Tali Kusur Nedir? Ekibi1 Temmuz 2026Tazminat Hukuku

Tali kusur, bir trafik kazasında kazayaIkinci derecede etkili olan sürücü kusuruAnlamına gelir. “Tali” kelimesiIkincil, sonraki veya daha az önemliDemektir. Dolayısıyla tali kusur, kazanın oluşumunda asıl etken olmayan ancak katkıda bulunan ihlalleri ifade eder. Trafik kazalarında kusur incelenirkenIki temel kavramOrtaya çıkar:Asli kusurVeTali kusur.

1. Asli ve Tali Kusur Arasındaki Fark
2. Tali Kusur Oranı ve Kusur Dağılımı Nasıl Belirlenir?
3. Tali Kusurun Tazminat ve Sorumluluğa Etkisi
4. Trafikte Tali Kusur Sayılan Durumlar (Örnekler)
5. Sıkça Sorulan Sorular
   1. Tali kusur ne demek?
   2. Asli kusur ile tali kusur arasındaki fark nedir?
   3. Tali kusur oranı genelde kaçtır?
   4. Tali kusurluysam zararımın tamamını karşı taraf öder mi?
   5. Tali kusurlu sürücü ceza alır mı?
   6. Kusur oranına nasıl itiraz edilir?
   7. Trafik kazasında kusur oranımı nasıl öğrenebilirim?

Asli kusur, kazanınAna sebebiOlarak görülen, birincil kusurdur; tali kusur ise dahaDüşük derecedeEtkili olan, ikincil kusurdur.

Örneğin kırmızı ışıkta geçerek kazaya yol açmakAsli kusurSayılırken, bir aracın farlarını yakmaması nedeniyle kazaya zemin hazırlamasıTali kusurOlarak değerlendirilebilir. Bu yazıdaTali kusur nedir, asli kusur ile farkları,Kusur oranlarının belirlenmesi, tali kusurunÖdenek ve sorumluluklara etkisiVe konuya dair sıkça sorulan sorular ele alınacaktır.

Asli ve Tali Kusur Arasındaki Fark

Trafik kazalarında kusurun paylaştırılması için kazaya etki eden ihlallerAsliVeyaTaliOlarak sınıflandırılır.Asli kusur, kazanın meydana gelmesindekiAsıl ihlaliYapan tarafın kusurudur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. Maddesinde kazaya yol açma verenAsli kusur halleriTek tek sayılmıştır (örneğin kırmızı ışıkta geçmek, karşı şeride girmek, geçiş önceliğini ihlal etmek gibi).

Bu tür ağır ihlaller, kazanın başlıca nedeni olarak görüldüğü için asli kusur kapsamındadır ve genellikle%100 kusurVeya büyük oranda kusur atfedilir.

Tali kusurIse, yukarıdaki asli kusurlar dışında kalan ve kazaya ikincil düzeyde etki eden kural ihlallerini kapsar. Tali kusurlu taraf, gerekli tüm önlemleri almamış veya yeterince dikkatli davranmamış olsa da kazanın ana nedeni değildir. Bir kazada tali kusurlu olmak, o tarafın kusurunun asli kusurlu tarafa kıyasla dahaAz önemliAncak yine de mevcut olduğu anlamına gelir. Örneğin:

• AraçtaMecburi ekipmanları (yangın tüpü, reflektör vb.) bulundurmamakVe bu eksiklik nedeniyle kazaya sebep olmak tali kusur sayılabilir.
• Aracın farlarının arızalı olması veya yakılmamasıSonucu görünürlüğün düşmesiyle kazaya zemin hazırlamak tali kusurdur.
• Hız sınırını belirli oranlarda aşmak(örneğin %10-30 aşım) veyaHava/yol koşullarına göre hızını ayarlamamak, kazanın oluşumunda ikincil bir etken olarak değerlendirilir.
• Yakın takip mesafesi bırakmamakVeyaAni manevralarda sinyal vermemekGibi daha hafif ihlaller de kendi başına kazaya direkt sebep olmasa bile kazanın şiddetini artırdığı için tali kusur kapsamında olabilir.

Yukarıdaki örnekler, tek başına kazaya yol açma verme ihtimali düşük ancakIhmal veya kural eksikliğiBarındıran durumlardır.Asli kusur,Kazanın esas nedeni olan ihlalIken;Tali kusur,Kazaya zemin hazırlayan ikinci dereceden ihlalDir.

Tali Kusur Oranı ve Kusur Dağılımı Nasıl Belirlenir?

Trafik kazalarında her bir tarafın kusur oranı, kazaya etkisine göreYüzde (%)Değeriyle belirlenir.

