Malulen Emeklilik Nedir? Koşulları Nelerdir? Ekibi8 Temmuz 2026İş Hukuku
İşçilerin işe başladıktan sonra çalışma gücünü belli oranda kaybetmesi, yani malul olması hâlinde ve diğer şartların da gerçekleşmesi halinde yararlanabilecekleri emeklilik türüneMalulen emeklilikDenir. İşçinin çalışma hayatına başladıktan sonra sağlık problemlerinin ortaya çıkması, iş kazasıyapması veyameslek hastalığınayakalanması iş gücü kaybına yol açabilmektedir.
İş gücü kaybına uğrayan çalışanın hayatını sürdürmesi zor ya da imkansız hale gelebilir. Böyle bir durumda mağduriyeti gidermek için bu emeklilik sistemi devreye girer.
İçindekiler- Malullük Nedir?
- Kimler Malulen Emekli Olabilir?
- Malulen Emeklilik Şartları
- 1800 Günle Malulen Emeklilik
- 3600 Günle Malulen Emeklilik Şartları
- Kadınlarda Malulen Emeklilik Şartları
- Malulen Emekliliği Sağlayan Hastalıklar Nelerdir?
- Kanser Hastalarında Malulen Emeklilik
- Malulen Emekli Olma Başvurusu Nasıl Yapılır?
- Malulen Emeklilik için Gerekli Belgeler
- Maluliyetin Tespiti Nasıl Yapılır?
- Malullük Oranı %60’tan Düşükse Emekli Olunabilir Mi?
- Sağlık Kurulu Maluliyet Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?
- Malulen Emeklilik Maaşı Bağlanması
- Malullük Aylığının Hesaplanması Nasıl Yapılır?
- Malüllük Kontrol Muayenesi Nedir?
- Malullük Aylığı Hangi Hallerde Kesilir?
- Malulen Emeklilik Heyet Raporunu Veren Hastaneler
- Maluliyet Oranı Artarsa Yapılması Gerekenler
- Malulen Emeklilik Başvurusunun Reddi Halinde Hangi Dava Açılır?
- Malulen Emeklilik ile İlgili Yargıtay Kararları
- Malulen Emeklilik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
- Kanser hastası malulen emekli olabilir mi?
- Kontrol muayenesi nedir?
- Malulen emeklilik ile ilgili süreçe ilişkin bilgi nereden öğrenilir?
- Malulen emeklilik aylığı bağlandıktan sonra çalışılabilir mi?
- Malulen emekli birini sigortasız çalıştırmanın cezası nedir?
- Malulen emeklilik için yaş sınırı var mıdır?
- Bypass ameliyatı olan malulen emekli olabilir mi?
- Bel fıtığından malulen emekli olunur mu?
- Vertigo malulen emeklilik için yeterli midir?
- Kadınlarda malulen emeklilik şartları nelerdir?
- Şizofreni ve bipolar bozuklukta malulen emeklilik şartları nelerdir?
- Malulen tertip ne demek?
- 3600 günle malulen emekli olunabilir mi?
- Malulen emeklilik ortopedi için de geçerli midir?
Malulen emeklilikte en önemli unsur çalışma gücü kaybının iş hayatına başladıktan sonra ortaya çıkmasıdır. Doğuştan ya da iş hayatına başlamadan önce böyle bir vaziyet oluşursa engelli maaşından faydalanılabilir.
Malullük Nedir?
5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu md. 44’e göre her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilereMalulDenir. Bu kişiler hakkında yasanın malullüğe ait hükümleri uygulanır.[1]
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu md. 25’e göre ise sigortalının veya işverenin talebi üzerine kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4.
Maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası ya da meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını, (c) bendi kapsamındakiler için çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalıMalul sayılır.[2]
Resmi kurum tarafından verilen bilgiler için SGK’nınmalullükile ilgili yazısını inceleyebilirsiniz. Malulen emeklilik konusundaYasal yardımIçin Avukata Sorsayfamızdan bizimle iletişime geçerek alanında uzman iş hukuku avukatlarımızdan destek alabilirsiniz.
Kimler Malulen Emekli Olabilir?
5510 sayılı Yasa kapsamında dört farklı sigortalı grubu malulen emeklilik hakkından yararlanabilir:
- 4/a (SSK) sigortalıları:Meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybeden işçiler.
- 4/b (Bağ-Kur) sigortalıları:Meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybeden bağımsız çalışanlar.
