Ön İnceleme Duruşması Nedir? Ekibi1 Temmuz 2026İdare Hukuku

Ön inceleme duruşması, hukuk yargılamasındaDilekçeler aşamasından(tarafların karşılıklı yasal aşama ve cevap dilekçelerini verdikleri dönem) sonra gelen önemli bir duruşma aşamasıdır. Bu aşamada yargı mercii, davanınUsule ilişkin şartlarınıVe varsaIlk itirazlarıInceler; taraflar arasındakiItilaf konularınıTam olarak tespit eder ve esas inceleme (tahkikat) aşamasına hazırlık yapar[2]. Kısaca, yasal aşama henüz esasa (olayların ve delillerin değerlendirilmesine) girmeden önce,Yasal aşama koşullarıVe usule dair eksiklikler bu duruşmada ele alınır.

Bu işlemlerin yapıldığı oturuma “ön inceleme duruşması” denir.

1. Ön İnceleme Duruşmasına Davet ve Tebligat
2. Ön İnceleme Duruşmasında Ne Yapılır?
3. Aile Mahkemesinde Ön İnceleme Duruşması
   1. Aile Hakiminin Sorduğu Sorular ve Geçici Tedbirler
   2. Boşanma Davası Ön İnceleme Duruşması
      1. Boşanma Davasında Ön İnceleme Duruşmasında Karar Verilebilir mi?
      2. Boşanma Davası Ön İnceleme Duruşma Tutanağı
      3. Anlaşmalı Boşanmada Ön İnceleme Duruşması
      4. Boşanma Davasında Tahkikat Duruşması Nedir?
4. Yargıtay’da Ön İnceleme Ne Demek?
5. Yargıtay Ön İnceleme Ne Kadar Sürer?
6. Ön İnceleme Duruşmasıyla İlgili Sık Sorulan Sorular
   1. Ön inceleme duruşmasında tanık dinlenir mi?
   2. Ön inceleme duruşmasında karar verilir mi?
   3. Ön inceleme duruşmasına mazeret sunulur mu?
   4. Ön inceleme duruşmasına katılmayan davacı neyle karşılaşır?
   5. Ön inceleme duruşması için mazeret dilekçesi nasıl yazılır?

Ön inceleme duruşmasının amacı, yargılamanın gereksiz yere uzamasını engelleyerekDavanın kısa sürede ve etkin şekilde ilerlemesini sağlamakVe mümkünse tarafları anlaşmaya yönlendirmektir. Bu aşama, yargı mercii ve tarafların esas yargılamayaDoğru bir hazırlık yapmasınıGerektirir. Hakim, ön inceleme sırasında eğer yasal aşama tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bir konuya ilişkinse, taraflarıSulh (uzlaşma) ya da arabuluculukYollarını denemeye teşvik eder. Böylece, tahkikat aşamasına geçilmeden önce uyuşmazlığın çözümü için bir fırsat yaratılmış olur.

Ön inceleme duruşmasına katılmak büyük önem taşır.Bu duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan usule dair işlemlere ve alınan ara kararlara sonradan itiraz edemez.

Başka bir deyişle, ön inceleme duruşmasını kaçıran bir taraf, duruşmada kararlaştırılan konulara itiraz hakkını kaybeder. Bu yüzden mahkemece taraflara gönderilen duruşmaDavetiyesinde, duruşmaya katılmamanın sonuçları açıkça ihtar edilir.

Ön İnceleme Duruşmasına Davet ve Tebligat

Yargı Mercii, taraf dilekçelerinin karşılıklı verilipDilekçeler aşamasının tamamlanmasındanSonra ön inceleme için birDuruşma günüBelirler ve bunu taraflaraTensip zaptıDenilen bir hazırlık hükmü ile tebliğ eder.Tensip zaptı, yasal aşama açıldıktan sonra mahkemenin ilk işleri düzenlediği ve duruşma gününü belirlediği belgedir. Bu zapt ile birlikte gönderilenDuruşma davetiyesinde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.139 uyarınca tarafların hak ve yükümlülükleri ayrıntılı olarak bildirilir. Davetiyede özellikle şu hususlara dikkat çekilir:

• Sulh hazırlığı:Tarafların duruşma gününe kadarUzlaşma (sulh)Için gerekli hazırlıkları yapmaları istenir.

  Yargı Mercii, tarafların anlaşma ihtimalini değerlendirmelerine fırsat tanımak ister.

