Mobil Banka Dolandırıcılığında Bankanın Sorumluluğu

Online bankacılıkÜzerinden gerçekleştirilen şüpheli işlemler, son zamanlarda çokça rastlanan bir yasal problem halini almıştır. Bu işlemler, müşterinin kayıtlı telefonuna gönderilen şifre ve doğrulama kodları ile yapılmakta ise de her zaman, bu tür doğrulamalar, bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.

İçerik

• Şifre İle Yapılan Şüpheli Online İşlemler Nedeniyle Bankanın Sorumluluğu Olur mu?
  • Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik
• Bankacılık Şüpheli İşlemlerine Karşı Ne Yapılmalı?
• Şüpheli Bankacılık İşlemleri Konusunda Yargı Kararları

Şifre İle Yapılan Şüpheli Online İşlemler Nedeniyle Bankanın Sorumluluğu Olur mu?

Günümüzde bankacılık işlemlerinin büyük bir çoğunluğu, banka şubesine gitmeden, internet bankacılığı veya bankaların mobil uygulamaları üzerinden yapılmaktadır. Bu işlemler, müşterinin kayıtlı cep telefonuna gönderilen şifrelerle onay alınarak gerçekleşmektedir. AncakKorsan yazılımGibi yollarla, müşterinin telefon numarasına gönderilen bu şifreler dolandırıcılar tarafından ele geçirilebilmekte ve müşterinin hesabında borçlandırıcı işlemler yapılabilmektedir.

Şüpheli işlemlerin, müşterinin telefon numarasına gönderilen onay kodu ile yapılmasının, bankayı sorumluluktan kurtarmayacağı, bir çok Yargıtay hükmünde kabul edilmiştir.

Bu kararlara göre, basiretli bir tacir gibi davranma zorunluluğu olan bankaların, müşterileriniInternet bankacılığıKullanmaya teşvik etmesi karşısında, bu alandaki tüm tedbirleri alma zorunluluğu vardır. Bankalar, müşterilerine göre, dolandırıcılık eylemleri veBilişim suçları Konusunda çok daha tecrübeli olduğundan, bu tür eylemlerin tespitinde, müşterileri ile eşit durumda değildirler.

Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

BankalarınOnline bankacılık hizmetleriKonusundaki sorumlulukları ve almaları gereken önlemler, 15.03.2020 tarihinde yayınlanan Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiştir.

Yönetmelikte online bankacılığa giriş için gerekli asgari teknik önlemlerin yanında, bankalara,Şüpheli işlemlerin tespit ve takibiSorumluluğu yüklenmiştir.

MADDE 36 – (1) Banka, elektronik bankacılık hizmetleri kapsamında gerçekleşen olağan dışı, sahtekârlık amaçlı veya dolandırıcılık riski bulunan işlemleri tespit etmeye ve bunları önlemeye yönelik işlem takip mekanizmaları kurar. İşlem takip mekanizması kapsamında uygun olan durumlarda asgari olarak aşağıdaki risk unsurları takip edilir:
A) Finansal sonuç doğuran işlemlere yönelik bilinen dolandırıcılık yöntemleri,
B) Gerçekleştirilen her bir bankacılık işleminin tutarı ve bu tutarlara göre müşterinin konum bilgisi de kullanılarak normal dışı bir ödeme, fon transferi ya da davranış deseni gösterip göstermediği,
C) Kaybolmuş, çalınmış ya da yetkisiz kişilerce ele geçirilmiş kimlik doğrulama unsurlarının listesi,
Ç) Her bir kimlik doğrulama oturumuna yönelik olarak zararlı yazılımların bulaşmış olabileceğini gösteren belirtiler.
(2) Banka, riskli işlemleri filtreleyerek değerlendirir ve bu filtrelere takılan müşterileri daha yakından takip eder. Riskli işlemlerin gerçekleştirildiğinin tespit edilmesi halinde banka, telefon ya da kısa mesaj gibi uygun yöntemlerle müşterilerin en kısa sürede uyarılmasını sağlar.

(Yönetmelik m.36)

Düzenlemeye göre, online bankacılık işlemleri için SMS yolu ile gönderilen şifrelerle işlemin yapılması ve onaylanması, bankaların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bankaların, bunun ötesinde, şüpheli olabilecek işlemleri filtreleme ve bu işlemleri izleme yükümlülüğü vardır.

Bankalar, yapılan online bankacılık işlemlerinde;

• Yapılan her bir bankacılık işleminin tutarı,
• İşlemin tutarına göre müşterinin konum bilgisi,
• Müşterinin genel rutin davranışları dışında, normal dışı bir ödeme, borçlandırıcı işlem veya transfer olup olmadığı,
• Online bankacılık işlemi için kullanılan sim kart ve cihaz blokesinin işlemden hemen önce kaldırılıp kaldırılmadığı,
• Yapılan işlemin saati,
• İşlemin yurtdışı IP adresleri üzerinden gerçekleştirilmesi gibi durumları değerlendirmek ve buna göreIlave güvenlik süreçleriNi işletmek zorundadır. Aksi halde müşterisinin bu tür işlemler nedeniyle uğradığı zarardan sorumlu olur.