- 4/c (Emekli Sandığı) sigortalıları:Çalışma gücünün en az %60’ını veya vazifesini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybeden kamu görevlileri.
- Başkasının bakımına muhtaç olanlar:10 yıllık sigortalılık şartı aranmaksızın yalnızca 1800 gün prim yeterlidir.
Malulen Emeklilik Koşulları
5510 sayılı Yasanın 25. Maddesine göre malulen emekli olmanın koşulları şunlardır:
- 10 Yıllık Sigortalılık Süresinin Doldurulmuş Olması
Kişinin 10 yıl süresince sigortalı olarak fiilen çalışması gerekir. Sigorta başlangıcı yapılıp fiili çalışma yapılmazsa bu koşul yerine getirilmemiş sayılır.
İstisna: 10 yıl boyunca başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlar için sigortalılık süresi şartı aranmaz.
Bu kişiler sigortalılık süresine bakılmaksızın, yalnızca 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemeleri halinde malulen emekli olabilirler. Bunun ispatı için tam teşekküllü sağlık kurulundan rapor alınması ve SGK Müdürlüğü tarafından hastaneye sevk yapılması gerekir.
- 1800 Gün Prim Ödenmiş Olması
Sigortalının en az 1800 gün prim ödemiş olması gerekir. Eksik primler toplu ödeme veya faaliyet borçlanması yoluyla tamamlanabilir.
- Malullüğün Sigortalı İşe Girdikten Sonra Meydana Gelmesi
Maluliyetin işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkması zorunludur. İşe başlamadan önce var olan bir hastalık ya da özür nedeniyle malullük aylığına hak kazanılamaz.
- Malullüğü Belgeleyen Raporun Alınması
Çalışma gücünün %60’ının kaybedildiğinin yetkili sağlık kurulunca rapor ile tespit edilmesi gerekir.
- Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılması, faaliyetine son vermesi ve görevinden ayrılması,
- Faaliyet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların kendi sigortalılığı nedeniyle Kuruma genel sağlık sigortası primi dahil prim ve prime ilişkin borcu olmaması,
- Kuruma yazılı dilekçe ile başvurması.
[3]
1800 Günle Malulen Emeklilik
Malulen emeklilik için temel prim şartı 1800 gündür. 1800 gün prim ödeyen ve diğer koşulları taşıyan sigortalı, malulen emeklilik başvurusunda bulunabilir.
Hala çalışıyor olmak ya da işten ayrılmış olmak, maluliyetin tespiti için başvuru yapılmasını engellemez.
1800 günü tamamlamak için eksik primler SGK’ya toplu ödenerek ya da faaliyet borçlanması yapılarak tamamlanabilir.
Başkasının bakımına muhtaç derecede malul olanlar için 10 yıllık sigortalılık şartı aranmaz, 1800 gün prim tek başına yeterlidir.
3600 Günle Malulen Emeklilik Koşulları
3600 gün prim ödeyen bir sigortalı, malulen emeklilik prim şartını fazlasıyla karşılar. Temel koşul 1800 gün olduğundan, 3600 günü olan kişi bu yönden herhangi bir eksiklik taşımaz.
3600 gün prim ödeyen sigortalı için geçerli diğer şartlar şunlardır:
- En az 10 yıllık sigortalılık süresi,
- Çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmesi (veya başkasının bakımına muhtaçlık istisnası),
- Maluliyetin işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkmış olması,
- SGK’ya yazılı başvuru.
Sık sorulan soru: “3600 günle malulen emekli olunabilir mi?” — Evet. Belirleyici olan prim gün sayısı değil, malullük oranı ve sigortalılık süresidir. 3600 gün prim ödemek aynı zamanda bağlanacak aylık miktarını da olumlu yönde etkiler.
Kadınlarda Malulen Emeklilik Koşulları
Malulen emeklilik koşulları kadın ve erkek sigortalılar için aynıdır. 5510 sayılı Yasa bu konuda cinsiyet ayrımı yapmamaktadır. Kadın sigortalılar için aranan şartlar şunlardır:
- En az 10 yıllık sigortalılık süresi,
- En az 1800 gün prim,
- Çalışma gücünün en az %60’ının kaybı,
- Maluliyetin işe giriş sonrası ortaya çıkmış olması.
Yaş şartı yoktur.
Doğum, emzirme veya hamilelik süreçleri bu koşulları değiştirmez.
Başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan kadın sigortalılar için 10 yıllık sigortalılık şartı aranmaz, yalnızca 1800 gün prim yeterlidir. Bu kural kadın ve erkek sigortalılar için eşit biçimde uygulanır.
Malulen Emekli Olma Şartları
Malulen Emekliliği Sağlayan Hastalıklar Nelerdir?
Tedavisi imkansız olan her türlü hastalık malulen emekliliğe dayanak olabilir. Hastalığın aşağıdaki listede yer alması tek başına yetmez, SGK Sağlık Kurulunun %60 veya üzerinde çalışma gücü kaybını tespit etmesi gerekir.
Malulen emekliliğe yol açan başlıca hastalıklar şunlardır:
- Onkoloji:Kanser türleri (meme kanseri, kolon kanseri, akciğer kanseri, lösemi vb.)
- Nöroloji:Parkinson sendromu, Multiple Skleroz (MS), serebral palsi, beyin tümörü, demans, epilepsi/sara, felç
- Psikiyatri:Şizofreni, bipolar bozukluk, ağır anksiyete bozukluğu, zeka geriliği
- Kardiyoloji:İleri evre kalp yetmezliği, bypass sonrası ağır fonksiyon kaybı
- Ortopedi:Uzuv kayıpları, ağır omurga hastalıkları, romatoid artrit
- Gastroenteroloji:Karaciğer sirozu
- Romatoloji:Behçet hastalığı
- Enfeksiyon hastalıkları:AIDS, tüberküloz
- Görme ve işitme:Görme kaybı, retina kanamaları, işitme kaybı, denge bozuklukları
- Diğer:Kemik iliği hariç organ nakilleri, anemi
Bu liste sınırlı değildir. Yukarıda sayılmayan bir hastalık da SGK Sağlık Kurulunun %60 kaybı tespit etmesi halinde malulen emekliliğe dayanak olabilir.
Malulen Emeklilik Şartları ve Hastalıklar
Kanser Hastalarında Malulen Emeklilik
Kanser hastaları malulen emeklilik başvurusu yapabilir.
SGK Sağlık Kurulu, kanser nedeniyle çalışma gücünün en az %60’ının kaybedildiğini tespit ederse aylık bağlanır. Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde tanı konulmuş olması zorunludur.
Kanser hastaları başvuru yaparak SGK’nın sevk ettiği sağlık kuruluşundan maluliyet raporu talep eder. Sağlık kurulunun raporu verdiği tarihten itibaren 18 ay boyunca malul kabul edilir ve aylık bağlanır. Kanserin türüne ve evresine göre bu süre değişebilir.
Kanser hastaları için geçici maluliyet aylığı koşulları şunlardır:
- Maluliyet başvurusundan önceki bir yıl içinde kansere tanı konulmuş olması,
- En az 10 yıllık sigortalılık,
- En az 1800 gün prim.
Hangi kanser türleri malulen emekliliği kapsar?
Tüm kanser türleri kapsama girebilir. Belirleyici olan, hastalığın çalışma gücünü ne oranda etkilediğidir. SGK Sağlık Kurulu nihai hükmü verir.
Malulen Emekli Olma Başvurusu Nasıl Yapılır?
Sigortalı, malulen emeklilik için bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl veya Müdürlüğüne başvuru yapmalıdır. Müdürlük başvuruyu aldıktan sonra sevk yazısı verir.
Bu yazı ile devlet hastaneleri, devlet üniversite hastaneleri veya Sağlık Bakanlığı Eğitim ve Araştırma Hastanelerinden birine randevu alınır. Özel hastanelerden alınan raporların geçerliliği yoktur.
Kamu görevlileri temin edecekleri raporu ve talep dilekçesini çalıştıkları kuruma ibraz eder.
Başvuru sırası şöyledir:
- İlgili SGK Müdürlüğüne dilekçe ile başvurmak,
- Kurumun sevk ettiği sağlık kuruluşuna gitmek,
- Sağlık kurulunca muayene edilmek,
- Raporun SGK Sağlık Kurulunca incelenmesi,
- Kurumun malullük durumunu onaylaması.
Maluliyetin tespiti için hala çalışıyor olmak ya da işten ayrılmış olmak koşul değildir.
SGK maluliyet başvurusu hakkında ayrıntılı bilgi içinSGK’nın resmi rehberiniInceleyebilirsiniz.
