Tüketici Uyuşmazlıklarında Mecburi Arabuluculuk
27 Temmuz 2020 tarihi itibariyle, tüketici uyuşmazlıklarında, tüketici mahkemelerinde yasal aşama açılmadan önce arabuluculuk mecburi hale getirilmiştir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Yasanın 73. Maddesinde, 27 Temmuz 2020 tarihi itibariyle değişiklik yapılarak, tüketici davalarında mecburi arabuluculuk hakkında gerekli düzenlemeler yapılmıştır.
Tüketici Davalarında Mecburi Arabuluculuk Kapsamına Hangi Tüketici Uyuşmazlıkları Giriyor? (Hangi Tüketici Uyuşmazlıkları İçin Arabuluculuk Mecburi?)
Tüketici uyuşmazlıklarında mecburi arabuluculuk kapsamına, parasal değeri tüketici hakem heyeti başvuru sınırının üzerinde (bu değer 2025 yılı için 149.000 TL olup, her yılın başında yeniden belirlenmektedir) olan, bu sebeple tüketici mahkemesinde yasal aşama açılması gereken itilaflar giriyor.
Dolayısıyla, parasal değeri tüketici hakem heyeti başvuru sınırının altında olan itilaflarda, tüketici hakem heyetine başvurulması uygulaması devam etmektedir. Parasal değeri tüketici hakem heyeti başvuru sınırının üzerinde olan itilaflarda ise, tüketici mahkemesinde yasal aşama açılmadan önce, arabuluculuğa başvurulacak. Eğer bu mecburi arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanamazsa, tüketici mahkemesinde yasal aşama açılabilir.
Ayrıca, aşağıdakiTüketici Uyuşmazlıklarında Mecburi Arabuluculuk Kapsamına Girmeyen Durumlar Nelerdir?Başlığı altında belirtilen vaziyetler da, mecburi arabuluculuk kapsamında değildir.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Mecburi Arabuluculuk Kapsamına Girmeyen Durumlar Neler?
Hangi uyuşmazlıkların tüketici uyuşmazlıklarında mecburi arabuluculuk kapsamına girmediği, aşağıda belirtilmiştir:
- Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında olan itilaflar (2025 yılı için parasal değeri 149.000 TL altındaki itilaflar) (bu parasal değer, her yılın başında yeniden belirlenmektedir)
- Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar
- Tüketici örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Ticaret Bakanlığının; genel olarak tüketicileri ilgilendiren ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna aykırı bir durumun doğma tehlikesi olan durumlarda; bunun önlenmesine veya durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir hükmü alınması veya hukuka aykırı durumun tespiti, önlenmesi veya durdurulması amacıyla açacağı yasal süreçler
- Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun tespiti, üretiminin veya satışının durdurulması, ayıbın ortadan kaldırılması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için Ticaret Bakanlığı, tüketiciler veya tüketici örgütlerinin açacağı yasal süreçler
- Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan itilaflar
Tüketici Uyuşmazlıklarında Mecburi Arabuluculuk Ücretini Kim Ödeyecek?
Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşmaları ya da anlaşamamaları hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
Yani, tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılması durumu da dahil olmak üzere,Mecburi arabuluculukta tüketici tarafından herhangi bir arabuluculuk ücreti ödenmez.
Arabuluculuk faaliyeti sonunda açılan davanın tüketici lehine sonuçlanması hâlinde arabuluculuk ücreti, davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.
Tüketicinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiylearabuluculuk faaliyetinin sona ermesi hâlinde uyuşmazlığına ilişkin açılacak davada, tüketici tamamen haklı çıkarsa, yargılama giderlerinden sorumlu olmayacaktır. Tüketicinin bu vaziyette kısmen haklı çıkması hâlinde da, tüketici yargılama giderlerinden kısmen sorumlu olacaktır. Mecburi arabuluculuk aşamasındaki ilk toplantıya her iki tarafın da katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda ise, tarafların yaptıkları yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılması kuralı, tüketici aleyhine uygulanmaz.
Tüketici Uyuşmazlıklarında Arabuluculuğa Nasıl Başvurulur?
Tüketici uyuşmazlıklarında mecburi arabuluculuk başvurusu karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna, adliye arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen sulh hukuk yargı makamı yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Adliye arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde, büronun görevini, görevlendirilen sulh hukuk yargı makamı yazı işleri müdürlüğü yerine getirir.
Başvuru, dilekçe ile veya bürolarda bulunan formların doldurulması yoluyla yapılabilir.
Arabuluculuk başvurusu sırasında başvurandan, itilaf konusuna ilişkin hususların açıklanması istenir.
Tüketici davalarında mecburi arabuluculuk başvurusu, tüketicinin kendisi veya vekili olan avukatı tarafından yapılabilir.
Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamaması hâlinde davanın açılacağı mahkemeler olan tüketici mahkemelerine ilişkin detaylı bilgiyi, Tüketici Mahkemeleribaşlıklı yazımızda okuyabilirsiniz.
Tüketici uyuşmazlıklarında mecburi arabuluculuk sürecinin işleyişine ilişkin daha detaylı bilgiyi, Dava Şartı (Zorunlu) Arabuluculukbaşlıklı yazımızda okuyabilirsiniz.