Yeni Sokak Hayvanları Yasası Ekibi1 Temmuz 2026İdare Hukuku

2024’te kabul edilen “Sokak Hayvanları Yasası”, halk arasındaki adıyla “köpek yasası”, sahipsiz hayvanlara yönelik yeni düzenlemeler getirdi.

1. Sokak Hayvanları Yasası Nedir?
2. Yasanın Getirdiği Temel Düzenlemeler
3. Ötenazi Tartışması: Sokak Köpekleri Uyutulacak Mı?
4. Belediyelerin Yükümlülükleri ve Cezalar
5. Evcil Hayvan Sahiplerine Getirilen Yükümlülükler
6. Yasaya Yönelik Toplumsal Tepkiler ve Eleştiriler
7. Sonuç
8. Sıkça Sorulan Sorular
   1. Sokak Hayvanları Yasası nedir?
   2. Yeni sokak hayvanları yasası ne zaman yürürlüğe girdi?
   3. Yasa kedileri de kapsıyor mu?
   4. Sokak köpekleri toplatılıp öldürülecek mi?
   5. Yasanın getirdiği en önemli değişiklikler nelerdir?
   6. Belediyelerin sokak hayvanlarıyla ilgili görevleri neler?
   7. Sokak hayvanına zarar vermenin cezası nedir?
   8. Yeni yasa evcil hayvan sahiplerini nasıl etkiliyor?
   9. Yasaya neden “köpek yasası” deniyor?
   10. Sokak hayvanları sorunu bu yasa ile tamamen çözülecek mi?

Türkiye’de sokak hayvanları konusunda uzun süredir devam eden tartışmalar, 2024 yılında kapsamlı bir yasal düzenlemeyle sonuçlandı.Yeni Sokak Hayvanları Yasası, 30 Temmuz 2024 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilip2 Ağustos 2024’te Resmi Gazete’deyayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yasa, kamuoyunda“köpek yasası”Olarak anılsa da yalnızca köpekleri değil, tüm sahipsiz hayvanları ilgilendiren hükümler içermektedir. Getirilen düzenlemelerle, sokakta yaşayan hayvanların korunması, kontrol altına alınması ve toplumla daha uyumlu şekilde bir arada yaşamaları amaçlanmaktadır. Ancak özellikleÖtanazi (uyutma)Konusundaki maddeleri sebebiyle yasa,Hayvanseverler ve bazı sivil toplum kuruluşlarıTarafından yoğun eleştirilere de maruz kalmıştır.

Bu yazıda yeni sokak hayvanları yasasının ne olduğu, getirdiği değişiklikler,Belediyelerin sorumlulukları,Hayvan sahiplerine yeni yükümlülükler, ötanazi tartışmaları ve yasaya gelen tepkiler ele alınmaktadır.

Ayrıca, konuya ilişkin sıkça sorulan sorular ve yanıtlarını da bulabilirsiniz.

Sokak Hayvanları Yasası Nedir?

Sokak Hayvanları Yasası, mevcut5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda değişiklik yapan17 maddelik yeni bir kanundur. Halk arasında“başıboş sokak hayvanları yasası”Veya“köpek yasası”Adıyla anılan bu düzenleme, sahipsiz hayvanların yaşam koşullarını iyileştirmeyi ve aynı zamandaToplum güvenliğiniSağlamayı hedefleyen kapsamlı kurallar getirmiştir. Yasa, sokak hayvanlarınınBeslenmesi, korunması, tedavisi, kısırlaştırılması ve sahiplendirilmesiKonularında yenilikler içerirken; belirli durumlardaAgresif veya hasta hayvanların uyutulmasına (ötanazi)Da izin vererek kamuoyunda tartışmalara yol açmıştır.

Bu yasa ile birlikte ilk defa hayvanlar,SahipliVeSahipsizOlarak iki net kategoriye ayrılmıştır.Sahipli hayvanlar, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın veri tabanına kayıtlı evcil hayvanları ifade eder.Sahipsiz hayvanlarIse herhangi bir insanın mülkiyetinde veya sorumluluğunda olmayan, sokakta veya barınakta yaşayan evcil hayvanları tanımlar. Yasanın temel amacı, sahipsiz hayvanların sistematik bir şekilde kontrol altına alınması, bakım ve gözetimlerinin sağlanması, mümkün olduğuncaBarınaklarda rehabilite edilerek sahiplendirilmeleriVe böylece hem hayvan refahının korunması hem de toplumda oluşan güvenlik endişelerinin giderilmesidir.

Bu amaç doğrultusunda getirilen yeni kurallar ve yaptırımlar,Yerel yönetimlerDenVatandaşlarA kadar geniş bir kesimi yakından ilgilendirmektedir.

Yasanın Getirdiği Temel Düzenlemeler

Yeni sokak hayvanları yasası, hem mevcut kanunda önemli değişiklikler yapmış hem de uygulamada bazı yenilikler getirmiştir.Başlıca düzenlemelerŞu şekilde özetlenebilir:

• Sahipli ve Sahipsiz Hayvan Tanımları:Yasa, hayvanlarınSahipliVeyaSahipsizOlduğunu netleştirmiştir. Sahipli hayvanlar artıkMikroçip ile dijital kimliklendirmeYöntemiyle resmi kayıt altına alınacaktır. Kedi ve köpek sahiplerinin31 Aralık 2025Tarihine kadar evcil hayvanlarını kayıt ettirmeleri mecburi hale getirilmiştir. Bu tarihe kadar çip taktırıp kaydettirilmeyen evcil hayvanlar için cezai yaptırımlar uygulanabilecektir.
• Hayvan Bakımevleri ve Barınaklar:Hayvan bakımevlerinin tanımıVe işlevi yeniden belirlendi.

