Yasal itilaflarda hak kayıplarının önüne geçebilmek adına yasal süreçlerin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir. Bu yazımızda konuyla ilgili bilmeniz gereken temel yasal esasları derledik.
Yasal Faiz Uygulanacak Olan İşçilik Alacakları Nelerdir?
İçerikGöster İhbar Tazminatı Yıllık İzin Ücreti Sendikal Faaliyet İşe Başlatmama Tazminatı Eşit Davranma Tazminatı Kötü Niyet Tazminatı Islah Hâlinde Faiz Başlangıcıİhbar Tazminatı
İş sözleşmesi işçi veya işveren vasıtasıyla sonlandırılırken işçinin işyerindeki kıdemine göre, ya belli bir süre önceden bildirimde bulunması ya da bu süreye ait ücretin diğer tarafa peşin olarak ödenmesi gerekmekte olup, uygulamada bu düzenlemeye ihbar süresi ve ihbar tazminatı denilmektedir.
İşçinin işvereni ihtarname yolu ile temerrüde düşürmemesi halinde, davanın açılması ile işveren temerrüde düşeceğinden faiz başlangıç tarihi ihtarname var ise ihtarnamenin tebliğ tarihinden yoksa da yasal aşama tarihinden itibaren faiz hesaplaması yapılır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 21.04.2008 günlü hükmünde;
“…İhbar tazminatının gecikme faizi mevduat faizi değil yasal faizdir. Bu nedenle ihbar tazminatına yasal faiz yürütülmesi gerekirken talebi de aşan şekilde yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (E:2008/12449 K: 2008/9650 21.04.2008)
Yargıtay 9.
Hukuk Dairesi’nin 06.11.2006 günlü hükmünde;
“…Davacı işyerinin devralındığını belirterek çalıştığı tüm süreye ilişkin kıdem ve ihbar tazminatı talebinde bulunmuştur. Mahkemece anılan tazminatların fesih tarihinden itibaren faiz yürütülerek tahsiline dair hüküm kurulmuştur. İhbar tazminatına yasal aşama tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken fesih tarihinden itibaren faize hükmedilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (E:2006/8599 K:2006/29252 06.11.2006)
Yine Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 16.05.2006 günlü hükmünde;
“…Davacı ihbar tazminatı alacağı talebinde de bulunmuş olup ihtarnamede bu alacak için talep bulunmadığı gibi alacak doğmadığından faiz tarihinin yasal aşama ve ıslah tarihi olması gerekirken mahkemenin aksine düşüncelerle yazılı şekilde ihtarname tebliğ tarihini esas alması hatalıdır…” (E: 2006/12637 K:2006/14465 16.05.2006)
Yıllık İzin Ücreti
Yıllık izin, iş sözleşmesi devam ederken işveren vasıtasıyla kullanılmasına müsaade edilmemiş ise, iş sözleşmesinin feshi ile ücret alacağına dönüşür.
Bu nedenle yıllık izin ücretine işleyecek faizin başlangıcı da; işverenin temerrüde düşürüldüğü ya da yasal aşama açıldığı tarihtir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 11.05.2006 günlü hükmünde;
“…Yıllık izin ise; faaliyet akdinin devamı sırasında kullanılması işverenin yönetim hakkına bağlı olan, faaliyet akdi sırasında kullanılmamış ise, fesih ile birlikte alacağa dönüşen bir haktır. Bu nedenle davacının yıllık izin ücreti alacağına en yüksek mevduat faizi değil, yasal faiz uygulanmalıdır…” (E:2005/28459 K:2006/13257)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 25.02.2010 günlü hükmünde:
“…Kanunda, iş sözleşmesinin feshinde ödenmesi gereken izin ücreti için kesin bir ödeme günü belirlenmiş değildir.
Sözleşmenin feshi anı, yıllık ücretli izin hakkının ücrete dönüşmesi, bir başka anlatımla izin ücretine hak kazanma zamanı olarak Kanunda belirtilmiştir. İş sözleşmesinin feshedildiği tarihte izin ücreti muaccel olur, ancak faiz başlangıcı bakımından işverenin ayrıca temerrüde düşürülmesi gerekir. Dairemizce, iş sözleşmesinin feshinde ödenmesi gereken izin ücreti, geniş anlamda ücret içinde değerlendirilmemiş ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. Maddesinde sözü edilen bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faize hüküm verilemeyeceği kabul edilmiştir. (Yargıtay 9.
