Soylu Aralık 19, 2024 Gayrimenkul Hukuku
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Yasa Yolları
Son Güncellenme Tarihi: Kasım 22, 2025
Ortaklığın giderilmesi davasında yasa yollarıTemel olarak şu başlıklardan oluşmaktadır:
- Olağan yasa yolu olarak istinaf: Bu yolda, bölge adliye yargı makamı tarafından ilk derece mahkemesinin hükmü hem maddi hem yasal yönden denetlenir.
- İstinaf sonrası temyiz yolunun kapalılığı:HMK m.362/I-b uyarınca, bölge adliye mahkemesinin bu davalarda verdiği hükümler kesindir.
- Olağanüstü yasa yolu olarak yargılamanın iadesi:Kesinleşmiş kararlara karşı, kanunda sayılan sebeplerin varlığı halinde başvurulabilir.
Bu yazımızda, ortaklığın giderilmesi davasında başvurulabilecek yasa yolları sistematik olarak incelenecektir.
Yasa Yolu Kavramı ve Türleri
Yargı sistemimizde mahkemelerin verdiği kararlara karşı başvurulabilecek yasal yollar, temel olarak olağan ve olağanüstü yasa yolları olarak ikiye ayrılmaktadır.Olağan yasa yoluOlarak istinaf ve temyiz,Olağanüstü yasa yoluOlarak ise yargılamanın iadesi karşımıza çıkmaktadır.
Bu ayrımın temelinde, kararın şekli anlamda kesinleşip kesinleşmemesi yatmaktadır. Henüz şekli anlamda kesinleşmemiş kararlara karşı olağan yasa yollarına başvurulabilirken, şekli anlamda kesinleşmiş kararlara karşı ancak olağanüstü yasa yollarına başvurulabilir.
Yasal Çare Kavramı ve Yasa Yollarından Farkı
Yasa yollarının yanı sıra yasal çareler de yargı kararlarına karşı başvurulabilecek yollardandır. Yasal çareler, bir yargı mercii kararındaki hata veya eksikliklerin giderilmesi için öngörülen, ancak bir üst yargı mercii incelemesi içermeyen yollardır. Tavzih, tamamlama ve yanılgının düzeltilmesi gibi kurumlar, yasal çarelere örnek olarak gösterilebilir.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Özelinde Yasa Yollarının Önemi
Ortaklığın giderilmesi davalarında verilen hükümler, birden çok kişinin mülkiyet hakkını doğrudan etkilemekte ve çoğu zaman geri dönüşü mümkün olmayan sonuçlar doğurmaktadır.
Bu nedenle, bu davalarda verilen kararlara karşı yasa yollarına başvurulması, hem hak arama özgürlüğünün kullanılması hem de olası hataların düzeltilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle paydaşlar arasındaki menfaat dengelerinin gözetilmesi ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından yasa yolları, vazgeçilmez bir güvence niteliğindedir.
Olağan Yasa Yolu: İstinaf
İstinaf Başvurusunun Koşulları
1. İstinaf Sınırı
Ortaklığın giderilmesi davasında verilen kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilmesi için, itilaf konusu malvarlığının değerinin istinaf sınırını aşması gerekmektedir. HMK m.341/IIuyarınca, miktar veya değeriÜç bin Türk Lirasını geçmeyenMalvarlığı davalarına ilişkin hükümler kesindir.
Bu bağlamda, ortaklığın giderilmesi davasına konu olan taşınır veya taşınmaz malın değeri üç bin Türk Lirasının altında ise, verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.
2. İstinaf Başvuru Süresi
İstinaf başvurusu, HMK m.345 uyarınca kararın taraflara tebliğinden itibarenIki haftalık süreIçinde yapılmalıdır. Bu süre, kesin ve hak düşürücü niteliktedir. Sürenin geçirilmesi halinde, istinaf başvuru hakkı ortadan kalkar ve hüküm kesinleşir.
İstinaf süresi, kararın usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar ve tatil günleri de süreye dahildir.
3. İstinaf Başvuru Usulü
İstinaf başvurusu, hükmü veren yargı merciine veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle yapılır. Dilekçede bulunması gereken hususlar HMK m.342’dedüzenlenmiştir. Buna göre dilekçede, başvuran ile karşı tarafın kimlikleri ve adresleri, hükmü veren mahkemenin adı ve kararın tarihi, istinaf sebepleri ve gerekçesi ile talep sonucu yer almalıdır.