  Bakımevleri,“hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği tesisler”Olarak tanımlandı. Yeni yasa uyarınca sahipsiz hayvanların kural olarak buBarınaklara alınması ve burada tutulmasıÖngörülüyor.Bakımevinde bulunan hayvanların tamamının Bakanlık veri sistemine kaydıMecburi hale getirildi. Rehabilite edilen (tedavi ve kısırlaştırması yapılan)Köpekler, bir yuva bulununcaya kadar barınakta kalacak. Burada önemli bir değişiklik olarakSokak kedileri kapsam dışı bırakılmıştır; yani kısırlaştırılan ve sağlığı yerinde olan kediler sokaklara geri bırakılabilecektir.

  Yasa teklifinin görüşmeleri sırasında“rehabilite edilenler”Ifadesi“rehabilite edilen köpekler”Şeklinde değiştirilerek kedilerin barınakta alıkonma zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu sayede yalnızcaSokak köpekleriIçin sürekli barınakta kalma şartı getirilmiş, kediler için mevcut uygulama (kısırlaştırıp, aşılayıp alındığı yere bırakma) devam ettirilmiştir.

• Sahipsiz Hayvanların Tekrar Sokağa Bırakılması:Yeni yasayla birlikteSokak hayvanlarının bakımevi dışında bir yere bırakılması veya terk edilmesiKesin olarak yasaklanmıştır. Özellikle rehabilite edilen köpeklerin tekrar sokaklara salıverilmesi kanunen suç kapsamına alınmıştır. Yani bir sokak köpeği belediye tarafından toplanıp barınağa götürüldükten sonra,Sahiplenilmedikçe yeniden sokak ortamına bırakılması yasaktır.

  Bu madde, hayvanların özgürlüğünün kısıtlanması gerekçesiyle eleştirilse de yasa koyucular, insanların can güvenliği ve halk sağlığını gözetme amacıyla bu düzenlemeyi savunmaktadır.

• Ötanazi (Uyutma) Düzenlemesi:Yasanın en tartışmalı yönü, belirli koşullar altındaSahipsiz hayvanlara ötanazi uygulanabilmesiOlmuştur. Normalde mevcut kanunlar gereği sokak hayvanlarını öldürmek yasaktır ve suçtur. Ancak yeni düzenleme,Veterinerlik Hizmetleri Kanunu’nun 9. Maddesindeki esaslaraAtıf yaparak bazı istisnai durumlarda veteriner hekim kararıyla hayvanlarınUyutulabilmesinin yolunu açmıştır.

  Bu şartlar, aşağıda“Ötenazi Tartışması”Başlığında detaylı olarak ele alınacaktır. Önemle vurgulamak gerekir ki; yasa metninde“ötanazi” kelimesi doğrudan geçmemektedir. Bu ifade, teklif görüşmeleri sırasında gelen tepkiler üzerine metinden çıkarılmıştır. Ancak ilgili koşullar sağlandığındaUyutma işleminin yapılabileceğiHükmü dolaylı olarak korunmuştur.

• Belediyelere Yeni Yükümlülükler:Yasa,Yerel yönetimlere (belediyelere)Sahipsiz hayvanlarla ilgili ciddi sorumluluklar yüklemektedir.

  Her belediye, sorumluluk bölgesindeki sokak hayvanlarınınToplanması, barındırılması, beslenmesi, tedavisi ve sahiplendirilmesiIçin gerekli altyapıyı oluşturmak zorundadır. Büyükşehir belediyelerinin yıllık bütçelerininBinde 3’ü, diğer belediyelerin bütçelerininBinde 5’iHayvan bakımevlerinin kurulması ve işletilmesi için ayrılacaktır. Ayrıca belediyeler,Yıllık, 5 yıllık ve 10 yıllıkSüreleri kapsayan sokak hayvanları ile ilgili eylem planları hazırlamakla yükümlüdür. Yasa, belediyelerin yalnızca kağıt üzerinde plan yapmasını değil,Aktif ve şeffafBir şekilde uygulamaya geçmesini amaçlamıştır.

• Cezai Yaptırımların Artırılması:Yasa ileHayvan haklarına aykırı fiillerin cezalarıDa ağırlaştırılmıştır.

  Sokak hayvanlarına kötü muamelede bulunanlara uygulanan idari para cezaları yükseltilmiştir. Örneğin,16 yaşından küçüklere evcil hayvan satışı yapmakYasak olup, bu yasağa uymayanlara verilecek ceza60.000 TL’yeÇıkarılmıştır. Buna ek olarak,Sahipsiz bir hayvana kasıtlı olarak zarar vermek veya öldürmekFiili, mevcut yasa kapsamındaSuçSayılmaktadır. 5199 sayılı kanunda yapılan değişikliklerle, evcil bir hayvanı öldüren kişiye6 aydan 4 yıla kadar hapis cezasıÖngörülmüştür. Bu kapsamda, sokakta yaşayan kedi veya köpek gibi hayvanlar da“evcil hayvan”Tanımına dahil edildiği için, onları öldürmek de aynı cezai yaptırıma tabidir.

  Ayrıca sokak hayvanlarına işkence eden, kötü davranan kişilere de6 aydan 3 yıla kadar hapis cezasıGetirilmiştir. Yasanın öngördüğü bu cezalar, hayvanlara yönelik suçların önlenmesi ve caydırıcılığın artırılması amacını taşımaktadır.

