Yasal Aşama konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli yargı mercii, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Hukuk Muhakemeleri Yasasında ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk yargı makamı diğer yasal aşama ve işler bakımından da görevlidir. (6100 S. K. M. 2)

Tenfiz kararları hakkında görevli yargı mercii asliye mahkemesidir. (5718 S.

K. M. 51)

Aile yargı mercileri, aşağıdaki yasal aşama ve işleri görürler:

1. Türk Medeni Kanununun Üçüncü Kısım hariç olmak üzere İkinci Kitabı ile Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanuna göre aile hukukundan doğan yasal aşama ve işler,

2. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı yargı mercii kararlarının tanıma ve tenfizi,

3.

Kanunlarla verilen diğer görevler. (4787 S. K. M. 4)

Genel yetkili yargı mercii, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Yerleşim yeri, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenir. (6100 S.

K. M. 6)

Tenfiz kararları kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesinden, Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse, veya mahkemelerinden birinden istenebilir. (5718 S. K. M. 51)

Kararın tenfiz edilmesinde hukukî yararı bulunan herkes tenfiz isteminde bulunabilir.

Tenfiz istemi dilekçe ile olur. Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir. Dilekçede aşağıdaki hususlar yer alır:

A) Tenfiz isteyenle, karşı tarafın ve varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.

B) Tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı ile ilâmın tarih ve numarası ve hükmün özeti.

C) Tenfiz, hükmün bir kısmı hakkında isteniyorsa bunun hangi kısım olduğu. (5718 S. K.

M. 52)

Tenfiz dilekçesine aşağıdaki belgeler eklenir:

A) Yabancı yargı mercii ilâmının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilâmı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesi.

B) İlâmın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi. (5718 S. K. M. 53)

YASAL AŞAMA İÇERİĞİNE DAİR BİLGİLER;

Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye’de icra olunabilmesi yetkili Türk yargı makamı tarafından tenfiz hükmü verilmesine bağlıdır. Yabancı mahkemelerin ceza ilâmlarında yer alan kişisel haklarla ilgili hükümler hakkında da tenfiz hükmü istenebilir. (5718 S.

K. M. 50)

Yetkili yargı mercii tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir:

A) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir yasa hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması.

B) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, yasal aşama konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

C) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması.

Ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren yargı merciine usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o yargı merciinde temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması. (5718 S. K. M. 54)

Tenfiz istemine ilişkin dilekçe, duruşma günü ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilir.

İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması ve tenfizi de aynı hükme tâbidir. Hasımsız ihtilâfsız kaza kararlarında tebliğ hükmü uygulanmaz. İstem, basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenerek karara bağlanır.

Karşı taraf ancak bu bölüm hükümlerine göre tenfiz şartlarının bulunmadığını veya yabancı yargı mercii ilâmının kısmen veya tamamen yerine getirilmiş yahut yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıkmış olduğunu öne sürerek itiraz edebilir. (5718 S. K.

M. 55)

Mahkemece ilâmın kısmen veya tamamen tenfizine veya istemin reddine hüküm verilebilir. Bu hüküm yabancı yargı mercii ilâmının altına yazılır ve hâkim tarafından mühürlenip imzalanır. (5718 S. K. M. 56)

Tenfizine hüküm verilen yabancı ilâmlar Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmlar gibi icra olunur.

Tenfiz isteminin kabul veya reddi hususunda verilen kararların temyizi genel hükümlere tâbidir. Temyiz, yerine getirmeyi durdurur. (5718 S. K. M. 57)