Bu aşama genellikle sigorta şirketleri veSigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)Tarafından yürütülür. Kaza sonrası taraflar kendi aralarındaKaza tespit tutanağıDüzenler; akabinde sigorta şirketleri tutanak ve delilleri inceleyerek kusur oranlarını tespit eder. Tarafların kusur yüzdeleri TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi) sistemine bildirilir ve genellikleŞu standart dilimlerKullanılır:

• %100 Kusur:Kazanın tüm sorumluluğu tek tarafındır. Diğer taraf %0 kusurludur.
• %75 – %25 Kusur:Taraflardan biriAsli kusurlu (%75), diğeriTali kusurlu (%25)Kabul edilir.

  Uygulamada en sık rastlanan kusur dağılımıdır; kazanın ana nedeni bir taraftadır ancak diğer tarafın da küçük de olsa bir ihlali bulunmaktadır.

• %50 – %50 Kusur:İki tarafın da eşit derecede kusurlu olduğu vaziyet. Her iki taraf da kazaya %50 oranında yol açma vermiş sayılır.

Sigorta şirketleri, genel olarak%75 ve üzeri kusur oranını “asli kusur”,%25 civarı kusuru ise “tali kusur”Olarak nitelendirmektedir. Örneğin bir sürücü %75 kusurlu bulunursa asli kusurlu sayılır; karşı taraf %25 ile tali kusurlu kabul edilir.Adli ve Sigorta Tahkim KomisyonuGibi merciler de kusur dağılımını genellikle%70 – %30Şeklinde (asli: tali) değerlendirebilmektedir. Yani bazı durumlarda biri %70 diğeri %30 kusurlu olarak da hüküm verilebilmektedir.

Kusur oranlarının belirlenmesiNde kaza yeri fotoğrafları, tanık beyanları, polis raporları gibi deliller büyük rol oynar.

Özellikle birden fazla aracın karıştığı kazalarda (örneğin zincirleme trafik kazaları), uzman bilirkişiler veya trafik ekipleri her bir aracın ihlalini analiz ederek kimin ne kadar kusurlu olduğunu tespit etmeye çalışır. Bu analiz sonucunda her sürücünün kusur yüzdesi belirlenir veTRAMERSistemine kayıt edilir.

Not:Kusur dağılımı hükmüIlk etapta sigorta şirketlerince verilse deKesin değildir. Taraflar, belirlenen kusur oranınaItirazEdebilir. Örneğin tali kusurlu olduğunuzu düşünmüyor ya da kusur oranınızın yanlış hesaplandığını düşünüyorsanız, ilgili rapora itiraz edebilirsiniz.

Bu itiraz için5 iş günüSüreniz vardır ve SBM üzerindenKaza Tespit Tutanağı İtirazSistemine başvuru yapabilirsiniz. GerekirseTrafik denetleme şubesi,Sigorta tahkim komisyonuVeya en son yargı yoluyla kusur oranının yeniden değerlendirilmesini talep etmeniz mümkündür (detaylar için bkz.Kaza Tespit Tutanağına İtirazBaşlıklı makalemiz).

Tali Kusurun Ödenek ve Sorumluluğa Etkisi

Bir trafik kazasındaKusur oranları, tarafların maddi ve yasal sorumluluklarını doğrudan etkiler.Tali kusurluOlmak, kazadaki sorumluluğunuzun asli kusurluya göre daha az olduğunu gösterir. Ancak bu,Hiç sorumlu olmadığınızAnlamına gelmez. Kusurunuz oranında siz de ortaya çıkan zararın tazmininden sorumlu olursunuz.

Maddi hasarlı kazalardaSigorta şirketleri, kusur oranlarına göre ödemeleri paylaştırır.

Örneğin %25 tali kusurlu iseniz, karşı tarafın aracındaki hasarın %25’ini sizin trafik sigortanız karşılar. Kendi aracınızdaki hasarın ise ancak %75’lik kısmı karşı tarafın sigortasınca ödenir. Benzer şekilde, eğer %50 kusurlu bulunduysanız (eşit kusur), her iki tarafın da birbirine kendi hasarının yarısını ödeme yükümlülüğü doğar.Ödenek taleplerinde, tali kusurlu tarafın kusuru oranında birKesintiYapılması söz konusudur. Hukuk dilinde bunaMüterafik kusur(ortak kusur) denir.

Yani, kişi kendi zararının oluşmasına da kısmen yol açma vermişse talep edebileceği tazminatta o oranda azaltıma gidilir. Nitekim Yargıtay kararları da kazaya karışan taraflarınKusurları oranındaBirbirlerinden talepte bulunabileceğini vurgulamaktadır.