• Tek taraflı katılımın sonucu:Duruşmaya sadece taraflardan biri gelir ve yargılamaya devam etmek istediğini bildirirse,Gelmeyen tarafın yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemeyeceğiIhtar edilir. Yani duruşmaya gelmeyen, alınan ara kararlara sonradan itiraz hakkını kaybeder.
• İki haftalık kesin süre:Davetiyenin tebliğinden itibarenIki haftaIçinde, taraflar dilekçelerinde bildirdikleri ancak henüz mahkemeye sunmadıkları belgeleri sunmak zorundadırlar. Eğer bazı deliller başka yerden getirtilmek isteniyorsa, bunlar için gerekli açıklamaları bu süre içinde yapmaları gerekir.Belirtilen süre içindeSunulmayan veya getirtilmesi için açıklama yapılmayan belgeler için,O delile dayanmaktan vazgeçilmiş sayılacaklarıUyarısı yapılır.

Yukarıdaki ihtarlar, HMK m.139’da listelenmiştir ve tarafların ön inceleme duruşmasına tam hazırlıkla gelmelerini sağlamayı amaçlar. Özellikle, iki haftalık kesin süre kuralı çok önemlidir; çünkü taraflar bu süre içinde ellerindeki belgeleri sunmazsa, daha sonra (kural olarak tahkikat sırasında) bu delillere dayanmaları mümkün olmayacaktır.

Bu kural, davanın gecikmesini önlemek ve“sürpriz delil”Getirilmesini engellemek için getirilmiştir.

Ön İnceleme Duruşmasında Ne Yapılır?

Belirlenen gündeÖn inceleme duruşmasıGerçekleştirilir. Taraflar usulüne uygun tebligatlarını aldıktan sonra duruşma günü mahkemede hazır bulunurlar. (Tarafların duruşmayaBizzat gelme zorunluluğuBulunmasa da, yukarıda belirtildiği gibi gelmemek önemli hak kayıplarına yol açabilir.) Duruşmaya mazeretsiz olarak gelmeyen tarafın yokluğunda da hakim gerekli işlemleri yapabilir,Ara kararlarAlabilir ve yargılamaya devam edebilir. Hatta HMK’ya göre, ön inceleme duruşmasına gelmeyen tarafın yokluğunda, diğer tarafIddia ve savunmalarını değiştirebilir veya genişletebilir; bu durumda duruşmaya katılmayan tarafın buna itiraz hakkı olmaz. Bu ihtimal de davetiye ile taraflara önceden bildirilmektedir.

Ön inceleme duruşmasında hakimin yapacağı işlemlerBelirli bir sırayıIzler:

1. Yasal Aşama şartlarının incelenmesi:Öncelikle, davanın görülmesi için gerekliYasal aşama koşullarıMevcut mu diye bakılır.

   Örneğin, mahkemeninGörevli ve yetkili olup olmadığı, davanın süresinde açılıp açılmadığı (zamanaşımı veya hak düşürücü süreler), davanın taraf ehliyeti ve husumetin doğru olup olmadığı gibi konular denetlenir[2]. Eğer bir yasal aşama şartı eksikse veya yoksa, yargı merciiEsasa girmeden davayı usulden reddeder. (Örneğin, görevsizlik hükmü verip dosyayı görevli mahkemeye gönderebilir ya da davanın süresinde açılmadığını tespit ederse davayı reddedebilir.)

2. İlk itirazların değerlendirilmesi:Davalı tarafın ileri sürdüğüUsule ilişkin ilk itirazlarVarsa (örneğin yetki itirazı, taraf itirazı, derdestlik itirazı gibi), hakim bunları değerlendirir. İlk itirazlar, davanın başında ileri sürülen usule dair itirazlardır ve ön inceleme safhasında karara bağlanır. Hakim gerekli görürse hem yasal aşama koşulları hem de ilk itirazlar konusundaTarafları dinleyebilir.

   Eğer dosya üzerinden hüküm verilebilecek bir itiraz/dava şartı varsa, duruşmaya bile gerek kalmadan dosya üzerinden hüküm verilebilir; ancak çoğu durumda hakim duruşmada tarafların görüşünü alır.

3. Itilaf konularının tespiti:Yasal Aşama usulen ilerlemeye uygun ise hakim, davanın esasına geçmeden önce tarafların üzerinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlarıTek tek tespit eder. Bu oldukça önemli bir adımdır; çünkü bundan sonraki yargılama buItilaf konularıÜzerinden yürütülecektir. Hakim, tarafların dilekçelerindeki iddia ve savunmalarına göre hangi vakıalarda (olgularda) aralarında anlaşmazlık kalmadığını, hangi noktaların ise çekişmeli olduğunu belirler. Anlaşılan hususlar tutanağa geçirilir ve bunlar artık çekişmeli olmaktan çıkar; anlaşmazlık konuları ise davanınÇatısınıOluşturur ve tahkikat (delil toplama) bu konular üzerine odaklanır.
4. Sulhe/Arabuluculuğa teşvik:Itilaf konuları netleştikten sonra hakim, taraflaraSulh (dava konusu hakkında yargı mercii huzurunda anlaşma)VeyaArabuluculukImkanlarını hatırlatır ve teşvik eder.