• Gönüllüler ve STK İşbirliği:Önceki mevzuatta yer alan“hayvan koruma gönüllüsü”Kavramı metinden çıkarılmış ve sokak hayvanlarının bakımı ve beslenmesi konusundaki ana sorumluluk doğrudan belediyelere verilmiştir. Ancak bu,Gönüllülerin ve sivil toplum kuruluşlarının devre dışı bırakılmasıAnlamına gelmemektedir. Aksine yasa, STK’lar ve gönüllü hayvan severlerleBelediyelerin iş birliğiYaparak sahiplendirme kampanyaları düzenlemesini, eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına destek vermelerini teşvik etmektedir.

  ToplumdaHayvan hakları bilincini artırmayaYönelik eğitim programları da yasanın öngördüğü önemli adımlardandır.

Yukarıdaki maddeler,7527 sayılı YasaOlarak da bilinen yeni düzenlemenin ana hatlarını oluşturmaktadır. Özetle yasa;Sokak hayvanlarının kayıt altına alınması, güvenli barınaklara yerleştirilmesi, uygun koşullarda bakılması ve sahiplendirilmesiSüreçlerini sistemleştirmekte; hayvanlara yönelik ihlalleri cezalandırarak hemHayvan refahını korumayıHem deToplum sağlığını ve güvenliğini sağlamayıAmaçlamaktadır.

Ötenazi Tartışması: Sokak Köpekleri Uyutulacak Mı?

Yasanın kamuoyunda en çok tepki çeken yönü,5. Maddede düzenlenen ötanazi (uyutma) uygulamasıdır. Özellikle sokak köpeklerinin toplu halde öldürüleceği yönünde bir endişe doğduğu için, bu maddeye dair birçok soru işareti gündeme gelmiştir.

Peki,Sokak köpekleri gerçekten uyutulacak mı?Bu soruyu yanıtlamak için yasanın ilgili hükmüne ve getirilen sınırlamalara bakmak gerekiyor.

Ötanazi nedir?Ötanazi, bir hayvanın (veya insanın) yaşamına katlanılmaz acılar çektiği durumda, veteriner hekim tarafından acısız ve hızlı bir yöntemle son verilmesi anlamına gelir. Türkiye’de normal şartlar altındaHayvanlar üzerinde ötanazi yapılması yasaktır. Ancak Veterinerlik Hizmetleri Kanunu’nun 9. Maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen istisnai haller, yeni yasa ileSahipsiz sokak hayvanları için de uygulanabilir hale getirilmiştir.

Bu kapsamdaUyutulması (ötanazi yapılması) mümkün olan durumlarŞunlardır:

• İyileşmez Sağlık Durumu:Sahipsiz bir hayvanınAcı veya ıstırap çekmesine neden olan ve iyileşme imkanı bulunmayan bir hastalığıVarsa veteriner hekim kararıyla uyutulabilir. Bu, hayvanın çektiği sürekli acıyı dindirmek için son çare olarak düşünülmüştür.
• Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklar:Hayvanda,Akut bulaşıcı bir hastalıkVarsa ve bu hastalıkInsan sağlığı için risk oluşturuyorYa da hastalığın yayılmasını önlemek içinEradikasyon (köktan yok etme) gerekliyse, hayvan uyutulabilir. Özellikle kuduz gibi ölümcül ve hızlı yayılan hastalıklarda, başka canlıların hayatını korumak amacıyla bu yolun açık tutulduğu belirtilmektedir.
• Tehlikeli ve Saldırgan Davranışlar:Davranışları kontrol edilemeyen, insan hayatı veya diğer hayvanların sağlığı için ciddi tehlike oluşturanSahipsiz hayvanlar da ötanazi kapsamına girebilir. Bu madde, özellikle birden fazla ciddi saldırı vakasına karışmış, rehabilitasyonla davranışları düzeltilemeyenAgresif sokak köpekleriniHedef almaktadır.

  Örneğin, defalarca insanlara saldırıp ağır yaralanmalara yol açan bir köpeğin, başka çare kalmadığında uyutulabilmesi söz konusu olabilecektir.

• Genel Salgın ve Olağanüstü Durumlar:Ülke genelinde hayvanları etkileyenAkut ve yaygın salgın hastalık durumlarında(örneğin kuş gribinin tavuk ve kuş popülasyonunda yayılması gibi) veyaOlağanüstü hallerde, ilgili otoritelerin kararıyla bazı hayvanlara ötanazi uygulanabilir. Bu, kamu sağlığını korumak için istisnai bir tedbirdir.

Hüküm ve Uygulama Yetkisi:Ötanazi hükmüYalnızca veteriner hekimler tarafındanVerilebilir ve uygulama da sadece bir veteriner hekim tarafından veya onun gözetiminde yapılabilir. Yani her durumda bilimsel ve etik değerlendirmeyi yapacak olan, hayvanın durumunu en iyi bilecek olan veteriner hekimlerdir. Bu noktada,En çok tartışma yaratan konu, veterinerlerin hüküm kriterlerinin kanunda net tanımlanmamış olmasıdır.

Hayvanseverler,“hangi hayvanların tehlikeli sayılıp uyutulacağı belirsiz”Diyerek bu duruma tepki göstermektedir. Eleştiriler, uygulamada keyfi kararlar alınabileceği yönündedir.

Yasa metninde“ötanazi” ifadesinin çıkarılmış olmasıBirçok kişi tarafından olumlu bir adım olarak görülse de, özünde yukarıdaki istisnalar yoluylaUyutma imkanı açık bırakılmıştır.Yanlış anlaşılmayı önlemek adınaAltını çizmek gerekir: Yasa,Tüm sokak köpeklerinin toplanıp topluca öldürülmesini öngörmemektedir. SadeceBelirlenen sınırlı durumlardaVeteriner onayıyla uyutma yapılabilir; bunun dışındaki tüm hallerdeHayvanların barınaklarda tutulması ve ömür boyu dahi olsa yaşatılmasıEsastır. Nitekim Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri de, yasanın “katliam yasası” olmadığını, yalnızcaÇaresiz durumdaki veya aşırı tehlikeli bireysel vakalarIçin ötanazi opsiyonu tanıdığını belirtmektedir.