Örnek:A ve B araçlarının karıştığı bir kazada, A sürücüsü %75 kusurlu (asli kusur), B sürücüsü %25 kusurlu (tali kusur) olsun. Bu durumda:

• A sürücüsünün trafik sigortası, B’nin aracındaki hasarın %75’ini ödemekle yükümlüdür.
• B sürücüsünün trafik sigortası ise A’nın zararının %25’ini karşılar.
• B sürücüsü (tali kusurlu), uğradığı zararların kalan %25’lik kısmını kendi sigortasından (kaskosundan) veya cebinden karşılamak hâlinde kalabilir; çünkü o kısım kendi kusurundan kaynaklanmıştır.
• A sürücüsü (asli kusurlu) ise kendi hasarının %75’i için karşı taraftan ödeme alamaz, bunu genellikle kendi kaskosu karşılar ya da kendisi katlanır. Asli kusurlu taraf,Tam kusurlu olduğu kısım için karşı taraftan ödenek talep edemez.

Görüldüğü üzereTali kusur, ödenek sürecindeKısmi sorumlulukAnlamına gelir.

Tali kusurlu taraf, diğer tarafa göre daha az sorumlu olsa daKusuru oranındaHem zararları karşılama hem de kendi zararını üstlenme durumundadır. Bu yüzden bir kazadaTali kusurluÇıkmak, tamamen masum olmak değildir; sadeceSorumluluğunuzun daha sınırlıOlduğunu gösterir.

Ceza hukuku açısındanDa kusur derecesi önemlidir. Trafik kazaları çoğunluklaTaksirle işlenen suçKapsamındadır (yani ihmal veya dikkatsizlik sonucu meydana gelir). Bir kazada birden fazla kişi taksirli olarak (kusurlu şekilde) zarara yol açmışsa,Her sürücü kendi kusuru oranında cezai sorumluluk taşır.

Örneğin ölümlü veya yaralanmalı bir kazada asli kusurlu sürücü de tali kusurlu sürücü deKusurları nispetindeYargılanabilir. Hakim, ceza miktarını ve yasal sonuçları belirlerken kusur oranlarını göz önünde bulunduracaktır. Ancak kanunlarımızda, kazada daha az kusurlu olan kişinin cezasında indirim yapmaya veya hiç ceza vermemeye imkân tanıyan durumlar da mevcuttur. ÖzellikleAğır kişisel acı yaşamaDurumu (TCK 22/6) gibi hallerde, tali kusurlu kişinin zaten mağduriyet yaşaması nedeniyle ceza verilmeyebilmektedir.

İdari yaptırımlarBakımından ise, kural ihlali yapmış olmak (örneğin hız sınırını aşmak, şerit ihlali, işaret levhalarına uymamak vb.) trafik polisi tarafından tespit edilirse tali kusurlu olsanız da ilgiliTrafik cezasıTarafınıza uygulanabilir.

Yani tali kusurunuz somut bir trafik kuralı ihlaline dayanıyorsa, ceza puanı ve para cezası gibi idari sonuçlarla karşılaşmanız mümkündür.

Trafikte Tali Kusur Sayılan Durumlar (Örnekler)

Trafik kazalarının oluşmasında yer alan veAsli kusur kapsamına girmeyenPek çok ihmal veya ihlal, tali kusur olarak değerlendirilebilir. Karayolları Trafik Kanunu madde 84, hangi hallerin asli kusur olduğunu tek tek belirttiği için, bu listede yer almayan kural ihlalleri genelde tali kusur sayılır. İşteTrafikte tali kusur olarak kabul edilebilecek bazı durumlar:

• Düşük derecede hız ihlalleri:Örneğin hız sınırının%10-20 aşılmasıGibi durumlar, tek başına kazanın ana nedeni olmasa da riski artırdığı için tali kusur sayılabilir. (Çok yüksek oranda hız aşımları ise tehlikenin boyutuna göre ağır kusur kabul edilebilir.)
• Yakın takip ve mesafe kurallarına uymamak:Öndeki araçlaTakip mesafesini korumamakVeyaKonvoy halinde giderken arada yeterli boşluk bırakmamakTali kusur kapsamında değerlendirilir. Bu ihmal, arkadan çarpma gibi kazalarda ikincil etken olabilir.
• Görüş ve dikkat azaltıcı ihmaller:Araç ışıklarının çalışmaması(far, sinyal, stop lambası arızaları) veya görüşü engelleyen aksesuarlar kullanmak (ön camda süs vb.), gece veya havada kazaya zemin hazırlayabilir.