   Hakim, tarafları barıştırmak veya uzlaştırmak için çaba gösterir; bu, HMK gereği hakimin görevidir. Tarafların bu konudaki beyanları tutanağa geçirilir – sulh olup olmadıkları sorulur. Eğer hakim, tarafların anlaşabileceğine dair bir işaret görürse veya taraflar biraz süre talep ederse,Bir defaya mahsus olmak üzere duruşmayı ileri bir tarihe erteleyebilir. Bu erteleme, yalnızca tarafların uzlaşma ihtimalinin bulunduğu durumlar içindir.

   Normalde HMK 140’a göre ön inceleme tek bir duruşmada tamamlanmalıdır; ancakMecburi hallerde(örneğin uzlaşma için süre verilmesi) hakim bir kez daha duruşma günü tayin edebilir.

5. Tutanak ve ara kararlar:Ön inceleme duruşmasının sonunda, duruşmada yapılan işlemler ve alınan kararlar birÖn inceleme tutanağınaYazılır. Bu tutanakta,Tarafların sulh olup olmadıkları, sulh olmadılarsaAnlaşamadıkları konuların neler olduğuTek tek belirtilir ve hazır bulunan taraflarca imzalanır. Ayrıca duruşmada verilenAra kararlar(örneğin delil ibrazı için süre verilmesi, bilirkişi incelemesine ilişkin kararlar, tanık listelerinin sunulması için süre, vs.) da tutanakta yer alır. Bu tutanak, yargılamanın bundan sonraki aşamasının yol haritasıdır;Tahkikat, bu tutanak esas alınarak yürütülür.

Ön inceleme duruşması genellikle yukarıdaki işlemlerleTek celsede tamamlanır.

Hakim ve taraflar, bu duruşmada davayı tahkikata hazır hale getirmeyi hedefler. Tüm yasal aşama koşulları tamam, ilk itirazlar karara bağlanmış ve itilaf noktaları belirlenmiş ise artıkTahkikat aşamasına geçilmesineHüküm verilir. Hakim, ön inceleme sonunda tahkikatın ne şekilde yürütüleceğine dair talimatlar da verebilir (örneğin, bir sonraki celseye tanıkların çağrılması, bilirkişi atanması gibi ara kararlar).

EğerÖn inceleme duruşması, her şey hazır olmasına rağmen tarafların gelmemesi nedeniyle yapılamazsa, hakim duruşmayı kendi takdirine göreBir kereye mahsusOlmak üzere erteleyebilir. Genellikle, tarafların yokluğu özellikle sulh görüşmelerinin yapılmasını engelleyeceğinden, hakim önemli bir mazeret olmadıkça duruşmayı yapmaya çalışır.

Ancak iki taraf da gelmediğinde veya gerekli gördüğünde, süreci aksatmamak için bir sonraki celseye bırakabilir.

Aile Mahkemesinde Ön İnceleme Duruşması

Aile hukukuna ilişkin davalar (örneğinBoşanma,Velayet,Nafaka,Maddi-manevi ödenekVeMal paylaşımıDavaları) Asliye Hukuk mahkemelerinden ayrı olarakAile Yargı Mercileri’nde görülür. Bu davalarda da, diğer hukuk davalarında olduğu gibi, dilekçeler aşamasının tamamlanmasının ardından birÖn inceleme duruşmasıGünü belirlenir. Yargı Mercii, tensip zaptıyla belirlediği bu duruşma gününü taraflara davetiye ile tebliğ eder. Belirlenen günde yapılan ön inceleme duruşmasıyla, aile hukukundan kaynaklanan uyuşmazlığın konuları tam olarak tespit edilir ve yargılamanın seyri planlanır.

Aile mahkemelerindeki ön inceleme duruşmalarında da hakim, taraflarıSulhe ve arabuluculuğa davet eder.

Özellikle boşanma gibi davalarda, mümkünse tarafların uzlaşarak anlaşmalı şekilde boşanmaları veya aralarındaki diğer ihtilafları çözmeleri teşvik edilir. Tarafların sulh olup olmayacaklarına dair beyanları, duruşma sonunda tutanak altına alınır. Eğer taraflar bazı konularda anlaşıyor ancak bazılarında anlaşamıyorlarsa, bu hususlar da tutanakta belirtilir. Sonrasında tahkikat aşamasına geçilerek tarafların bildirdikleriDeliller toplanır, gerekiyorsaTanıklar dinlenir,Bilirkişi incelemeleriYapılır vb.