Malulen Emeklilik Başvurusu
Malulen Emeklilik için Gerekli Belgeler
Başvuruda gereken belgeler sigortalının durumuna göre farklılık gösterir.
SSK’lılar (4/A) ve Bağ-Kur’lular (4/B) için:
- Sigortalı işten ayrılma bildirgesi (işi bıraktıktan sonra 10 gün içinde başvuranlar için),
- Tahsis başvuru ve taahhüt belgesi.
Emekli Sandığı’na bağlı olanlar (4/C) için:
- Açıkta olanların şahsen, çalışanların kurumları aracılığıyla yapacağı başvuru,
- Malulen emekliliğe sevk onayı,
- Sağlık kurulu raporu.
Maluliyetin Tespiti Nasıl Yapılır?
Maluliyetin tespiti SGK’nın sevk ettiği sağlık kuruluşlarından alınan raporla yapılır. SGK Sağlık Kurulu bu raporları inceler ve malullük kararını verir. Rapor yeterliyse aylık bağlama süreci başlar, yetersiz görülürse ek inceleme istenebilir ya da itiraz yoluna başvurulabilir.
Malullük Oranı %60’tan Düşükse Emekli Olunabilir Mi?
Malullük oranı %60’tan düşük olsa bile %40’ın üzerindeyse bazı koşullarla malulen emeklilik mümkündür.
- Oran %40-%49 arasında ise:18 yıllık sigortalılık süresi ve 4100 gün prim gerekir.
- Oran %50-%59 arasında ise:16 yıllık sigortalılık süresi ve 3700 gün prim gerekir.
Malullük oranı %40’ın altında kalırsa malulen emeklilik mümkün değildir.
Bu durumda itiraz ve yasal aşama yolu değerlendirilebilir.
Sağlık Kurulu Maluliyet Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?
Sağlık kurulu çalışma gücünün %60’ını kaybetmediğine dair rapor verirse, sigortalı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edebilir. Dilekçe, kişinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine verilir. Bireysel itirazlar için raporun teslim tarihinden itibaren 30 gün süre vardır. Süresi geçen itirazlar değerlendirilmez.
İtiraz, engelli bireyin kendisi, vasisi veya raporu talep eden kurum tarafından kullanılabilir.
İtiraz da reddedilirse maluliyet oranının tespiti davası açılabilir. Bu yasal aşama iş mahkemesinde görülür.
İtiraz sonucu nasıl öğrenilir?Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu hükmü, başvurulan SGK il müdürlüğü aracılığıyla sigortalıya tebliğ edilir. Ayrıca e-Devlet üzerinden SGK hizmetleri bölümünden başvuru durumu takip edilebilir.
Maluliyet Raporuna İtiraz
Malulen Emeklilik Maaşı Bağlanması
Malul aylığı bağlanabilmesi için SGK’nın sevk ettiği sağlık kuruluşlarından rapor alınması gerekir. SGK Sağlık Kurulu raporu uygun bulursa emeklilik maaşı bağlanır.
Malulen emekli maaşının başlangıç tarihi şu kurala göre belirlenir:
- Rapor tarihi başvurudan önce ise→ yazılı isteğin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren.
- Rapor tarihi başvurudan sonra ise→ rapor tarihini takip eden ay başından itibaren.
Bu kural 5510 sayılı Yasanın 27.
Maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir.[4]
Malullük Aylığının Hesaplanması Nasıl Yapılır?
Malulen emekli maaşı, prim ödeme gün sayısına, prime esas kazanca ve malullük oranına göre belirlenir. Temel formül şöyledir:
Aylık = Ortalama Aylık Kazanç × Aylık Bağlama Oranı
Aylık bağlama oranı 1800 günde yaklaşık %40’tan başlar. Her 360 ek gün için %2 oranında artar. Buna göre yaklaşık değerler şunlardır:
- 1800 gün → aylık bağlama oranı yaklaşık %40
- 3600 gün → aylık bağlama oranı yaklaşık %60
- 5000 gün → aylık bağlama oranı yaklaşık %73
Kesin hesaplama için SGK’nın resmi kılavuzu kullanılabilir.
Yukarıdaki oranlar yaklaşık değerlerdir, SGK katsayıları yıllık güncellenmektedir.
Malüllük Kontrol Muayenesi Nedir?
Sigortalının malullük, engellilik ve iş göremezlik raporlarında belirtilen rahatsızlıklarının devam edip etmediğinin tespiti için SGK tarafından kontrol muayenesi yaptırılır. Suiistimalleri önlemek ve değişen sağlık durumuna göre aylığı güncellemek amacıyla yapılır.
