Menfi Tespit ve İstirdat Davası

Bir icra takibinden önce veya takip devam ederken, borçlunun alacaklıya karşı borçlu olup olmadığını tespiti için İcra İflas Kanunu m.72’ye göre açılması gereken yasal aşama “Menfi tespit yasal süreci”dır. Alacağı var olup olmadığını tespiti yapılan anlam olarakOlumsuz tespitOlan bu davada davacı borçlu, davalı ise alacaklıdır.

Görevli yargı merciiAlacağın değerineVe özelliğine göre belirlenirken yetkili yargı merciiAlacaklının ikametgâh adresi veya takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer yargı makamıDir. Basit yargılama usulüne tabi bu tür yasal süreçler her türlü delille ispatlanabilir. İspat yükü borçlu olmadığı veya borcu haksız yere ödediğini iddia eden davacı borçluya aittir.

Menfi tespit davasında talep edilecek borçlu olmadığı beyan edilen bedel üzerinden binde 68,31 üzerinden nispi harç oranı uygulanacaktır.

Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olan borçlu eğer borcu ödemiş ise ödediği tarihten itibaren1 yıllık zamanaşımı süresiiçinde genel yargı merciinde yasal aşama açarak bu paranın geri alınmasını isteyebilir.

İcra takibindenÖnceMenfi tespit davasının açılması halinde, yargı mercii başvuru üzerine takibin durdurulması konusundaAlacağın %15’inden az olmamak üzereBorçludan teminat göstermesini isteyerek ihtiyati tedbir hükmü verebilir. Bu vaziyette takip yasal aşama sonuna kadar yapılamaz. İcra takibinden önce menfi tespit yasal süreci açılabilmesi için, yasal aşama açan borçlunun bir icra tehdidi ile karşılaşmasını kuvvetle muhtemel olması ve yasal aşama açmakta yasal yararının bulunması şarttır.

İcra takibindenSonraAçılan menfi tespit davalarında ise, ihtiyati tedbir yoluyla icra takibinin durdurulmasına hüküm verilmez. Ancak borçluGecikmeden doğan zararı karşılamak ve alacağın %15’inden az olmamak üzere teminatGösterdiği mahkemeden icra veznesine yatırılacak paranın alacaklıya ödenmemesini tedbir hükmü verilmek suretiyle isteyebilir.

Yani bu vaziyette hem icra dosyasında borç tüm ferileriyle beraber tamamen kapatılacak hem de en az %15 olmak üzere teminat yatırılacaktır. Teminatın yatırılması hâlinde ihtiyati tedbir hükmü da verilecektir.

Yasal Aşama alacaklı lehine sonuçlanırsa(borcun varlığı tespit edilirse),Ihtiyati tedbir hükmü kalkar ve kararın kesinleşmesiyle beraber alacaklı ihtiyati tedbirden dolayı alacağını geç almaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zararTakip konusu alacağın %40’ından az olmamak üzereAynı davada karara bağlanacaktır. Yasal Aşama takipten önce açıldıysa ve yasal aşama sonrasında alacaklı takip açmadıysa, alacaklının alacağı yargı mercii hükmü ile kesinlik kazanmış olduğundan alacaklı doğrudan ilamlı icraya başvurabilir.

Davanın borçlu lehine sonuçlanması halindeyse (borcun yoluğunun tespit edilmesi hâlinde),Icra takibi hemen durur ve kararın kesinleşmesiyle beraber yeni bir hükme gerek olmadan icra kısmen veya tamamen eski haline iade edilir.

Alacaklı haksız olarak borçlunun menfi tespit davasına sebep olmuşsa,Borçlunun istemiyle, davanınAçılmasıyla alacağın yine %40’ından az olmamak üzereUğradığı zararın alacaklıdan tahsiline hüküm verilecektir. Bu vaziyette artık borçlu aleyhine bir daha aynı borç sebebine dayanılarak bir daha yasal aşama açılamaz.

İstirdat Davası;

Takibin sonuçlanıp borcun borçlu tarafından alacaklıya ödenmesi hâlinde artıkIstirdat yasal süreciAçılması gerekecektir. Borçlunun, gerçekte borçlu bulunmadığı bir parayı icra takibinin kesinleşmesi ile cebri icra tehdidi altında ödemiş olması gerekir, henüz 7 günlük itiraz süresi dolmadan icra dosyasına ödeme yapılması halinde artık istirdat yasal süreci açılamayacaktır! İtiraz süresi içerisinde ödeme yapılmış ise bu vaziyette artık borçlu sebepsiz zenginleşmeden dolayı yasal aşama açabilir.

İstirdat davasıyla geri istenen para icra takibi sırasında ödenmeli ve bu ödeme borçlunun ödeme emrine itiraz etmemiş veya itiraz etmiş olup itirazın kesin olarak kaldırılması yüzünden yapılmış olmalıdır.

Burada borçlu yalnızca borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalmış olmasını ispat etmekle yükümlüdür.

Zamanaşımına uğramış bir borcu itirazında veya icra mahkemesinde zamanaşımı itirazında bulunmadan ödeyen borçlu artık istirdat yasal süreci açamaz, verilen bu para da geri alınamaz. Zamanaşımı definde bulunmuş olmakla beraber bunu ispat edememiş borçlu yine istirdat yasal süreci açabilir. Menfi tespit davasını veya itirazın iptali davasını kaybeden bir borçlu da artık istirdat yasal süreci açamaz. Ancak borçlu menfi tespit davasını açmakla beraber takibin durdurulması için tedbir hükmü almamış ve icra veznesindeki para alacaklıya ödenmişse, menfi tespit davasının konusunun kalmayacağından yasal aşama reddolunmaz.

Bu vaziyette artık davaya istirdat yasal süreci olarak bakılarak sonuçlandırılır.

Menfi tespit ve istirdat davalarıyla ilgili bilgi ve yardım için bizimleiletişime geçebilirsiniz.