Yani aile mahkemesinde deEsas incelemeÖn inceleme duruşmasından sonra, tahkikat safhasında gerçekleşir.

Ön inceleme duruşmasının aile davalarındaki işlevi usulen aynıdır: usule ilişkin işlemler yapılır,Ara kararlarAlınır ve yasal aşama tahkikata hazır hale getirilir. Bu bakımdan, boşanma gibi davalarda ön inceleme duruşmasında genelde davanınEsasına girilmez; anlaşmazlığın çerçevesi çizilir ve sonrası için gereken işlemler kararlaştırılır.

Aile Hakiminin Sorduğu Sorular ve Geçici Tedbirler

Aile mahkemelerinde görülen davaların kendine özgü yönleri bulunduğundan,Ön inceleme duruşmasında hakimin yaklaşımıBazı özel soruları içerebilir. Uygulamada aile yargı makamı hakimleri, duruşmadaTarafların kişisel ve ekonomik durumlarınaDair genel bilgiler sorabilmektedir. Örneğin, hakim taraflara:Hangi adreste yaşadıklarını,Nerede çalıştıklarını,Gelir durumlarınıVe eğer ortak çocuk varsa çocuğunHalen kimin yanında kaldığınıSorabilir.

Bu soruların amacı, yasal aşama süresince veya sonucunda verilecekGeçici tedbirlerVe kararlar için gerekli altyapıyı toplamaktır. Nitekim ön inceleme duruşmasında aile hakimi, yasal aşama devam ederken uygulanacakGeçici önlemlerKonusunda da kararlar alabilir.

Aile hukukunda yaygın olarak ön inceleme aşamasında alınan ara kararlar şunlar olabilir:Geçici velayet(çocuğun yasal aşama süresince kimin yanında kalacağı),Tedbir nafakası(dava sonuna kadar eş ve çocuk için geçici nafaka),Aile konutunun tahsisi(eşlerden birinin ortak konutta kalmaya devam etmesi) gibi tedbirler. Hakim, tarafların verdiği bilgiler ışığında bu konularda bir hüküm verip vermeyeceğini değerlendirir. Örneğin, küçük çocuğun fiilen anneyle yaşadığı anlaşılıyorsa, genellikleGeçici velayetAnneye bırakılır; çalışmayan eş için geçici nafakaya hükmedilebilir.

AncakÖn inceleme duruşmasında hakim, davanın esasına ilişkin derin sorgulamalar yapmaz.

Yani hakimin bu aşamada tarafları, boşanma nedeni veya iddialarının doğruluğu konusunda geniş çaplı sorguya çekmesi beklenmez. Uyuşmazlığın temeline dair ayrıntılı inceleme ve delil değerlendirmesi, tahkikat (yargılamanın esas merhalesi) sırasında yapılacaktır. Ön inceleme sadece gerekli görülen temel bilgilerin alınması ve usuli konuların netleştirilmesi ile sınırlıdır.

Boşanma Davası Ön İnceleme Duruşması

Boşanma davalarındaDa ilk duruşma, ön inceleme duruşmasıdır. Boşanma davası, yazılı yargılama usulüne tabidir; bu nedenle her iki taraf da ikişer dilekçe (dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve ikinci dilekçeler) verme hakkına sahiptir.

BuDilekçeler aşamasıTamamlandıktan sonra, yargı mercii tarafından ön inceleme aşamasına geçilir ve bir duruşma günü tayin edilir. Tensip zaptı ile belirlenen ön inceleme duruşma günü taraflara tebliğ edilir, böylece taraflar ilk duruşmanın ne zaman olduğunu öğrenmiş olur.

Boşanma davasındaÖn inceleme duruşmasına katılmakÖzellikle önemlidir. Her ne kadar tarafların bizzat bulunması mecburi değilse de (vekil aracılığıyla da temsil edilebilirler), yukarıda açıklandığı gibi gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez. Uygulamada, eşlerden biri gelmezse hakim duruşmayı onun yokluğunda yürütüpIddia ve savunmanın genişletilmesineIzin verebilir; bu da gelmeyen eşin aleyhine bir vaziyet oluşturabilir.

Ön inceleme duruşmasında boşanma davasınınItilaf konularıBelirlenir.

Örneğin, taraflar arasında boşanma konusunda aslında ihtilaf olmayabilir (ikisinin de boşanmaya istekli olması gibi) ancakÇocukların velayeti, nafaka veya ödenekKonularında anlaşmazlık olabilir. Bu durumda hakim, tarafların anlaşamadığı bu konuları netleştirir ve tutanağa geçirir. Taraflar uzlaşmaya yanaşmazsa, hakim ön incelemeyi tamamlayıp tahkikat aşamasına geçileceğini bildirir. Hatta genellikleÖn inceleme duruşmasının hemen ardından tahkikat duruşması için tarih belirlenirVeya mümkünse peş peşe duruşma yapılabilir.

