Ziynet alacağı yasal süreci, boşanma davasından ayrı kendi başına bir yasal aşama olarak da açılabilmektedir. Eğer ziynet alacağı yasal süreci erkek tarafından açılırsa, erkek bağışlamanın geri alındığına dayanılarak ziynet eşyasının iadesi talep eder.
Bu vaziyette görevli yargı mercii asliye hukuk mahkemesidir. Eş dışındaki kişilere karşı açılan ziynet alacağı davasında ise asliye hukuk yargı makamı görevlidir.
Ziynet alacağı yasal süreci bakımından yetkili yargı mercii konusunda genel esaslar geçerlidir. Genel yetkili yargı mercii, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.
3. Ziynet Eşyası Alacağı Davasının Ne Zaman Açılacağı ve Zamanaşımı Süresi
Ziynet alacağı yasal süreci boşanma davasının bir parçası olmadığından mal rejiminin sona ermesi veya boşanma davasının açılmış olması gerekmemektedir.
Eğer ziynet eşyaları hala mevcutsa zamanaşımı süresi yoktur.
Eğer ziynet eşyaları satılmışsa ve artık mevcut değilse nakden iade talep edilebilmektedir. Bu vaziyette zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleşme tarihinden itibaren 10 yıldır.
4. Erkek Bakımından
Erkek, kadına ait ziynet eşyalarını bağışlamayı geri almasına dayanarak isteyebilmektedir. Bu davada sadece kendi taktığı takıları ve kendisine özgü takılan takıları geri isteyebilmektedir.
Kadın zina yaparsa ya da haysiyetsiz hayat sürerse, erkek bağışlamayı geri alabilmektedir.
Ziynet eşyası bağışlama sözü veren koca, daha sonra sakatlanması sebebiyle çalışma gücünü tamamen kaybetmesi halinde ziynet eşyası alamayabilmektedir.
V. Ziynet Eşyası Alacağının İspatı
Ziynet alacağı davasının kabulü için üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlar; iade talebinin varlığı, ziynet eşyasının varlığının ispat edilmesi ve ziynet eşyasının davacıda kalmadığının ispat edilmesidir.
Genellikle kadınların ziynet eşyalarını boşanma yasal süreci sürecinde erkekten geri almayı talep ettiğini yukarıda belirttik. Bu vaziyette; kadının ziynet eşyasının kendinde olmadığını ispatlaması gerekir.
Kadının ziynet eşyasının kendisinde olmadığı ispatlaması hâlinde; erkeğin ziynet eşyasını kadının kendi rızasıyla geri almamak üzere verdiğini ispatlaması gerekmektedir. Aşağıda ayrıntılı bir şekilde kadın ve erkeğin ziynet alacağı davasında nasıl savunmalar yapması gerektiğini inceledik.
1. Kadın Bakımından
Kadının ziynet alacağını geri isteyebilmesi için iki hususu ispat etmesi gerekir. İlk olarak, ziynet eşyasının evlilik merasimi sırasında takıldığının ispatını yapmalıdır.
Bu ispat çoğu zaman düğün videosu ile olmaktadır.
Kadının ikinci ispat etmesi gereken husus, ziynet eşyasının kendisinde olmadığı ve elinden alındığıdır. Yargıtay’a göre, hayatın olağan akışına göre ziynet eşyası kadının üzerinde olması normaldir. Ziynet eşyası, hafif ve kolay taşınabilir olduğundan kadının ziynet eşyalarını yanında götürdüğünü önden kabul eder. Bu sebeple kadının ziynet eşyalarının yanında olmadığını da ispatlamalıdır.
Evi terk ederken ziynet eşyalarının zorla elinden alındığını, eve kaldığını ya da evlilik birliği sırasında satıldığını ispatlamalıdır.
Kadın, eşi tarafından fiziksel şiddete maruz kalıp evden ayrıldıysa, hastaneye gittikten sonra ortak konuta dönemediyse Yargıtay, karine olarak kadının ziynet eşyalarını yanına alamadığı sonucuna varır. Kadın, fiziksel şiddete uğradığını veya evden atıldığını ispatlarsa ayrıca ziynet eşyalarını yanına alamadığını ispatlaması gerekmez. Bu vaziyette ziynet eşyalarını kadının yanında götürdüğünü erkeğin ispatlaması gerekir.
Kadın, ziynet eşyasının davalı kocası tarafından elinden alınıp satıldığını veya şahsi mal alımı gibi harcamalarda kullanıldığını ya da kocasının parayı kendi banka hesabına yatırdığını da ispatlayabilmektedir. Bu durumların hepsi tanık dahil her tür delille ispat edilebilmektedir.
Düğünde takılan ziynet eşyası koca tarafından bozdurularak çeşitli amaçlarla kullanılabilmektedir.
Yargıtay’a göre erkek, bozdurulan ziynet eşyasının karşılığını nakit olarak karısında iade etmek zorundadır. Erkek; düğün borçları, araç veya taşınmaz alımı, ortak çocuğun tedavisi, borçları, kayın, kira borçları, tüp bebek tedavisi, evin ihtiyaçları, işyeri açmak, sağlık giderleri, balayı ve evlilik birliğinin borçları için ziynet eşyalarını bozdursa dahi kadına nakit karşılığını iade etmelidir.
Yargıtay, ziynet eşyasınınBozdurularak kadının umreye gittiği ya da kendi tedavisinde kullandığı durumlarda bileZiynet eşyalarının kadına iadesine hükmedilmiştir.
2. Erkek Bakımından
Erkek, genellikle bu davada davalı konumundadır. Bu sebeple ziynet eşyasının hala kadında olduğunu ya da kadının kendi rızasıyla geri almamak üzere ziynet eşyalarını verdiğini ispat etmelidir.
Erkek, kadın eğer şiddete maruz kalarak ya da kovularak evden ayrıldıysa; ziynet eşyalarını kadının yanında götürdüğünü ispat etmelidir.
Eğer kadının ziynet eşyalarını yanında götürmediği açıksa erkeğin ziynet eşyalarının bedelini kadına ödememek için tek bir yolu vardır. Bu da erkek tarafından ziynet eşyasının geri istenmemek üzere kendisine verilmiş olduğunu ispatlanmasıdır. Eğer erkek, kadının geri istenmemek üzere ziynet eşyalarını verdiğini ispatlayabilirse ziynet eşyalarının nakit karşılığını kadına ödemek zorunda kalmaz.
Dipnotlar- Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5704 Esas, 2024/2402 Hüküm Sayılı ve 04/04/2024 Günlü Hükmü↩︎
Ece Deniz Vardar, Barosu’na 85375 sicil numarası ile kayıtlı bir avukattır.
Lisans eğitimini 2020 yılında Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, yüksek lisans eğitimini ise 2024 yılında Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku alanında tamamlamıştır. Mesleki gelişimine büyük önem veren Ece Deniz Vardar, 2012 yılında Kanada King George International College’da İngilizce eğitimi almış; 2019 yılında ise Cambridge Law Studio ve King Education London bünyesinde iki ay süreyle Hukuk İngilizcesi eğitimi almıştır.
Tüm YayınlarıSorunuz mu var? Hemen iletişime geçin.
Info@ballawfirm. com