Kontrol muayenesi şu durumlarda uygulanabilir:
- Kurumca yürütülen soruşturma nedeniyle,
- Malullük hâlinde artma veya başka birinin sürekli bakımına muhtaçlık taleplerinde,
- İhbar ve şikayet halinde.
Kontrol muayenesi sonucuna göre:
- Maluliyet devam ediyorsa aylık kesilmez.
- Maluliyet oranı değiştiyse aylık yeniden hesaplanır.
- Maluliyet ortadan kalktıysa rapor tarihini takip eden ay başından itibaren aylık kesilir.
Kontrol muayenesi sonucunda malul olmadığı halde aylık bağlandığı tespit edilirse aylık, bağlandığı tarihten itibaren kesilir. Ödenen aylıklar faizi ile geri alınır ve ilgili kişi hakkında yasal işlem başlatılır.
Malullük Aylığı Hangi Hallerde Kesilir?
5510 sayılı Yasa kapsamında malullük aylığı şu hallerde kesilir:
- Sigortalının Türkiye’de veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlaması,
- Kontrol muayenesi sonucu malullük durumunun ortadan kalkması.
5434 sayılı Yasa kapsamında bağlanan malullük aylığının kesilme sebepleri farklıdır:
Türk Vatandaşlığından Çıkma/Çıkarılma:5434 sayılı Yasanın 92. Maddesi gereğince Türk Vatandaşlığından çıkarılan ya da yabancı ülke uyruğuna girenlerin her türlü hakkı düşmektedir.
Ancak Sosyal Güvenlik Antlaşması yapılan ülkelerde vatandaşlığa girenlerin aylığı kesilmez.
5510 sayılı Yasanın 4/1-c Kapsamında Çalışma:5434 sayılı Yasanın 99. Maddesi gereğince emekli aylığı alanların kamuda emeklilik hakkı tanınan görevlere atanmaları halinde aylıklar kesilir. 4/1-a ve 4/1-b kapsamında çalışmaya başlamaları halinde ise aylıkları kesilmez.
Malulen Emeklilik Heyet Raporunu Veren Hastaneler
Malulen emeklilik için geçerli rapor şu hastanelerden alınabilir:
- Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri,
- Devlet üniversite hastaneleri,
- TSK’ya bağlı hastaneler.
Özel hastanelerden alınan raporların malulen emeklilik başvurularında geçerliliği yoktur.
Maluliyet Oranı Artarsa Yapılması Gerekenler
Maluliyet oranında artma olması halinde bu vaziyet yeni bir yasal olgu oluşturur. Artan miktar için ayrı yasal aşama açılabilir. Daha önce aylık bağlanmamışsa tespit davası ile maluliyet oranı belirlenerek yeniden başvuruda bulunulabilir.
Aylık bağlanmışsa artan maluliyet farkı için manevi ödenek ve aylığın yükseltilmesi talep edilebilir. Bu davalar iş mahkemesinde görülür.
Malulen Emeklilik Başvurusunun Reddi Halinde Hangi Yasal Aşama Açılır?
Malullük oranının düşük bulunması nedeniyle red gelirse, sağlık kurulunun tespit ettiği orana süresi içinde itiraz edilmelidir. İtiraz da reddedilirseMaluliyet oranının tespiti davasıAçılabilir. Bu yasal aşama iş mahkemesinde görülür.
SGK’nın başvuruyu doğrudan reddetmesi halinde iseRed işleminin iptali davasıAçılabilir.
Yasal Aşama idare mahkemesinde görülür. Yetkili yargı mercii, red işlemini yapan kurumun bulunduğu yer mahkemesidir.
Malulen Emeklilik Reddine İtiraz Yolları
Malulen Emeklilik ile İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — 2014/13160 E., 2015/8701 K.
Yasal Aşama; davacının malulen emekliliğe hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davacının yasal aşama tarihi itibarıyla malulen emekliliğe hak kazandığının tespitine hüküm verilmiştir.
Dosyadaki belgelerden; davacının malulen emeklilik taleplerinin Kurum tarafından beden çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğinden bahisle reddedildiği, Eğitim ve Araştırma Hastanesi Özürlü Kurulu’nun 28.05.2012 günlü raporunda kemik iliği nakli nedeniyle tüm vücut fonksiyon kaybının %75 olduğunun bildirildiği, Yüksek Sağlık Kurulu’nun 27.04.2012 günlü kararıyla davacının %60 kaybetmediğinin bildirildiği, Adli Tıp Kurumu 3.