Boşanma Davasında Ön İnceleme Duruşmasında Hüküm Verilebilir mi?

Çekişmeli (anlaşmazlıklı) boşanma davalarında, ön inceleme duruşmasında davanın esasını çözen nihai birHüküm verilmez.

Çünkü boşanma ve sonuçları hakkında hüküm verebilmek için tanık dinlenmesi, delillerin değerlendirilmesi, gerekirse bilirkişi incelemesi gibi adımlar gereklidir ve bunlar tahkikat aşamasında yapılır. Ön inceleme duruşması, bu adımlara geçmeden önce yapılması gereken usuli işlemlere odaklanır. Dolayısıyla hakimin, ön inceleme duruşmasında boşanma hükmü vermesi veya velayet/nafaka konusunda nihai hüküm kurmasıMümkün değildir. Hakim ancak tüm deliller toplanıp duruşmalar yapıldıktan sonra (sözlü yargılama safhası da tamamlanarak) hüküm aşamasında boşanmanın esasına dair kararını verebilir.

Ön inceleme duruşmasında boşanma davasına ilişkinVerilebilecek kararlar, usule dair veya geçici nitelikteki kararlardır.

Örneğin, eğer yasal aşama şartlarında eksiklik varsa yasal aşama ön inceleme aşamasında usulden reddedilebilir (bu da bir karardır ama davanın esası incelenmediği içinNihai hükümSayılmaz). Ya da tarafların talebi varsa,Davanın tefrik edilmesi(ayrılması) gibi usuli kararlar verilebilir. Bunun dışında, yukarıda değinilenGeçici tedbirlerKonusunda kararlar alınabilir (örneğin yasal aşama süresince çocuğun geçici velayeti anneye bırakılmış olabilir, bu birAra hükümDır). Ancak çekişmeli boşanma davasındaBoşanmaya veya boşanmanın ferilerine (velayet, nafaka, ödenek gibi)Dair nihai hüküm ön inceleme duruşmasındaVerilmez.

Sonuç olarak, boşanma davasında ön inceleme duruşmasının rolü, boşanma ve bunun sonuçları üzerindekiItilaf noktalarını tespit etmekVe tahkikat öncesi işlemleri tamamlamaktır.

Hakim tarafları sulh için son kez yoklar; taraflar sulh olmazsa, yasal aşama anlaşmazlık konuları çerçevesindeTahkikat aşamasınaGeçer.

Boşanma Davası Ön İnceleme Duruşma Tutanağı

Boşanma davasındaki ön inceleme duruşması sonunda tutulanTutanak, davanın yol haritasını belgeleyen önemli bir kaynaktır. BuÖn inceleme tutanağında, taraflarınAnlaştığı ve anlaşamadığı tüm konularTek tek yazılır. Örneğin, taraflar boşanmaya evet demiş fakat mal paylaşımı konusunda anlaşamamış ise, tutanakta “boşanma konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır; mal rejiminin tasfiyesi konusunda taraflar anlaşamamıştır” gibi bir ifade yer alır. Yine çocukların velayeti, nafaka miktarı gibi çekişmeli kalan hususlar da belirtilir.

Ayrıca ön inceleme tutanağında, duruşmadaKurulan ara kararlarDa bulunur.

Örneğin, “Taraflara 2 hafta içinde tanık listelerini sunmaları için süre verilmesine, davalı tarafın gelir durumunun tespiti için ilgili kuruma müzekkere yazılmasına, geçici velayetin yasal aşama sonuna kadar anneye bırakılmasına” şeklinde ara kararlar tutanağa yazılır. Tarafların sulh olup olmadığı da tutanakta gösterilir; eğer sulh sağlanamamışsa “taraflar sulh olmadı” diye belirtilir. Bu tutanak, taraflarca imzalanır veTahkikat bu tutanak esas alınarak yürütülür.

Ön inceleme duruşma tutanağı, yasal aşama dosyasının sonraki aşamalarındaReferans belgesiNiteliğindedir. Hakim tahkikata geçerken hangi konuların hala çekişmeli olduğuna bu tutanakla bakar ve delillerin toplanmasını buna göre yönlendirir.

Örneğin tutanakta velayet konusu çekişmeli olarak belirtildiyse, tahkikat aşamasında bu konuda tanıklar dinlenecek, sosyal inceleme raporu alınacak vs. Demektir. Tutanak, aynı zamanda üst mahkemelerce (istinaf veya temyiz) dosya incelenirken de davanın hangi çerçevede yürütüldüğünü gösterir.