  Bu tür ihmaller asli kusur sayılmasa da tali kusurdur.

• Trafik işaret ve levhalarına uymama:Asli kusur kapsamına girmeyenIşaret ihlalleri tali kusur olabilir. Örneğin hız tabelasına uymamak, dönüş yasağı olan yerde dönmek (kaza doğrudan bundan kaynaklanmamışsa) ikincil derecede kusurdur.
• Yol koşullarına uygun davranmamak:Yağmurlu/husurlu havadaGereken tedbiri almadan araç kullanmak, viraja yaklaşırken hız kesmemek veya ani manevralarda sinyal vermemek gibi hatalar tali kusur örnekleridir. Bu davranışlar kazanın şiddetini veya oluş ihtimalini artırıcı rol oynar.
• Diğer kural ihmalleri:Emniyet şeridi ihlali sonucu olmayan kazalarda bu ihlal tali olarak değerlendirilebilir. VeyaYaya geçidinde yavaşlamamakGibi ihlaller, kazanın temel nedeni değilse tali kusur sayılır.

Yukarıda sayılanlar dışında,Asli kusur listesinde yer almayan her ihlal, kazada etkili olmuşsa tali kusur olarak kayda geçebilir.

Trafik kazası incelemelerinde uzmanlar genellikle önce kazanın ana nedenini saptar (asli kusur), ardından diğer tüm katkı sunan ihlalleri belirler (tali kusurlar). Böylece kusur oranları dağıtılırken bu tali kusurlar dikkate alınarak%25 veya %30 gibi oranlarTali tarafa verilir.

Önemli:Tali kusurlu tarafın, asli kusurlu tarafa göre yasal durumu daha hafif olsa daKusurun size ait kısmını küçümsememek gerekir. Özellikle ödenek süreçlerinde ve trafik sigortası prim hesaplamalarında bu kusur payı önem taşır. Bir kazada tamamen kusursuz olmak ile %20 kusurlu olmak arasında, ileride hak talep edebileceğiniz miktar açısından ciddi fark olacaktır.

Bu nedenle sürücülerinKüçük ihmallerin dahi sonucunun olabileceğiniBilerek tüm trafik kurallarına uyması en doğrusudur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tali kusur ne demek?

Tali kusur, basit olarak“ikincil derecede kusur”Demektir. Trafik kazalarında asli kusur, kazanın asıl sebebi olan büyük ihlali ifade ederken;Tali kusur, kazaya daha az ölçüde etki eden kusuru ifade eder. Yani tali kusurlu taraf, kazanın oluşumundaDaha küçük bir payaSahiptir ancak yine de bir kural ihlali veya ihmali mevcuttur.

Asli kusur ile tali kusur arasındaki fark nedir?

Asli kusur, kazanın meydana gelmesindekiBirincil, esasKusurdur – örneğin kırmızı ışıkta geçip kazaya sebep olmak gibi.Tali kusurIseIkincil derecedeKusurdur – örneğin kaza anında farlarını yakmamış olmak gibi, kazaya doğrudan sebep olmayan fakat katkı sunan ihlaller. Asli kusurlu taraf genellikle %70-%100 oranında kusur alırken, tali kusurlu taraf %30-%0 gibi daha düşük oran alır.

Ödenek ve sorumluluk açısından asli kusurlu taraf daha büyük yük üstlenir.

Tali kusur oranı genelde kaçtır?

Uygulamada tali kusur oranı çoğunlukla%25Olarak görülür. Sigorta şirketleri kazalarda kusur dağılımını yaparken sıklıkla %75 – %25 şeklinde paylaştırır (biri %75 asli, diğeri %25 tali kusur). Bazı durumlarda%70 – %30Dağılımı da kullanılabilir. Nadiren de olsa birden fazla tali kusurlu tarafın bulunduğu çok araçlı kazalarda kusur oranları daha farklı yüzdelerde de takdir edilebilir.

Ancak standart olarak tali kusur denince akla %25 civarı bir kusur payı gelir.

Tali kusurluysam zararımın tamamını karşı taraf öder mi?

Hayır. Tali kusurlu iseniz,Kusurunuz oranında kendi zararınızı üstlenirsiniz. Karşı tarafın sigortası sadece kusursuz veya daha az kusurlu olduğunuz kısım kadar zararı öder. Örneğin %20 tali kusurluysanız, zararınızın %80’ini karşı tarafın sigortası öder; kalan %20’lik kısmı iseSizin kusurunuzOlduğundan karşılanmaz.

