Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları ele alacağız.

I-Yeni İnfaz Kanununun Resmi Gazetede yayınlanıp yürürlüğe girdikten sonra;

(5275 sayılı CGTİHK 107/2 maddesi gereği)

Koşullu salıverilme oranı(2/3)’den,(1/2)‘ye indirilmiştir.

Süreli hapis cezası olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıvermeden yararlanabileceklerdir.

İstisna Suçlar:

1- Kasten Öldürme suçları (TCK 81, 82, 83)

2- İşkence suçu (TCK 94 ve 95)

3- Eziyet suçu (TCK 96)

4- Cinsel saldırı (TCK 102/1)

5- Reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104/1)

6- Cinsel taciz (TCK 105)

7- Devletin sırlarına karşı suçlar (TCK 326-339 arası)

8- Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar

9- Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK 132, 133, 134,135, 136, 137, 138)

10- Mükerrirler (TCK 58)

Çocuklar için:

1- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102, 103, 104, 105)

2- Uyuşturucu suçları (TCK 188)

3- Terör suçları (3713 sayılı TMK uygulananlar)

4- Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar

(Not: Çocuklar hakkında, 6008 sayılı yasa ve 5275 sk 107/4 md. Gereği terör müddetnamesi yapılamaz.)

YUKARIDA YER ALAN SUÇLAR İÇİN ORAN:(1/2)

Diğer Suçlar:

1-Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102/2, 103, 104/2-3)

2-Uyuşturucu suçları (TCK 188)

3-Terör suçları (3713 sayılı TMK uygulananlar)

YUKARIDA YER ALAN SUÇLAR İÇİN ORAN:(3/4)

DENETİMLİ SERBESTLİK ORAN VE SÜRELERİ

(5275 sayılı CGTİHK 105/A maddesi gereği)

Koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken süreninBeşte dördünüCeza infaz kurumunda geçiren ve açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan iyi halli hükümlülerin talebi halinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmınınDenetimli serbestlik tedbiriUygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerInfaz hâkimiVasıtasıyla hüküm verilebilir. Bu fıkra uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz süresiÜç yılıGeçemez.

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazında koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürenin(4/5)’Inin cezaevinde geçirilmesi gerekir.

Yani koşullu salıverilmeye esas alınacak sürenin(1/2’nin) (1/5)’niDenetimli Serbestlikte geçirilmesi mümkün olacaktır. Hükümlü Denetimli SerbestliktenEn fazla üç yılSüre ile faydalanabilecektir.

(5275 sayılı CGTİHK 105/A-3 maddesi gereği)

(3) Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen infaz usulünden;

1. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler,
2. Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler,

Koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken süreninBeşte üçünüCeza infaz kurumunda geçirmeleri ve diğer koşulları da taşımaları halinde yararlanabilirler. Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirilmelidir. Bu fıkra uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyleInfaz süresi dört yılı geçemez.

0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler, ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyleHayatlarını yalnız idame ettiremeyenler, koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürenin3/5’ni cezaevinde geçirmelidir.

Denetimli serbestliktenEn fazla dört yılSüre ile faydalanabilecektir. (Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, ATK’dan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip ATK’nın onayladığı bir raporla belgelendirilmelidir)

Örnek:Bu yeni yasanın yürürlüğe girmesinden sonra,

Hükümlülerin cezalarında, (1/2)Şartla tahliye indirimi ve(1/5)Oranında nispi denetimli serbestlik indirimi uygulanacaktır.

Bu yasadan sonra, cezası olan kişinin cezaevinde hiç yatmaz durumu ortadan kalkmış olacaktır. Yani hükümlü aldığı hapis cezasının%40’ını cezaevinde yatacaktır.

Örnek- 1:

• 10 yıl hapis cezası olan, (İstisnaların dışında olan suçlardan ise) (1/2) şartla tahliye indirimi uygulanarak,
• 10 yılın (1/2)si →5 yıl,İnfaz kurumunda geçirmeleri gereken süre(4/5)Olarak uygulanacak.

5 yıl’a → (1/5) denetimli serbestlik indirimi uygulanınca,

5 yılın (1/5)’i →1 yılEder. (Bu kişi 1 yıl denetimli serbestlikte kalacak)

• 5 yıl – 1 yıl =4 yılCeza infaz kurumunda yatacaktır. (10 yıl cezası olan 4 yıl cezaevinde yatacaktır.)
• Önceden herkese uygulanan1 yılDenetimli serbestlik maktu halden nisbi hale getirilmiştir.(1/5)’lik nisbi oranGetirilmiştir.
• Ayrıca denetimli serbestlikten kişi ancak en fazla3 yıl yararlanabilecektir.