Anlaşmalı Boşanmada Ön İnceleme Duruşması

Anlaşmalı boşanmaDavalarında, taraflar boşanmanın ve sonuçlarının tümü üzerinde (velayet, nafaka, mal paylaşımı vb.) önceden anlaşmış oldukları için, yargılama tek celsede sona erebilmektedir. Anlaşmalı boşanma davasında yargı mercii genellikleTek bir duruşmaYapar.

Bu ilk duruşma, şeklen bir “ön inceleme” duruşması gibi görünse de, taraflar zaten anlaşmış olduklarından, çoğunlukla aynı celsedeHüküm de verilir.

HMK uyarınca ön inceleme duruşmasında esas konulara girilmese de,Anlaşmalı boşanmadaFiilen hakimin tarafları dinlediği bu ilk duruşmada davanın tamamı bitmiş olur. Hakim, her iki tarafı da dinleyerek anlaşmanın kendi serbest iradeleriyle yapıldığını tespit eder ve hazırlananBoşanma protokolüNü uygun bulursa boşanmaya hüküm verir. Yani anlaşmalı boşanmalarda ayrı bir tahkikat duruşmasına genellikle ihtiyaç kalmaz;Ön inceleme duruşması ile hüküm bir aradaGerçekleşir. Bu vaziyet, anlaşmalı boşanmanın doğasından kaynaklanır ve yasanın öngördüğü usule aykırılık oluşturmaz, çünkü taraflar itilaf bırakmamışlardır.

Özetle, anlaşmalı boşanma davasında ön inceleme duruşması klasik anlamda bir ön inceleme gibi değil,Nihai duruşmaGibi işler.

Hakim gene de usulen tutanak tutar, tarafların anlaşmış olduklarını ve boşanmaya hüküm verildiğini belirtir. Bu tür davalarda ön inceleme aşaması hızlıca geçilerek tek duruşmadaHükümÇıkmaktadır.

Boşanma Davasında Tahkikat Duruşması Nedir?

Tahkikat aşaması, ön inceleme tamamlandıktan sonra davanın esasının incelendiği aşamadır. Boşanma davası özelinde tahkikat; delillerin toplanması, incelenmesi ve değerlendirilmesi süreçlerini kapsar. Tahkikat aşamasında yapılan duruşmalara genel olarakTahkikat duruşmasıDenir.

Bu duruşmalarda, tarafların ileri sürdüğü deliller sırasıyla ele alınır.

Örneğin, boşanma davasında taraflarTanıkGöstermişse, tanıklarTahkikat duruşmalarında dinlenir. Yine tarafların sunduğu belgeler bu aşamada incelenir, gerekli yazışmalar (müzekkereler) yapılarak dış kurumlardan bilgi veya evrak istenir, gerekirseKeşifYapılır veyaBilirkişiRaporları alınır. Hakim, tahkikat duruşmalarında hazır bulunan taraflara dilekçelerinde tam açıklanmayan hususlar kalmışsa bunları açıklattırabilir; taraflara sorular yöneltebilir. Kısacası, tahkikat duruşmaları davanınAyrıntılı şekilde tartışıldığıVe tüm delillerin ortaya konulduğu duruşmalardır.

Tahkikat sonunda, hakim davayı hükme hazır gördüğünde tahkikatı bitirir.

Bundan sonraSözlü yargılamaAşamasına (taraflara son sözlerinin sorulması) geçilir ve nihayetHükümVerilir. Tahkikat aşaması, ön incelemede çizilen çerçeve doğrultusunda yürütüldüğü için, ön inceleme duruşmasında tutulan tutanak burada büyük rol oynar.

Yargıtay’da Ön İnceleme Ne Demek?

Yargıtay, adli yargıda en üst temyiz merciidir. İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna başvurulup, Bölge Adliye Yargı Makamı (istinaf) kararına karşı da temyiz yoluna başvurulduğunda dosyaYargıtay’a gelir. Yargıtay’da dosya belli aşamalardan geçtikten sonra nihai hüküm verilir.

Bu aşamalardan biri de Yargıtay’ın yaptığıÖn incelemedir.

Yargıtay’daki ön inceleme, ilk derece mahkemesindeki ön incelemeden farklı olarak genellikleDuruşmasız ve dosya üzerindenYapılır. Kural olarak Yargıtay, dilekçeler ve dosya üzerinden inceleme yaparak hüküm verir. Ancak bazı istisnai hallerde (örneğin tarafların talebiyle veya Yargıtay gerekli görürse), Yargıtay’da daDuruşmaYapılabilir. Eğer Yargıtay bir duruşma yapmaya hüküm verirse, bir duruşma günü belirlenir ve taraflara bildirilir.