Sonuç olarak, ötanazi konusuToplum vicdanını ikiye bölenBir mesele haline gelmiştir.

Bir yanda, sokaklarda özellikle saldırgan köpeklerin oluşturduğu tehlikeden endişe eden ve bu nedenle uyutma seçeneğini savunan bir kesim vardır. Diğer yanda ise,Her koşulda yaşam hakkını savunan hayvanseverlerVe aktivistler bulunmaktadır. Yasanın uygulamasında bu dengenin nasıl sağlanacağı,Veteriner hekimlerin ve belediyelerin bu yetkiyi ne şekilde kullanacağıYakından takip edilecektir.

Belediyelerin Yükümlülükleri ve Cezalar

Yeni sokak hayvanları yasası, en çok daBelediyelerin sorumluluklarınıArtıran bir düzenleme olarak dikkat çekiyor. Ülke genelindeki bütün yerel yönetimler, sahipsiz hayvanlarla ilgili görevlerini ihmal etmeleri halinde ciddi yaptırımlarla karşılaşabilirler.

Bu bölümde, belediyelere yüklenen yükümlülükler ve olası cezalar ele alınmıştır.

Barınak Kurma ve İşletme Zorunluluğu:5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve ilgili mevzuata göre zaten belediyelerin sokak hayvanları için barınak kurma ve işletme görevi bulunmaktaydı. Yeni yasa bu görevi daha da netleştirmiş ve ülke genelindeki tüm belediyelereFiilenBarınak sağlama sorumluluğu getirmiştir. Türkiye’de mevcut durumda 1393 belediyeden yalnızca 237’sinin hayvan bakımevi olduğu düşünüldüğünde, birçok belediyenin sıfırdan barınak kurması gerekecektir. Her belediye, kendi bütçesinden yasanın belirttiği oranlarda pay ayırarak yeterli kapasitede barınak açmak ve bu barınakları standartlara uygun şekilde işletmek durumundadır.

Bütçe Ayırma ve Kaynak Kullanımı:Yasa, belediyelerin son onaylanan bütçelerinin belli bir kısmınıHayvan bakımevleri için tahsis etmeleriniKoşul koşuyor.

Büyükşehir belediyeleri bütçelerinin‰3’ünü(binde 3), diğer belediyeler ise bütçelerinin‰5’ini(binde 5) hayvan barınaklarının yapımı, bakımı ve işletilmesi için kullanmak zorunda. Bu oranlar kanunen belirlenmiş asgari limitlerdir; isteyen belediye elbette daha fazla kaynak ayırabilir. Ayrılan ödeneğin gerçekten bu amaca uygun kullanılıp kullanılmadığı iseTarım ve Orman BakanlığıTarafından denetlenecektir. Belediyelerin, hayvan bakımevlerine ayırdıkları bütçeyi başka amaçlar için kullanmaları yasaklanmıştır.

Veterinerlik ve Kısırlaştırma Hizmetleri:Her belediyenin bünyesindeVeteriner işleri birimiKurması veya mevcut birimini güçlendirmesi gerekmektedir.

Sahipsiz hayvanlarınDüzenli sağlık kontrolleri, aşılama ve kısırlaştırmaIşlemleri belediyelerin sorumluluğundadır. Yeni yasa, özellikle kısırlaştırma konusunda seferberlik düzeyinde bir çaba öngörmektedir; zira kontrolsüz üremenin engellenmesi, sokak hayvanı popülasyonunun uzun vadede insani yöntemlerle azaltılmasının temel yoludur.

Beslenme Noktaları ve Genel Bakım:Yasanın getirdiği bir başka yenilik,Sokak hayvanları için beslenme noktaları oluşturmaYükümlülüğüdür. Belediyeler, mama ve su odakları gibi düzenekleri parklar, bahçeler gibi uygun alanlara kurarak sokaktaki canların düzenli beslenmesini sağlamakla yükümlü olacaklar. Ayrıca, sahipsiz hayvanlarınBarınma, barınak dışı doğal yaşam alanları oluşturmaGibi konularda da belediyelere görevler verilmiştir.

Örneğin, kış aylarında hayvanların soğuktan korunabileceği mekanizmalar geliştirilmesi, yazın su kapları konulması gibi uygulamalar teşvik edilmektedir.

İhmal Edene Hapis Cezası:Belki de en çarpıcı madde, yükümlülüklerini yerine getirmeyen belediye yönetimlerine yönelik cezai yaptırımlardır. Yeni yasaya göre,Sahipsiz hayvanların barınaklara alınmaması, gerekli bakım ve rehabilitasyonun sağlanmaması veya sahiplendirme görevlerinin ihmal edilmesiGibi durumlarda ilgili belediye başkanı ve sorumlu diğer yetkililer hakkında6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıVerilebilecektir. Bu hüküm, kamu görevini ihmal etmenin yaptırımı olarak getirilmiştir ve uygulamada yerel yöneticiler üzerinde ciddi bir baskı oluşturmuştur. Örneğin, bir belediyenin yeterli bütçesi olmasına rağmen barınak kurmaması veya mevcut barınağında hayvanlara kötü muameleye göz yumması tespit edilirse, belediye başkanı şahsen ceza riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Bunun yanı sıra idari para cezaları ve bakanlık tarafından geçici görevden uzaklaştırma gibi yaptırımlar da söz konusudur.