İstinaf başvurusu sırasında, istinaf yasa yoluna başvuru harcı ve tebligat giderleri de yatırılmalıdır.
İstinaf İncelemesi
1. Ön İnceleme Aşaması
Bölge adliye yargı makamı, ortaklığın giderilmesi davasına ilişkin istinaf başvurusunu öncelikle ön inceleme aşamasında değerlendirir. HMK m.352 uyarınca bu aşamada; incelemenin başka bir dairenin görev alanına girip girmediği, kesinlik sınırı, süre, başvuru koşulları ve istinaf sebeplerinin gösterilip gösterilmediği hususları incelenir. Bu inceleme sonucunda bir eksiklik tespit edilirse, istinaf başvurusu reddedilir.
Aksi halde dosya esastan incelemeye alınır.
2. Esastan İnceleme
Bölge adliye yargı makamı, ön incelemeden sonra istinaf başvurusunu esastan inceler. Bu inceleme, kural olarakIstinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarakYapılır. Ancak kamu düzenine aykırılık halleri kendiliğinden gözetilir.
İncelemede ilk derece mahkemesinin maddi ve yasal değerlendirmelerinin isabetli olup olmadığı denetlenir. Yargı Mercii, tarafların iddia ve savunmalarını, delillerin değerlendirilmesini ve hukuk kurallarının uygulanmasını kontrol eder.
3. Duruşmalı ve Duruşmasız İnceleme
Bölge adliye yargı makamı, HMK m.353‘te sayılan hallerdeDuruşma yapmadanHüküm verebilir. Örneğin incelenen yargı mercii kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığında, başvurunun esastan reddi hükmü duruşma yapılmadan verilebilir.
Bunun dışındaki hallerde kural olarak duruşma yapılır.
Duruşmalı incelemede taraflar iddia ve savunmalarını sözlü olarak açıklama imkanına sahip olur. Ortaklığın giderilmesi davalarının özelliği gereği,Özellikle aynen taksim taleplerinde, çoğunlukla duruşmalı inceleme yapılması tercih edilir.
İstinaf Mahkemesinin Verebileceği Kararlar
1. Başvurunun Reddi
Bölge adliye yargı makamı, ortaklığın giderilmesi davasında verilen hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulursa, istinaf başvurusunun esastan reddine hüküm verir. Bu vaziyette ilk derece mahkemesinin hükmü, bölge adliye mahkemesinin ret kararıyla şekli anlamda kesinleşir.
Ayrıca, ön inceleme aşamasında tespit edilen usuli eksiklikler nedeniyle de başvurunun reddine hüküm verilebilir.
2. Kararın Kaldırılması ve Dosyanın İade Edilmesi
HMK m.353/1-a’da sayılan hallerin varlığı hâlinde bölge adliye yargı makamı, istinaf başvurusunu haklı bularak ilk derece mahkemesinin kararını kaldırır veDosyanın yeniden incelenmesi içinYargı merciine gönderilmesine hüküm verir. Örneğin, davada ortak mülkiyete konu taşınmazın tüm paydaşlarının davaya dahil edilmemesi gibi önemli usuli eksikliklerin varlığı halinde bu yönde hüküm verilmesi gerekir.
3. Yeniden Esas Hakkında Hüküm Verilmesi
Bölge adliye yargı makamı, gerekli gördüğü durumlarda ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak davanın esası hakkında yeniden hüküm verebilir.
Bu vaziyette yargı mercii, tıpkı ilk derece yargı makamı gibi davayı baştan ele alarak inceleyebilir ve yeni bir hüküm kurabilir. Örneğin, ortaklığın satış yoluyla giderilmesine hüküm verilen bir davada, aynen taksimin mümkün olduğunun anlaşılması halinde bu yönde yeni bir hüküm verilebilir. Bu hüküm, HMK m.362/1-b gereğiKesin niteliktedir ve temyiz edilemez.
Temyiz Yolunun Kapalı Olması
A. Hmk m.362/I-b Düzenlemesi
Ortaklığın giderilmesi davalarındaBölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı temyiz yolunun kapalı olması,HMK m.362/I-b‘de açıkça düzenlenmiştir.