HD 24.10.2008 E:2007/30158 K:2008/28418) O halde, izin ücreti için uygulanması gereken faiz, yasal faiz olmalıdır…” (E:2010/3038 K:2010/4950 25.02.2010)
Sendikal Faaliyet
Sendikal tazminata yürütülen faiz yasal faiz olup; faiz başlangıcı davanın açıldığı tarihtir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 31.03.2004 günlü hükmünde;
“… hüküm altına alınan miktar için aynı yasanın 61. Maddesinde yer alan ve sadece sendika üye aidat alacağı için öngörülen en yüksek işletme kredisi faizine hükmedilmesi hatalıdır. Böyle olunca sendikal tazminata yasal faiz yürütülmelidir…” (E:2003/18398 K:2004/6634 31.03.2004)
İşe Başlatmama Tazminatı
İşe iade davasının sonucunda işçi vasıtasıyla işverene gönderilen ihtarnamenin tebliğinden itibaren 1 ay içinde işveren işçiyi işe başlatmaz ise, işçi işe başlatmama tazminatına hak kazanır.
İşe başlatmama tazminatına yasal faiz uygulanır. Faiz başlangıcı; işçi vasıtasıyla gönderilen ihtarnamenin tebliğinden itibaren 1 aylık sürenin bittiği gündür.
“… İşverenin bahsi geçen tazminatı ödeme yükümlülüğü, başka bir anlatımla işverenin anılan ödenek yönünden temerrüde düşmesi bir aylık sürenin sona erdiği tarihte gerçekleşmiş olacaktır. Dolayısıyla tazminatın belirtilen tarihte ödenmemesi halinde faiz başlangıç tarihi bir aylık işe başlatma süresinin bittiği tarih olmalıdır…” (Doç. Dr.
Cevdet İlhan Günay –Yargıtay 9. H. D. Üyesi – İş Davaları (2009) sh. 1163)
Yargıtay 9.
Hukuk Dairesi’nin 18.03.2009 günlü hükmünde;
“…Ancak işe başlatmama tazminatı niteliği itibarıyla ödenek olmakla uygulanması gereken faiz, yasal faiz olmalıdır. Somut olayda, davacının işe iade başvurusu davalıya 23.08.2006 tarihinde tebliğ edilmiş, davalı 26.09.2006 günlü yazı ile işe başlatmayacağını açıklamıştır. Bu halde işe başlatmama tazminatına davacının işe başvuru tarihine göre bir aylık süre sonu olan 23.09.2006 tarihinden itibaren faiz uygulanmalıdır…” (E: 2007/38730 K: 2009/7345 18.03.2009)
Eşit Davranma Tazminatı
Ayrımcılık tazminatında da uygulanacak faiz yasal faizdir. Faiz başlangıcı ise işveren temerrüde düşürülmüş ise temerrüt tarihi, temerrüde düşürülmemiş ise yasal aşama tarihidir.
Kötü Niyet Tazminatı
Kötü niyet tazminatına yasal faiz uygulanır.
Faiz başlangıcı; işverenin temerrüde düşürüldüğü tarih eğer karşı tarafın temerrüde düşürülmemesi halinde ise davanın açıldığı tarihten itibaren faiz yürütülür.
Islah Hâlinde Faiz Başlangıcı
İşverenin temerrüde düşürülmeden yasal aşama yoluna gidilmesi halinde eğer yasal aşama ıslah edilirse faiz başlangıcı ıslah tarihinden itibaren yürütülür. İstisna olarak kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshinden itibaren faiz işler.
Yargıtay9. Hukuk Dairesi’nin 03.02.2005 günlü hükmünde:
“… Islahla arttırılan ve hüküm altına alınan kıdem tazminatı dışındaki alacaklara ıslah tarihinden faize hüküm verilmesi gerekirken yasal aşama tarihinden faize hüküm verilmesi de doğru değildir…” (E:2004/12977 K:2005/2971 03.02.2005)
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 21.04.2005 günlü hükmünde;
“… Hüküm altına alınan kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren en yüksek mevduat faizine hüküm verilmesi 1475 sayılı İş Kanununun 14.
Maddesi ve dairemizin yerleşik uygulaması gereğidir. Bu nedenle kıdem tazminatının tamamına akdin feshi tarihinden faiz yürütülmesi gerekirken, ıslah ile arttırılan miktara ıslah tarihinden itibaren faize hüküm verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…” (E:2004/24737 K:2005/14029)
Yasal süreçlerin karmaşıklığı ve süre sınırları göz önüne alındığında, hak kaybı yaşamamak için alanında uzman bir avukattan profesyonel yasal yardım almanız önemle tavsiye edilir.