Bu durumda kendi aracınızdaki hasarın o kısmını kasko sigortanızdan talep edebilir veya cebinizden karşılayabilirsiniz. Aynı şekilde, siz de karşı tarafın zararınınSizin kusurunuza denk gelen kısmını(örneğin %20’sini) ödemekle yükümlü olursunuz. Kısaca,Herkes kendi kusuru oranında zarara katlanır.

Tali kusurlu sürücü ceza alır mı?

Trafik cezası yönünden:Eğer tali kusurunuz bir trafik kuralı ihlali içeriyorsa (örneğin şerit ihlali, hız ihlali gibi) polis tarafından elbette cezai yaptırım uygulanır. Kusurunuzun düşük olması idari para cezasını ortadan kaldırmaz; kural ihlali varsa trafik cezası yazılır.

Adli yönden:Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda, tali kusurlu sürücü deTaksirle yaralama/ölüme neden olmaSuçlarından sorumlu tutulabilir.

Ancak yargı mercii, tali kusurunuzu ve olayın koşullarını dikkate alarak cezada indirim yapabilir. Türk Ceza Kanunu’na göre birden fazla kişinin kusurlu olduğu durumlarda herkesKendi kusuru oranındaCezalandırılır. Yani tali kusurlu sürücü, asli kusurluya kıyasla daha hafif bir ceza alabilir. Hatta bazı özel durumlarda (örneğin kazada kendi de ağır kayıp yaşadıysa) hakim ceza vermekten vazgeçebilir.

Ancak genel kural,Kusuru olan herkesin kusuru nispetinde sorumlu olmasıYönündedir.

Kusur oranına nasıl itiraz edilir?

Kusur dağılımına itiraz etmek için kazadan sonra5 iş günüSüreniz vardır. Öncelikle sigorta şirketiniz aracılığıyla SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) sistemine başvurarak itiraz edebilirsiniz. SBM’nin online portalında “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” bölümünden gerekli belgeleri sunarak itiraz işlemi yapılabilir. Eğer sigorta şirketlerinin hükmü değişmezse,Trafik polisinin raporunaKarşı bulunduğunuz ildeki Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’ne veya doğrudanSulh Ceza Hâkimliği’neBaşvurarak kusur tespitinin yeniden değerlendirilmesini talep edebilirsiniz.

Son çare olarak daSigorta tahkim komisyonuYa daAsliye hukuk mahkemesindeYasal aşama yoluyla itiraz etmek mümkündür. (Ayrıntılı bilgi için ilgili makalemize bakınız:Kaza Tespit Tutanağına İtiraz.)

Trafik kazasında kusur oranımı nasıl öğrenebilirim?

Kusur oranınızı öğrenmek için kaza sonrası sigorta işlemleri tamamlandığındaSBM’nin online sorgulama sistemiNi kullanabilirsiniz. E-Devlet üzerinden SBM hizmetlerine girerek kaza tespit tutanağını ve kusur dağılımını görüntüleyebilirsiniz. Alternatif olarak, tüm operatörlerden5664SMS servisine araç plakası göndererek kazadaki kusur oranını öğrenmek mümkündür. Sigorta şirketiniz de dosya sonuçlandığında size kusur durumunuzu bildirecektir.

Eğer üzerinden makul süre geçtiği halde kusur oranınız bildirilmediyse sigorta şirketinize veya SBM’ye başvurarak durumu sorgulayabilirsiniz.

Sonuç:Tali kusur, trafik kazalarında sıkça karşılaşılan bir kavram olupKazanın ikinci derecede nedeni olan kusurlarıIfade eder. Her sürücünün amacı, herhangi bir kazadaKusursuz tarafOlmak olmalıdır. Bu yüzden büyük-küçük her trafik kuralına uymak, sadece ceza almamak için değil, olası kazalardaHem maddi hem manevi sorumluluklardan korunmakIçin önemlidir. Unutmayın,En iyi kaza hiç yaşanmamış olandır– fakat maalesef bir kaza yaşanırsa daKusursuz ya da en az kusurlaÇıkmak, haklarınızı korumanız açısından çok büyük fark yaratacaktır.

Kaynakça:Trafik kazalarında asli ve tali kusur kavramları ile ilgili yasal düzenlemeler ve güncel bilgiler 2025 günlü resmi ve akademik kaynaklardan derlenmiştir.

İçeriğimizde’nunkonuya ilişkin makalelerinden yararlanılmıştır. Ayrıca Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi verileri ve Karayolları Trafik Kanunu’nunilgili hükümleri doğrultusunda hazırlanmıştır. Bu konudaki sorularınız içinUzmanlarından destek alabilirsiniz.