Bankacılık Şüpheli İşlemlerine Karşı Ne Yapılmalı?

Müşteri, şüpheli bankacılık işlemini fark ettiğinde hemen ilgili bankayla iletişime geçmelidir. Banka müşteri hizmetleri ve çağrı merkezine telefonla yapılan bildirimin yanında, bankanın herhangi bir şubesine gidilerek harcama itirazı yapılmasında da fayda vardır.

Üçüncü kişiler tarafından yapılanŞüpheli işlemler, bilişim ve dolandırıcılık suçu oluşturacağından, aynı zamanda savcılık şikayetinde bulunulmalıdır.

İlgili bankanın, şüpheli işlem itirazını dikkate almaması veya gerekli düzeltmeleri yapmaması halinde, bankaya karşıMenfi tespit davasıAçılması gerekir. Menfi tespit davasının açılmadığı durumlarda da, ilgili bankanın şüpheli işlemden doğan borç nedeniyle icra takibine girişmesi halinde, süresi içerisinde borca itiraz edilmesi gerekir.

İcra dairesine süresi içerisinde itiraz yapılması halinde, takip duracaktır. Bundan sonra, bankanın icra takibine devam edebilmesi için itirazın iptali davası açması gerekir. Bu davaya yine süresi içerisinde itirazların sunulması halinde mahkemece tarafların delilleri toplanarak yargılama yapılır ve hüküm verilir.

Şüpheli Bankacılık İşlemleri Konusunda Yargı Kararları

Şüpheli bankacılık işlemleri konusunda önlerine gelen itilaflarda mahkemeler, yukarıda açıkladığımız kriterlere göre değerlendirme yapmaktadır.

Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda bilirkişi raporlarına göre, davacı bankaya kusur izafe edilemeyeceği bildirilse de basiretli davranma yükümlülüğü olan tacir bankanın ağırlaştırılmış özel yükümlülüğünün bulunduğu, şüpheli işlemin 3D güvenlik şifreleriyle yapılmış olmasına rağmen işlemin EPOS Lutikrosa açıklaması ile yapıldığı, işlemin gerçekleştirildiği IP adresine ulaşılamadığı, yapılan işlemin diğer harcamalara oranla çok daha yüksek olduğu, bankaların elektronik sistemlerinde şüpheli işlemleri algılayabilecek bir güvenlik duvarının da olması gerektiği, şifre gönderilmesinin bankayı sorumluluktan kurtarmayacağı, bankanın % 50 müterafik kusuru bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmi kabulüne, İlçe Tüketici Hakem Heyetinin kararının “Tüketicinin kısmi kabulüne, 1.264,005 TL’nin tüketiciye iadesine” şeklinde düzeltilerek onanmasına kesin olarak hüküm verilmiştir.
Kesin olarak verilen bu karara karşı Adalet Bakanlığı tarafından yasa yararına temyiz talebinde bulunulmuştur.
İnternet bankacılığını müşterilere özendiren davalı bankalar, kendilerine emanet edilen mevduatı korumaya özen yükümlülüğü gereğince internet bankacılığı işlemlerinde işlem yapanın gerçek müşteri olup olmadığını belirleme yönünde, gelişen dolandırıcılık yöntemlerine karşı, bunları önleyici gerekli alt yapıyı sağlayarak güvenlik önlemlerini almak zorunda olduğundan, mahkemenin kararındaki gerekçe bu yönüyle yerinde görülmüştür.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2021/4810 E, 2022/485 K, 21.01.2022 T)

Bölge Adliye Mahkemesince tüm dosya kapsamına göre yapılan istinaf incelemesi sonucunda; havale tutarları yüksek olmasına karşın başkaca güvenlik önlemleri uygulanmaksızın işlemlerin gerçekleştirildiği, dosya içerisinde örneği bulunan savcılık evrakı kapsamında eylemin üçüncü kişiler tarafından yapıldığı yönünde kanıtlar bulunduğu, bu nedenle davalı bankanın söz konusu davacı zararının oluşumunda kusur ve sorumluluğunun bulunduğu, davacının kusurlu olduğu yada yasal aşama dışı üçüncü şahıslarla birlikte hareket ettiğine yönelik dosya içerisinde delil bulunmadığı, dolayısıyla ilk derece mahkemesince benzer gerekçelerle davanın kısmen kabulü yönünde verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine hüküm verilmiştir.
…Bölge Adliye Yargı Makamı kararının onanmasına hüküm vermek gerekmiştir.

(Yargıtay 11.

Hukuk Dairesi 2020/1694 E, 2021/3156 K, 31.06.2021 T)

Avukat Hizmetleri alanında bankalar ve sigortalar hukuku ileTazminat davaları Konusunda da çalışan avukatlık ofisimizin tüm uzmanlık alanlarına buradan ulaşabilirsiniz:

Avukatlık Bürosu