Denetim ve Şeffaflık:Yasa, Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı denetim birimlerine, belediyelerin sokak hayvanlarıyla ilgili faaliyetlerini düzenli olarak denetleme görevi vermektedir. Bakanlık, gereken durumlardaUyarı, idari ceza veya savcılığa suç duyurusuMekanizmalarını işletecektir. Ayrıca,VatandaşlarDa bu süreçte aktif rol alabilir; örneğin, bir bölgede sokak hayvanlarına dair şikayetler veya ihlaller olduğunda bunu ilgili mercilere bildirebilir ve yasal aşama başlatılmasını sağlayabilirler.

Özetlemek gerekirse, yeni yasa ile belediyeler artık sokak hayvanları konusundaDaha aktif, sorumlu ve hesap verebilirBir konuma getirilmiştir. Bu vaziyet, bazı belediyeler tarafından bütçe yetersizliği ve personel eksikliği nedeniyle eleştirilse de, yasa koyucular Türkiye genelindeStandart bir uygulama birliğiSağlanması gerektiğini vurgulamaktadır.

Başarılı bir uygulama için, merkezi idarenin de belediyelereMali ve teknik destekSunması beklenmektedir. Yasanın uzun vadeli başarısı, büyük ölçüde yerel yönetimlerin bu yükümlülükleri ne derece benimsediğine ve hayata geçirdiğine bağlı olacaktır.

Evcil Hayvan Sahiplerine Getirilen Yükümlülükler

Yeni sokak hayvanları yasası, sadece sahipsiz hayvanlarla ilgilenen bir düzenleme değildir; aynı zamandaEvcil hayvan sahiplerineDe bazı önemli sorumluluklar yüklemektedir. Çünkü sokaklarda sahipsiz olarak dolaşan birçok hayvan aslında bir zamanlar evcil hayvan olup sonradan terk edilmiş bireylerdir. Bu sorunun önüne geçmek için yasa,Pet sahipleriniDe kapsayan bazı hükümler içermektedir.

Mecburi Kayıt ve Mikroçip:Yasanın en dikkat çekici maddelerinden biri,Kedi ve köpek sahiplerine dijital kimliklendirme zorunluluğuGetirmesidir.

Evinde kedi veya köpek besleyen herkes, hayvanına birMikroçip taktırarakTarım ve Orman Bakanlığı’nın PETVET adı verilen veri tabanına kayıt ettirmek zorundadır. Daha önceki düzenlemelerde de mikroçip uygulaması vardı ancak yeni yasa bu konuda son tarihi netleştirdi:31 Aralık 2025. Bu tarihe kadar evcil hayvanını kayıt altına almayan kişilere idari para cezası verilecektir. Kayıt işlemi, hayvanın sokağa terk edilmesi hâlinde eski sahibinin tespitini de kolaylaştıracağı için caydırıcı bir önlem olarak görülmektedir.

Sahiplendirilen Hayvanların Takibi:Barınaklardan hayvan sahiplenen vatandaşlar, sahiplendirdikleri hayvanıBelirli süreler boyunca kontrol ettirmek ve durumunu bildirmekleYükümlü tutulabilir.

Henüz uygulamada detayları netleşmemiş olsa da, amaç sahiplendirilen hayvanın yeniden sokağa terk edilmesini önlemektir. Örneğin, belediyeler sahiplendirdikleri her hayvan için bir kayıt tutacak ve gerektiğindeEv ziyaretiVeyaTelefonla takipYapabilecektir. Eğer hayvanın terk edildiği anlaşılırsa, eski sahibi hakkında yasal işlem başlatılacaktır.

Terk Etmeye Ağır Ceza:Evcil hayvanını sokağa terk etmek, zaten mevcut kanunlardaYasak ve cezaiBir fiildi. Yeni düzenleme ile birlikte bu fiile yönelik cezaların artırılması gündeme gelmiştir.

Bir ev hayvanını (kedi, köpek vb.) bilinçli olarak sokağa bırakan kişiler hemIdari para cezasıHem deTekrarı halinde hapis cezasıIle karşılaşabilirler. Özellikle bir hayvanın terk edilmesi sonucunda üçüncü kişilerin zarar görmesi hâlinde (örneğin terk edilen köpeğin saldırıya karışması gibi) pet sahibinin sorumluluğu doğacaktır.

Kısırlaştırma ve Eğitim:Yasa, evcil hayvan sahipleriniKısırlaştırma konusunda da teşvik ediciAdımlar içeriyor. Özellikle bir evcil hayvanınYavrusunu sahiplendirmeSüreçleri düzenleniyor. Kontrolsüz üremenin önüne geçmek için, pet shop’lar yerine barınaklardan sahiplenmenin özendirilmesi, hayvan sahiplerine eğitimler verilmesi gibi politikalar da uygulamaya konulacak.

Bazı belediyeler, evcil hayvan sahiplerine ücretsiz veya indirimli kısırlaştırma hizmeti sunmaya başlamış durumda; bu tür uygulamaların yaygınlaşması bekleniyor.

Tehlikeli Irkların Kontrolü:Daha önceki mevzuatta da yer alanTehlikeli ırk köpekler(örneğin pitbull, dogo argentino gibi) konusunda mevcut yasak ve kayıt uygulamaları devam etmektedir. Bu ırklara sahip kişilerin, hayvanlarını ağızlık ve tasma olmadan dolaştırması, çocuk parkı gibi yerlere sokması yasaktır. Yeni yasa, bu kurallara uyulmaması halinde uygulanacak cezaları da artırmıştır. Tehlikeli ırk olarak tanımlanan bir köpeği kayıt dışı olarak besleyen veya üretmeye çalışanlara yüksek para cezaları ve hayvana el koyma yaptırımı uygulanacaktır.