Yargıtay’ınÖn inceleme aşaması, dosyanın temyiz incelemesine hazır hale getirilmesi için yapılan işlemleri kapsar.

Bu kapsamda dosya Yargıtay’a geldiğinde öncelikle temyiz başvurusununUsulden incelenmesiYapılır: Temyiz süresi içinde mi yapılmış, gerekli harçlar yatırılmış mı, hüküm türü temyize uygun mu vb. Yargıtay ilgili dairesinde dosyaTetkik hakimi (raportör hakim)Tarafından incelenir. Dosyada eksik evrak veya usuli problem yoksa,Temyiz incelemesine geçilmesineHüküm verilir.

Eğer Yargıtay, dosyayı ele alırken duruşma yapılmasına hüküm vermişse (örneğin ceza davalarında bazı hallerde mümkündür veya tarafların hukuk davasında duruşma talebi kabul edilmiştir),Duruşma bilgileri dosyaya kaydedilirVe taraflara duruşma günü tebliğ edilir. Belirlenen günde Yargıtay’da duruşma yapılarak taraflar dinlenir (Yargıtay duruşmaları genelde çok sınırlı ve özet şekilde yapılır).

Bununla birlikte, hukuk davalarında Yargıtay duruşması çok istisnaidir; çoğu hukuk davası temyiz incelemesi duruşmasız gerçekleşir.

Ön inceleme aşaması tamamlandıktan sonra dosya esastan incelenir. Yargıtay yaptığı esas inceleme sonunda genellikle üç tür hüküm verir:Onama(bölge adliye yargı makamı kararının yerinde bulunması halinde),Bozma(hukuka aykırı görülürse) veyaDüzelterek onama(küçük düzeltmelerle onama) kararları. Bu kararlar dosyanın temyiz incelemesinin sonucudur.

Özetle, Yargıtay’da “ön inceleme”, temyiz başvurusununKabul edilebilirlik şartlarınınIncelendiği, duruşma yapılıp yapılmayacağına hüküm verilen ve dosyanın esas incelemeye hazırlandığı aşamayı ifade eder. Bu aşama genelde teknik ve dosya üzerinden yürütülen işlemlerden ibarettir.

Yargıtay Ön İnceleme Ne Kadar Sürer?

Yargıtay’daki ön inceleme süresi, dosyanın Yargıtay’a geldiği tarih ile esastan incelemeye alındığı tarih arasındaki süreyi kapsar.

Bu süre,Dosya yoğunluğuna ve işleyişeBağlı olarak değişebilir. Uygulamada Yargıtay’da bir dosyanın ön inceleme aşamasının tamamlanması genellikle3-5 ayCivarında sürmektedir.

Ön inceleme sürecinde tetkik hakimi dosyayı inceler, varsa eksikliklerin giderilmesini sağlar (örneğin eksik belge varsa ilgili mahkemesinden istenir). Eğer Yargıtay duruşma yapacaksa, bu duruşma için taraflara davetiye gönderilir ve duruşma tarihi belirlenir; bu da süreye dahil bir işlemdir. Bütün bu işlemler yaklaşık birkaç ay alabildiği gibi, iş yoğunluğuna göre bazen daha kısa veya uzun olabilir.

Belirtmek gerekir ki Yargıtay ön inceleme aşaması,Hukuk mahkemelerindeki ön inceleme duruşması ile karıştırılmamalıdır.

Yargıtay’daki ön inceleme, bir duruşma niteliğinde olmayıp çoğu zaman dosya üzerinden yapılan işlemler bütünüdür. Hukuk mahkemelerindeki ön inceleme duruşması ise bizzat hakim huzurunda yapılan ve tarafların katılımıyla gerçekleşen bir duruşmadır. Ortak noktaları, her ikisinin de esas inceleme öncesi hazırlık/eleme işlevi görmesidir.

Ön İnceleme Duruşmasıyla İlgili Sık Sorulan Sorular

Ön inceleme duruşmasında tanık dinlenir mi?

Hayır,Tanık dinlenmesiKural olarak ön inceleme duruşmasında yapılmaz. Tanıklar, davanın esasını aydınlatmak içinTahkikat aşamasındaDinlenir.

Ön inceleme aşaması, delillerin tartışılıp değerlendirilmesinden ziyade usule ilişkin konuların ve anlaşma imkanının ele alındığı bir safhadır. Bu nedenle, ön inceleme duruşmasında tarafların gösterdiği tanıklar çağrılmaz; tanık beyanlarının alınması bir sonraki aşama olan tahkikat duruşmalarında gerçekleştirilir.