İhtisas Kurulu’nun 30.12.2013 günlü raporunda ise davacının beden çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olduğundan malul sayılması gerektiğinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
Raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulması isabetsizdir. Mahkemece yapılacak iş; Adli Tıp Genel Kurulu’ndan son kez rapor almak ve çıkacak sonuca göre hüküm vermektir. Bu olgular dikkate alınmaksızın yazılı şekilde hüküm verilmesi bozma nedenidir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi — 2014/1752 E., 2014/13537 K.
Malullük aylığı bağlanması için 09.06.2008 tarihindeki davacı talebi, Kurumca çalışma gücünün 2/3 oranında kaybetmediğinden reddedilmiştir.
Yargılama aşamasında alınan Adli Tıp Kurumu raporunda davacının beden çalışma gücünün %71’ini kaybettiği ve malul sayılması gerektiği belirtilmiştir.
5510 sayılı Yasanın 27. Maddesinin ikinci fıkrası gereğince; rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini, sonra ise rapor tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır. Bu hükme göre davacıya 26.11.2010 tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanması gerekirken 04.10.2010 tarihi itibarıyla tespit hükmü verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — 2006/1296 E., 2006/3482 K.
Adli Tıp Genel Kurul Raporunda davacının “Nevrotik Depresyon” ve “Ağır Eforda Fonksiyon Kısıtlaması Yapacak Derecede Kalp Hastalığı” bulunduğu; bu arızaların ayrı ayrı değerlendirmesinde çalışma gücünün en az 2/3’ünün kaybına yol açmadığı, ancak birlikte değerlendirildiğinde 2/3 kaybı gerçekleştirdiği belirlenmiştir.
Mahkemece maluliyetin başlangıç tarihi olarak 01.12.2001 günlü dilekçe esas alınmıştır.
Ancak tarihleri arasındaki raporlarda yalnızca kalp rahatsızlığı belirlenmiş, psikolojik rahatsızlığa ilişkin ilk açıklama 08.05.2002 günlü raporda yer almıştır. Çalışma gücünün 2/3 oranında yitirildiği tarihin belirlenmesi için Adli Tıp Genel Kurulundan yeniden rapor alınarak hüküm verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozma nedenidir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi — 2007/21940 E., 2008/5367 K. — T. 05.05.2008
Hükme dayanak alınan raporda davacının halihazır durumu itibarıyla çalışma ve beden gücünün en az 2/3’ünü kaybetmiş durumda olduğu belirtilmiştir. Söz konusu rapor; hastalığın işe giriş tarihinde maluliyeti gerektirecek nitelikte olup olmadığı konusunda bir belirleme içermemektedir.
Bu nedenle yapılan inceleme yetersizdir.
Mahkemece yapılacak iş; davacının SSK’da ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızasının bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Bulunduğu takdirde davanın reddine, o tarihte hastalığı bulunmakla birlikte maluliyeti gerektirecek derecede olmadığının anlaşılması halinde ise diğer koşulların mevcudiyeti şartıyla davanın kabulüne hüküm vermektir.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi — 2014/23773 E., 2015/18332 K. — T. 13.10.2015
Davacının 15.08.1995-30.06.2011 tarihleri arasında toplam 3800 gün SSK hizmeti bulunmaktadır. 3. İhtisas Kurulu’nun 05.03.2014 günlü kararına göre davacı, 03.08.2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında beden çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmiş olduğundan malul sayılmıştır.
Maluliyet tarihi yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 03.08.2013’tür.
Bu tarihi takip eden aybaşından itibaren davacıya malullük aylığı bağlanması gerekirken 5510 sayılı Yasanın 26 ve 27. Maddeleri gereğince yapılması gereken işlem yerine farklı hüküm verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Malulen Emeklilik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Bu başlık altında malulen emeklilikle ilgili sorulan soruların cevaplarını derledik.
Evet. Kanser hastaları SGK’ya başvurarak maluliyet raporu talep eder. Raporun verildiği tarihten itibaren 18 ay boyunca malul kabul edilir ve aylık bağlanır.
Bunun için başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde tanı konulmuş olması, 10 yıllık sigortalılık ve 1800 gün prim koşulları aranır. Kanserin türüne göre süre değişebilir.