Genel anlamda, yasaSorumlu hayvan sahipliğiKavramını güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Evcil hayvan beslemek yalnızca bir hobi veya keyif değil, aynı zamanda topluma karşı da bir sorumluluktur. Kayıtsız, aşısız ve kontrolsüz evcil hayvanların zamanla sokak hayvanı popülasyonunu artırdığı düşünüldüğünde, her pet sahibinin üzerine düşeni yapması önem kazanıyor. Bu nedenle yeni düzenlemelerle, sahiplendiğimiz can dostlarımızıTerk etmememiz, sağlıklarını takip etmemiz ve topluma zarar vermeyecek şekilde yetiştirmemiz için yasal zemin güçlendirilmiştir.

Yasaya Yönelik Toplumsal Tepkiler ve Eleştiriler

Yeni sokak hayvanları yasası, çıkmadan önce de çıktıktan sonra daKamuoyunda hararetli tartışmalaraNeden oldu. Yasanın hedefinde hem hayvan haklarını korumak hem de toplumda yaşanan sorunlara çözüm bulmak vardı.

Ancak uygulamadaki bazı hükümler, farklı kesimlerce eleştirildi ve protestolara yol açtı.

Hayvanseverlerin Tepkileri:Hayvan hakları savunucuları, özellikleÖtanazi düzenlemesineEn başından beri karşı çıktılar. Birçok sivil toplum kuruluşu ve aktivist, bu yasa teklifine“katliam yasası”Adını vererek ülke genelinde imza kampanyaları başlattı, sosyal medyada seslerini duyurmaya çalıştı. Aktivistler,“yaşam hakkı pazarlık konusu olamaz”Diyerek hiçbir sokak hayvanının öldürülmemesi gerektiğini savundular. Yasanın ötanaziyle ilgili maddelerininMuğlakOlduğunu, veterinerlerin keyfi biçimde hayvanları tehlikeli ilan edip uyutma yoluna gidebileceğini iddia ettiler.

Ayrıca,Kedilerin kapsam dışı bırakılmasınınSevindirici fakat yetersiz olduğunu, köpekler için de benzer bir serbestliğin tanınması gerektiğini dile getirdiler. Hayvanseverlere göre asıl çözüm,Kısırlaştır-bırakYönteminin bilimsel ve geniş çaplı uygulanması, sokak hayvanlarının doğal yaşam alanlarında kontrollü şekilde yaşamasına imkan tanınması olmalıydı.

Muhalefet Partileri ve Yasal Girişimler:Siyaset cephesinde de yasa yoğun eleştiri aldı. Muhalefet partileri, özellikleCumhuriyet Halk Partisi (CHP), yasanın birçok maddesininKamu yararına ve hayvan haklarına aykırıOlduğunu savunarak konuyu Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. CHP, Ağustos 2024’te yasanın 17 maddesinden 16’sınıniptali ve yürürlüğünün durdurulmasıtalebiyle AYM’ye başvuruda bulundu.

Bu başvuru, hayvan hakları örgütleri tarafından da desteklendi. AYM önünde toplanan kalabalıklar,“yaşam hakkını savunmak vicdani bir görevdir”Sloganlarıyla nöbet tuttular. Yasa,Avrupa İnsan Hakları Yargı Makamı içtihatlarına ve uluslararası sözleşmelere aykırıOlmakla eleştirildi;“telafisi mümkün olmayacak sonuçlara yol açacağı”Gerekçesiyle iptali istendi. Ancak Anayasa Yargı Makamı, Mayıs 2025’te bu başvuruyuReddettiVe yasanın anayasaya aykırı olmadığına hükmetti.

Hüküm, bazı maddelerde oy birliği, bazılarında ise oy çokluğuyla alındı. AYM’nin gerekçeli hükmü henüz açıklanmamış olmakla birlikte,Yürürlükteki yasa hüküm ifade etmeye devam etmektedir.

Toplum Güvenliği Endişesi Olanlar:Öte yandan, sokak hayvanları sorununa farklı yaklaşan bir kesim de bulunmaktadır. Özellikle son yıllarda artanSokak köpeği saldırıları, bazı vatandaşlarda korku ve öfkeye yol açmıştı. Özellikle çocukların zarar gördüğü üzücü olaylar sonrasında, sokaklardaBaşıboş köpek istemeyenGruplar da seslerini duyurdular.

Bu kesimler,Öngörülen ötanazi düzenlemesini destekledikleriniAçıktan dile getirdiler. Onlara göre aşırı saldırgan ve toplum için tehlikeli köpeklerin uyutulması, daha fazla can yanmadan alınması gereken bir önlemdi. Yeni yasa, bu grubun taleplerine kısmen cevap verir nitelikte olduğundan,Mahallelerde başıboş gezen köpeklerin toplanarak barınaklara götürülmesiniOlumlu karşılayanlar oldu. Ancak hayvanseverler ile bu grubun söylemleri arasında derin bir uçurum oluştu ve konu toplumsal bir tartışmaya dönüştü.

Uygulama Konusundaki Şüpheler:Eleştirilerin bir kısmı da yasanın kağıt üzerinde çok şey vaat edip pratikte uygulanamayacağı yönündedir.

ÖzellikleBelediyelerin bütçe ve altyapı sorunlarıVarken, ülke genelinde on binlerce hayvanın barınaklarda tutulması ve bakılmasının gerçekçi olmadığı savunuluyor. Mevcutta zaten pek çok barınak kapasitesinin yetersiz ve koşullarının kötü olduğu bilinmekteyken, hayvanların ömür boyu kapalı alanlarda kalmasınınHayvan refahına aykırıOlduğu vurgulanıyor. Ayrıca toplumda hayvan sevgisi ve bilinci artırılmadan sadece cezalarla sorunun çözülemeyeceği de dile getirilen bir diğer husus. Yasa, eğitim ve bilinçlendirme kampanyalarını öngörüyor olsa da, eleştirenler“halkı sürece dahil eden mekanizmalar yeterli değil”Demektedir.