Örnek- 2:

Bu yasa ile 0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler, ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyenler;

105/A-3 maddesi gereği, İnfaz kurumunda geçirmeleri gereken süre(3/5)Olarak uygulanacak.

-10 yıl hapis cezası olan:

10 yıl hapis → (1/2) şartla tahliye → 5 yıl

-5 yıl’a → (2/5) denetimli serbestlik indirimi uygulanınca,

5 yıl → (2/5)’şi → 2 yıl denetimli serbestlik

-5 yıl – 2 yıl =3 yılCezaevinde yatacak.

II- Suç tarihi 30.03.2020 tarihinden önce işlenen suçlarda;

(5275 sayılı CGTİHK Geçici 6. Maddesi gereği)

5275 sayılı CGTİHK Geçici 6/1. Maddesi gereği,30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlarda, aşağıda belirtilen istisna suçlar hariç, 5275 sayılı CGTİHK 107/2.

Maddesindeki(2/3)Oranı,(1/2) ye indirilmiş, ayrıca Denetim Süresi1 yıldan, 3 yılaÇıkarılmıştır.

5275 sayılı CGTİHK Geçici 6/3. Maddesi gereği,İyi halli olmak koşuluylaKapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerHakkında da uygulanacaktır.

İstisna Suçlar:

1. Kasten Öldürme suçları (TCK 81, 82, 83)
2. Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak vaziyette bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları,
3. Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu (TCK 87, fıkra iki, bent d)
4. İşkence suçu (TCK 94 ve 95)
5. Eziyet suçu (TCK 96)
6. Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (TCK 102, 103, 104, 105)
7. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK 188)
8. Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (TCK 132, 133, 134, 135,136, 137, 138)
9. Devletin güvenliğine karşı suçlar (TCK 302-339 arası)
10. Terör suçları (3713 sayılı yasa)

YUKARIDA YER ALAN SUÇLAR İÇİN ORAN:(1/2)

1-Bu yasadan önce;

- (671 sayılı KHK ile (5275 sk. Geçici 6/1. Maddenin önceki hali) ile,

01.07.2016 tarihinden önce işlenen suçlarda, istisna olarak belirtilenler suçlar hariç,(1/2)Şartla tahliye indirimi ve2 yıl denetimli serbestliktenYararlanıyordu.

→4 yıl veya 4 yıldan az hapis cezası olan bir hükümlü;(1/2) şartla tahliye indirimi ve 2 yıl denetimli serbestlik uygulanarak ceza evinden çıkıyordu.

Açığa ayrılma yönetmeliği gereği 3 gün cezaevinde yatıyor, İnfaz Hakiminin vereceği denetimli serbestlik hükmü ile cezaevinden çıkıyordu.

2-Bu yeni yasa ile birlikte;

- 5275 sk. Geçici 6/1. Maddenin sonraki yeni hali ile,

Bu Yeni İnfaz Yasası ile5275 sayılı CGTİHK nun geçici 6/1. Maddesinde değişiklik yapılarak(1/2) şartla tahliye indirimi ve Denetim süresi“1”Yıldan“3” yılaÇıkarılmıştır.

→6 yıl veya 6 yıldan daha az hapisCezası olan bir hükümlü;(Geçici 6.

Maddede sayılan istisna suçlar hariç ve suç tarihi30.03.2020 den önceOlan hükümlüler için),

• 6 yıl Hapis (1/2) şartla tahliye indirimden yararlanacak, 6 yılın (1/2)’si =3 yıl Hapis.
• 3 yılda Denetimli serbestlikten yararlanacak.

İnfaz Hakiminin vereceği denetimli serbestlik hükmü ile cezaevinden çıkacaktır.

Önceki yasada bu haktan yararlanmak için açığa ayrılmak gerekiyordu, ancak yapılan değişiklik ile, 5275 sayılı CGTİHK Geçici 6/3. Maddesi gereği, İyi halli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler hakkında da uygulanacağı için kapalı ceza evinde olanlarda bu haktan yararlanabileceklerdir.

Sonuç olarak,Suç tarihi 30.03.2020 tarihinden önce olan ve hapis cezası6 yıl veya daha az olan hükümlüler, suçları yukarıda belirtilen istisna suçların dışında ise, açıkta olma koşulu da kalktığı için kapalı cezaevinde olsalar bile,İnfaz Hakiminin Denetimli Serbestlik hükmü ile serbest kalacaktır.

5275 sayılı CGTİHK Geçici 6/2. Maddesi gereği,

30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları (madde 81, 82 ve 83), cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (madde 102, 103, 104 ve 105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (madde 132,133, 134, 135, 136, 137 ve 138) ve İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar hariç olmak üzere;

A) 0-6 yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlülerIle70 yaşını bitirmiş hükümlülerHakkında bu maddede değişiklik yapan Kanunla değiştirilen 105/A-3. Fıkrasında yer alanDenetim Süresi (2 yıl)Lık süre,(4 yıl)Olarak uygulanır.