Bu hüküm uyarınca, sulh hukuk mahkemelerinin görev alanına giren yasal süreçler kapsamında verilen bölge adliye yargı makamı kararları kesindir. Ortaklığın giderilmesi davaları da HMK m.4 gereği sulh hukuk mahkemesinin görev alanında olduğundan, verilen istinaf kararları temyiz edilemez. Bu düzenleme, davanın hızlı sonuçlanmasını sağlamak ve Yargıtay’ın iş yükünü azaltmak amacıyla getirilmiştir.
B. Kat Mülkiyeti Kanunu Kapsamında Tartışmalar
1.
Kat Mülkiyeti Kurulması Talepli Davalar
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 10. Maddesi kapsamında, ortaklığın giderilmesi davasında kat mülkiyeti kurulması suretiyle paylaştırma talep edildiğinde, bu davaların temyiz edilebilirliği tartışmalıdır. Doktrinde bir görüş, bu davaların KMK’dan kaynaklanan ve taşınmazın aynına ilişkin yasal süreçler kapsamında değerlendirilerek temyiz edilebileceğini savunmaktadır.
2. Yargı Kararları ve Uygulama
Yargıtay uygulamasında, ortaklığın giderilmesi davasının temelinin Türk Medeni Kanunu’ndan kaynaklandığı, KMK m.10‘daki düzenlemenin sadecePaylaştırma usulüne ilişkinOlduğu kabul edilmektedir.
Bu nedenle,Kat mülkiyeti kurulması suretiyle paylaştırma talep edilen davalarda da temyiz yolu kapalıdır.Bölge adliye mahkemesince verilen hükümler kesindir.
Olağanüstü Yasa Yolu: Yargılamanın İadesi
1. Yargılamanın İadesi Sebepleri
Ortaklığın giderilmesi davasında verilen kesin hükümlere karşı, HMK m.375‘te düzenlenen sebeplerin varlığı halinde yargılamanın iadesi yoluna başvurulabilir. Bu sebepler sınırlı sayıda olup, genişletici yoruma tabi tutulamaz.
Özellikle karara etki eden bir belgenin sahte olduğunun anlaşılması, bilirkişi raporunun gerçeğe aykırı düzenlenmesi veya paydaşlardan birinin davadan haberdar edilmeksizin hüküm verilmiş olması gibi vaziyetler, ortaklığın giderilmesi davaları açısından önem taşıyan yargılamanın iadesi sebepleridir.
2. Başvuru Usulü ve Süresi
Yargılamanın iadesi talebi, kesin hükmü veren yargı merciine dilekçeyle yapılır.
Örneğin, istinaf incelemesi sonucunda bölge adliye mahkemesinin verdiği kesin karara karşı yargılamanın iadesi talebi, bölge adliye mahkemesine yapılmalıdır. HMK m.377’de düzenlenen süreler, sebebine göreÜç ay veya on yılOlarak belirlenmiştir. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.
3. İnceleme ve Hüküm
Yargı Mercii öncelikle yargılamanın iadesi talebinin kanunda öngörülen koşulları taşıyıp taşımadığını inceler.
Ön incelemeden geçen talep hakkında esastan inceleme yapılır. İleri sürülen sebebin sabit olduğu anlaşılırsa,Önceki hüküm kısmen veya tamamen iptal edilerekYeniden yargılama yapılır. Ortaklığın giderilmesi davalarında özellikle yeni delillerin değerlendirilmesi ve eksik kalan usuli işlemlerin tamamlanması bakımından yeni bir yargılama yapılması önem taşır.
4. Yargılamanın İadesinde İcranın Durdurulması
Ortaklığın giderilmesi davalarında verilen hükümler inşai nitelikte olduğundan,Kural olarak icraya konulmazlar.
Ancak satış suretiyle ortaklığın giderilmesine hüküm verilmişse,Satış işlemlerinin durdurulmasıTalep edilebilir. HMK m.381 uyarınca, yargılamanın iadesi talebi icrayı durdurmamakla birlikte, yargı merciiTeminat karşılığında icranın durdurulmasınaHüküm verebilir. Bu özellikle satış işlemlerinin henüz tamamlanmadığı durumlarda önem taşır ve telafisi güç zararların önlenmesini sağlar.
Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimleiletişimegeçebilirsiniz.
Ortaklığın Giderilmesi Davası İstinaf ve Temyiz