Uluslararası Dikkat:Türkiye’deki bu düzenleme,Uluslararası alanda da yankı buldu.

Bazı yabancı basın organları ve ünlü isimler (örneğin, hayvan hakları savunucusu aktris Brigitte Bardot), Türk yetkililere çağrıda bulunarak bu yasanın geri çekilmesini talep etti. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü standartlarına aykırılıklar olup olmadığı tartışıldı. Bu uluslararası baskılar, Türkiye’deki hayvan hakları hareketine moral desteği sağlarken, hükümet kanadı yasanın“dış baskılarla değil, ülke gerçeklerine göre”Yapıldığını savundu.

Sonuç olarak, yeni sokak hayvanları yasasıToplumun farklı kesimlerinden karışık tepkilerAlmıştır. Yasanın niyetinin iyi olduğunu düşünenler de, uygulamada dikkatli olunması gereken noktalar konusunda hemfikirdir.

Önümüzdeki dönemde, bu yasal düzenlemenin hayata geçirilmesi sırasında ortaya çıkacak başarılar veya aksaklıklar, eleştiri ve övgüleri somut hale getirecektir. Gerek hayvan hakları savunucuları gerekseSokaklarda güvenlikIsteyen vatandaşlar, gelişmeleri yakından izlemeye devam edeceklerdir.

Sonuç

Yeni Sokak Hayvanları Yasası, Türkiye’nin uzun yıllardır gündeminde olan sokak hayvanları meselesine yönelik kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Yasa, bir yandanHayvanların yaşam hakkını ve refahını korumaHedefini güderken diğer yandanToplum huzurunu ve insan güvenliğini sağlamaAmacını taşımaktadır.Sahipsiz hayvanların kayıt altına alınması, bakımevlerinde rehabilite edilmesi, kısırlaştırılıp sahiplendirilmesiGibi yapısal çözümler öngörülmesi, sorunun kökten ele alınması yönünde önemli adımlardır. Ayrıca belediyelere somut görevler ve yaptırımlar tanımlanması, bu konudaHesap verebilirlikMekanizması oluşturmuştur.

Elbette, her yeni politika gibi bu yasanın başarısı daUygulamadaki titizliğeBağlı olacaktır.

Yasanın getirdiği yenilikler kağıt üzerinde kalmayıp gerçek hayatta karşılık bulduğunda, hem insanlar hem de sokaklarda yaşayan dostlarımız için daha uyumlu bir yaşam mümkün olabilecektir. Örneğin, yeterli sayıda ve nitelikte barınakların kurulması, tüm sahipsiz hayvanların aşılanması ve kısırlaştırılması, sorumlu hayvan sahipliği kültürünün yaygınlaşması halinde, bir süre sonra sokakta sahipsiz ve kontrolsüz hayvan görmek de nadirleşecektir.

Ancak bu geçiş süreciKolay olmayacaktır. Kaynak yetersizliği çeken belediyeler, kalabalık barınaklarda yaşanabilecek problemler, toplumdaki bilinç düzeyinin istenen seviyede olmaması gibi engeller mevcuttur. Bu yüzdenMerkezi hükümet, yerel yönetimler, STK’lar ve vatandaşlarEl ele vererek bu yasanın ruhuna uygun şekilde hayata geçmesine katkı sunmalıdır.

Hayvanseverlerin endişelerini gidermek için şeffaf bir uygulama, düzenli denetimler ve gerektiğinde yasal düzenlemelerde iyileştirmeler yapmak da önemlidir.

Sonuç itibariyle, yeni sokak hayvanları yasasıTürkiye genelindeki vatandaşlarıDoğrudan ilgilendiren önemli bir düzenlemedir. Bu yasa,Sokak hayvanlarının daha iyi koşullarda yaşamasınıVeInsan-hayvan ilişkisinin daha sağlıklı bir zemine oturmasınıHedeflemektedir. Başarıya ulaşıp ulaşmayacağı ise zamanla belli olacak; ancak bu süreçte hepimize düşen görev, yasa hükümlerine uymak, bilinçli davranmak veCan dostlarımızın yaşam hakkına saygı duyarakOrtak yaşam alanlarımızı paylaşmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sokak Hayvanları Yasası nedir?

Sokak Hayvanları Yasası,5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’ndayapılan ve 2024 yılında yürürlüğe giren yeni düzenlemeleri ifade eder. Bu yasa ile sahipsiz sokak hayvanlarının korunması, bakımı, kısırlaştırılması, barınaklara alınması ve sahiplendirilmesi gibi konularda kapsamlı kurallar getirilmiştir.

Halk arasında “köpek yasası” olarak da anılan bu düzenleme, hayvan haklarını koruma amacıyla çıkarılmıştır.

Yeni sokak hayvanları yasası ne zaman yürürlüğe girdi?

Yasa, TBMM’de 30 Temmuz 2024 tarihinde kabul edilmiş ve7527 sayılı YasaOlarak 2 Ağustos 2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yasanın çıkışı, son yıllarda artan sokak hayvanlarıyla ilgili sorunlar ve kamuoyu tartışmalarının bir sonucudur.

Yasa kedileri de kapsıyor mu?

Evet, yasa genel olarak tüm sahipsiz hayvanları kapsar, ancak uygulamadaSokak kedileri için önemli bir istisnaTanınmıştır. Yasa görüşmeleri sırasında yapılan değişiklikleKediler barınakta alıkonma ve uyutma düzenlemelerinin kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu da demektir ki rehabilite edilen (kısırlaştırılıp aşılanan) kediler, doğal yaşam alanları olan sokaklarına geri bırakılabilecek.