B)Maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen65 yaşını bitirmiş hükümlülerinKoşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken süreler, azami süre sınırına bakılmaksızın 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebilir.

Ağır hastalık, engellilik veya kocama hâli, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adlî Tıp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirilir.

5275 sayılı CGTİHK Geçici 6/2. Maddesi gereği,

30/3/2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, tabi olduğu infaz rejimine göre belirlenen koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında;

A) Hükümlünün15 yaşını dolduruncaya kadarCeza infaz kurumunda geçirdiği1Gün, 3 gün;

B) Hükümlünün18 yaşını dolduruncaya kadarCeza infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak dikkate alınır.

NOT:(5275 sayılı CGTİHK geçici 9/3. Maddesi gereğince)Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçların (TCK 102, 103, 104, 105), Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçunun (TCK 188), 6545 sayılı kanunla infaz oranı (3/4) çıkarıldığından ve bu yasa 28.06.2014 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, bu suçların28.06.2014Tarihinden önce işlenmesi halinde koşullu salıverilme oranı( 2/3)Olarak uygulanır.

NOT:Mükerrirler hakkındaBirden fazla süreli hapis cezasına mahkumiyetHalinde en fazla32 yılın, ceza infaz kurumunda iyi halli olarak çekilmesi hâlinde koşullu salıverilmeden yararlanılabilir.

NOT:Örgüt mensubu ve örgüt üyeliği (3713 sayılı TMK uygulananlar hariç) TCK 58/9 maddesi geregi, haklarında mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanması yasa gereği olduğundan, haklarında, 5275 sayılı yasanın 108. Maddesi gereğince, şartla tahliye oranı, (2/3)Şeklinde uygulanır.

III- Suç tarihi 30.03.2020 tarihinden sonra, ancak yeni infaz yasasının resmi gazetede yayınlanmasından önce işlenen suçlarda;

(5275 sayılı CGTİHK Geçici 9/1.

Maddesi gereği)

GEÇİCİ MADDE 9-(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar nedeniyle verilen mahkumiyet kararları bakımından, 105/A maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak, bu maddeyi ihdas eden Kanunla bahsi geçen maddede yapılan değişiklikten önceki ve sonraki hükümler bir bütün olarak ayrı ayrı değerlendirilir ve hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır. 105/A maddesinin değişiklikten önceki hükümleri değerlendirilirken, birinci fıkrasının (a) bendinde ve ikinci fıkrasında belirtilen altı aylık süre koşulu ile birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen cezanın belirli bir süre infaz edilmesine ilişkin koşul uygulanmaz.

TCK 7/3. MaddesiSon derece önemlidir. Burada“Şartla tahliye, erteleme, tekerrür hariç, infaz rejimine ilişkin hükümlerin derhal uygulanacağı”Belirtilmektedir. Yasanın bu hükmü şartla tahliyede lehe yasa hükmünün geçerli olacağını belirtmektedir.

Şartla tahliyede lehe yasa hükmü geçerli olduğundan, hükümlünün işlediği suçun suç tarihindeki infaz kanununa göre yatacağı süre hesaplanır, yine hükümlünün yakalanıp ceza evine alındığı tarihte yürürlükte olan infaz kanununa göre müddetnamesi (Süre Belgesi) yapılarak yatacağı süre hesaplanır.

Ayrıca suç tarihi ile yakalandığı tarih arasında çıkmış bir infaz yasası varsa buna göre de müddetnamesi hesaplanır. Sonuçta şartla tahliye açısından hükümlünün en lehine olan infaz kanunu uygulanır ve buna göre müddetname yapılarak hükümlü ceza evinde yatırılır. Şartla tahliye hesaplanırken geçici 9. Madde de belirtildiği üzere, önceki ve sonraki hükümler bir bütün olarak ayrı ayrı değerlendirilir ve hükümlünün lehine olan düzenleme uygulanır.

Ayrıca, Denetimli Serbestlik süresini belirten 105/A maddesinin değişiklikten önceki hükümleri değerlendirilirken, birinci fıkrasının (a) bendinde ve ikinci fıkrasında belirtilen altı aylık süre koşulu ile birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen cezanın belirli bir süre infaz edilmesine ilişkin koşul uygulanmaz.

Sonuçta hükümlünün ceza evinde kalacağı süre hesaplanırken şartla tahliye ve denetim süresi dikkate alınarak lehine olan belirlenip buna göre hareket edilecektir.

ATALAY’IN KALEMİNDEN ALINMIŞTIR.

Yasal itilaflar hak kayıplarına yol açabileceğinden, davaların uzman bir en uygun çözüm yollarını sunacaktır.