Ön inceleme duruşmasında hüküm verilir mi?

Esasa ilişkin nihai hüküm, ön inceleme duruşmasında verilmez. Ön inceleme sadece yasal aşama koşulları ve usule dair konuların halledildiği bir aşamadır. Ancak, ön inceleme duruşmasında bazıAra kararlarVeya usule ilişkin nihai kararlar verilebilir.

Örneğin, yasal aşama şartı eksikse davanın reddine hüküm verilebilir ya da yetki itirazı haklı bulunursa dosya yetkili mahkemeye gönderilebilir – bunlar ön inceleme aşamasında verilebilecek kararlardır. Fakat davanın esasını çözecek hüküm (örneğin davanın kabulü ya da reddi gibi hükümler) bu aşamada verilmez; esasa dair hüküm vermek için tahkikat safhasının tamamlanması gerekir.

Ön inceleme duruşmasına mazeret sunulur mu?

Evet, ön inceleme duruşmasına katılamayacak durumda olan bir taraf, duruşma öncesinde mahkemeyeMazeret dilekçesiSunabilir. Bu dilekçede duruşmaya gelememe nedeni (örneğin sağlık sorunu, seyahat, mecburi görev vb.) açıklanmalı ve mümkünse bunu destekleyen belgeler eklenmelidir. Hakim, sunulan mazeretin geçerliliğine kanaat getirirse duruşmayı erteleyebilir.

Mazeretin kabul edilip edilmemesi hakimin takdirindedir. Geçerli bir mazeretle duruşmaya katılmayan tarafın yokluğu, hak kaybı yaşamaması için hakim genellikle duruşmayı yeni bir güne bırakır. Ancak mazeretsiz gelmeme halinde yukarıda bahsedilen olumsuz sonuçlar doğacaktır.

Ön inceleme duruşmasına katılmayan davacı neyle karşılaşır?

Ön inceleme duruşmasına davacı veya davalıdan herhangi biri katılmazsa – ve bu yokluk için geçerli bir mazeret de bildirilmemişse – duruşma yokluğunda yapılabilir.Gelmeyen taraf, duruşmada alınan kararlara sonradan itiraz edemez. Örneğin, davacı gitmez de davalı gelirse ve duruşma yapılıp bazı ara kararlar alınırsa, davacı bu kararlara itiraz hakkını kaybeder.

Ayrıca, davacının yokluğunda davalı iddia ve savunmalarını genişletebilir, bu durumda davacı bunlara karşı cevap veremeyebilir. Katılmayan taraf, itilaf konularının tespitine de katkı sunamayacağı içinKendi iddiaları veya savunması açısından dezavantajlıDuruma düşebilir. Yine de, davacının duruşmaya gelmemesi davadan vazgeçtiği anlamına gelmez; yasal aşama devam eder ancak aşama davacının yokluğunda işlemiş olur. Sonuç olarak, katılmayan taraf açısından duruşmaAleyhineIlerleyebilir ve sulh imkanı da değerlendirilemeden kaçırılmış olur.

Avukat.

Ön inceleme duruşması için mazeret dilekçesi nasıl yazılır?

Mazeret dilekçesi, duruşmaya gelemeyecek tarafın bu durumu mahkemeye bildirdiği resmi belgedir. Bu dilekçede öncelikleMahkemenin adıVeDosya numarası, duruşma günü açıkça belirtilir. Ardından, hangi tarafın (davacı/davalı) olduğu ve duruşmaya katılamamaNedenininNe olduğu izah edilir. Örneğin “… tarihinde yapılacak ön inceleme duruşmasına, geçirdiğim rahatsızlık nedeniyle hastanede tedavi altında olmamdan dolayı katılamayacağım” gibi bir ifade yazılır.

Mazeret nedeni mümkünse bir belge ile desteklenir (örneğin doktor raporu, seyahat bileti vb. Eklenir). Dilekçenin sonunda mahkemeden duruşmanın ertelenmesi talep edilir ve dilekçe ilgili tarafa veya vekiline aitImzaIle tamamlanır.

Mazeret dilekçesi sunulduğunda, hakim bu dilekçeyi değerlendirir.Geçerli ve haklı bir mazeretGördüğü takdirde duruşmayı erteleyebilir ve taraflara yeni bir gün tebliğ edilir. Mazeretin kabulü tamamen hakimin takdirine bağlıdır; o nedenle dilekçede mazeretin ciddi ve belgelendirilmiş olmasına dikkat edilmelidir.

Böylece, taraf duruşmaya katılmasa bile hak kaybı yaşamadan sonraki duruşmada savunma veya iddialarını sunma şansı elde eder.