Köpekler ise kısırlaştırıldıktan sonra barınakta kalmaya devam edecek ve ancak sahiplendirilirlerse kalıcı bir yuvaya kavuşabilecekler.

Sokak köpekleri toplatılıp öldürülecek mi?

Hayır, yasa sokak köpeklerinin topluca öldürülmesini öngörmemektedir.Sokak köpekleri belediyeler tarafından toplanarak bakımevlerine götürülecek,Burada kısırlaştırılıp bakım altında tutulacaktır. Yasa sadece belirli istisnai durumlarda (örneğin tedavi edilemez derecede hasta olması, çok agresif olup insan hayatını tehdit etmesi gibi) veteriner kararıylaUyutma (ötanazi)Yapılabileceğini belirtir. Genel durumda ise her sokak hayvanının barınakta veya doğal yaşam parklarında güvenli bir şekilde yaşaması ve mümkünse sahiplendirilmesi amaçlanır.

Yasanın getirdiği en önemli değişiklikler nelerdir?

En önemli değişiklikler arasında hayvanlarınSahipli-sahipsizDiye ayrılarak kayıt altına alınması, sahipsiz hayvanların barınaklara alınması,Ötanazi şartlarının tanımlanması, belediyelere barınak kurma ve bütçe ayırma zorunluluğu, ihmal halinde belediye yöneticilerine hapis cezası getirilmesi, pet sahiplerine mikroçip taktırma zorunluluğu ve hayvanlara karşı suçların cezalarının artırılması sayılabilir. Bu değişiklikler, hem hayvan hakları hem de kamu güvenliği açısından önemli yeniliklerdir.

Belediyelerin sokak hayvanlarıyla ilgili görevleri neler?

Belediyeler, sahipsiz hayvanlarıToplamak, kısırlaştırmak, aşılamak, barınaklarda bakmak ve sahiplendirmekIle yükümlüdür.

Yeni yasa ile her belediye bütçesinin belirli bir oranını bu amaçlara ayırmak zorundadır. Ayrıca beslenme odakları kurmak, acil veterinerlik hizmetleri sunmak, tehlikeli durumları yönetmek gibi görevleri de vardır. Eğer bir belediye bu görevlerini yapmaz veya ihmal ederse, belediye başkanı ve ilgili yetkililer hakkında cezai işlem uygulanabilir (6 ay – 2 yıl hapis cezası dahil).

Sokak hayvanına zarar vermenin cezası nedir?

Yürürlükteki kanuna göre birEvcil hayvanı (sahipli ya da sahipsiz)Öldürmek suçtur ve faile6 aydan 4 yıla kadar hapis cezasıVerilebilir. Sokak hayvanları da evcil hayvan kategorisinde değerlendirildiği için, bir sokak köpeğine ya da kedisine bilerek zarar vermek veya öldürmek ceza kanunu kapsamında suç sayılır.

Ayrıca hayvanlara işkence eden, acımasız muamelede bulunan kişiler de hapis cezasıyla yargılanabilir. Bunun dışında, hayvana kasıtlı kötü davranış, aç bırakma, dövme gibi fiiller için idari para cezaları uygulanmaktadır.

Yeni yasa evcil hayvan sahiplerini nasıl etkiliyor?

Yasa, evcil hayvan sahiplerine bazı yeni yükümlülükler getiriyor.Kedi ve köpek sahipleri, 2025 sonuna kadar hayvanlarına mikroçip taktırıp kayıt ettirmek zorundalar.Bu sayede kayıp olan ya da sokağa terk edilen hayvanların eski sahipleri tespit edilebilecek. Ayrıca evcil hayvanını sokağa terk edenlere yönelik cezalar artırılıyor. Tehlikeli ırk köpek sahiplerinin uyması gereken kurallar da devam ediyor.

Kısacası, yeni düzenleme pet sahiplerinin daha sorumlu davranmasını teşvik ediyor ve aksi halde yaptırım uygulamayı hedefliyor.

Yasaya neden “köpek yasası” deniyor?

Toplumda bu yasanın “köpek yasası” olarak anılmasının sebebi, getirilen düzenlemelerin özellikleSokak köpekleriniHedef almasıdır. Son dönemde yaşanan köpek saldırıları, kuduz vakaları gibi olaylar bu yasanın çıkmasında itici güç oldu. Yasa metni her ne kadar tüm sahipsiz hayvanları kapsasa da,Kediler için istisnalarKonulması ve ötanazi tartışmasının merkezinde köpeklerin olması nedeniyle halk arasında böyle bir isimlendirme yaygınlık kazandı. Yine de yasanın resmiyetteki karşılığı, Hayvanları Koruma Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Yasa şeklindedir.

Sokak hayvanları sorunu bu yasa ile tamamen çözülecek mi?

Bu yasa, sorunu çözmek için atılmış önemli bir adım olsa daTek başına mucizevi bir çözümAnlamına gelmiyor.

Sorunun çözümü için zaman, kaynak ve toplumsal duyarlılık gerekiyor. Yasanın başarılı olması için belediyelerin etkin çalışması, merkezi hükümetin destek sağlaması, vatandaşların da kurallara uyması koşul. Kısırlaştırma ve sahiplendirme çalışmaları uzun vadede meyvelerini verecektir. Sokak hayvanları nüfusunun kontrol altına alınması belki birkaç yıl alacaktır, ancak bu yasa ile birlikte artık yasal bir çerçeve ve planlı bir yaklaşım mevcut.

Başarı, yasanın uygulanmasındaki kararlılığa bağlı olacaktır.