Sigortalının malullük, engellilik ve iş göremezlik raporlarında belirtilen rahatsızlıklarının devam edip etmediğinin tespiti için SGK tarafından yaptırılan muayenedir. Sonucuna göre aylık kesilir, yeniden hesaplanır ya da olduğu gibi devam eder. Suiistimal tespit edilirse aylık geriye dönük kesilir; ödenen miktar faizi ile geri alınır ve yasal işlem başlatılır.
Bağlı bulunulan SGK il veya müdürlüğünden bilgi alınabilir.
Başvuru durumu e-Devlet üzerinden de takip edilebilir. İtiraz sonuçları SGK müdürlüğü aracılığıyla tebliğ edilir.
4/a kapsamında malulen emekli olan kişi yine 4/a (işçi) olarak çalışmaya başlarsa aylığı kesilir. İşveren (4/b) olarak çalışırsa aylık alır ama sosyal güvenlik destek primi öder. 4/c kapsamında çalışırsa aylığında kesinti olmaz. Eski Bağ-Kur kapsamında emekli olan biri 4/a’lı olarak çalışırsa işvereni destek primi öder, aylığı kesilmez.
Genel sigortasız işçi çalıştırma hükümleri uygulanır: sigortasız çalıştırmadan 2 asgari ücret, aylık prim faaliyet belgesi düzenlememekten her ay 2 asgari ücret, ücret bordrosuna göstermemekten yarım asgari ücret, yasal deftere kaydetmemekten her ay yarım asgari ücret idari para cezası uygulanır.
Malulen emeklilik için yaş şartı aranmamaktadır.
Bypass ameliyatı tek başına malulen emekliliğe hak kazandırmaz.
SGK Sağlık Kurulunun ameliyat sonrası çalışma gücünün en az %60’ının kaybolduğunu tespit etmesi gerekir. Bu oran ameliyatın kapsamına ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir.
Bel fıtığı, çalışma gücünü %60 oranında azaltacak düzeydeyse malulen emekliliğe dayanak olabilir. SGK Sağlık Kurulu muayene ve raporlar ışığında değerlendirme yapar. Hafif veya orta düzey bel fıtığında bu orana ulaşmak güçtür.
Vertigonun türüne ve şiddetine bağlıdır.
Kronik ve tedaviye dirençli vertigo çalışma gücünde ciddi kısıtlamaya yol açıyorsa SGK Sağlık Kurulu %60 kaybını onaylayabilir. Bu tür davalarda Adli Tıp raporu belirleyici olmaktadır.
Kadın sigortalılar için malulen emeklilik koşulları erkeklerle aynıdır: en az 10 yıl sigortalılık, en az 1800 gün prim ve çalışma gücünün en az %60’ının kaybı. Yaş şartı yoktur. Başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan kadınlar için 10 yıllık sigortalılık şartı aranmaz.
Şizofreni ve bipolar bozukluk malulen emekliliğe yol açabilecek psikiyatrik hastalıklar arasındadır.
Hastalığın ağırlığına bağlı olarak SGK Sağlık Kurulu %60 çalışma gücü kaybını tespit edebilir. Bu tür davalarda psikiyatri uzmanı raporu ve gerektiğinde Adli Tıp raporu belirleyicidir.
Malulen tertip; 5434 sayılı TC Emekli Sandığı Kanunu kapsamında malullük aylığı bağlanan subay, astsubay ve kamu görevlileri için kullanılan bir terimdir. TSK personelinin malullük nedeniyle emekliye ayrılması işlemine verilen addır.
Evet. Temel koşul 1800 gün olduğundan, 3600 günü olan sigortalı prim şartını fazlasıyla karşılar.
Belirleyici olan malullük oranı ve sigortalılık süresidir. 3600 gün prim ödemek aynı zamanda bağlanacak aylık miktarını da olumlu yönde etkiler.
Evet. Uzuv kayıpları, romatoid artrit veya ağır omurga hastalıkları gibi ortopedik durumlar çalışma gücünü %60 oranında azaltıyorsa malulen emekliliğe dayanak olabilir. SGK Sağlık Kurulu ortopedi uzmanı raporu esas alarak değerlendirme yapar.
UYSAL
Kaynaklar
- 5434 sayılı TC Emekli Sandığı Kanunu m.44 (Malullük)↩
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.25 (Malullük)↩
- 5510 sayılı Yasa m.26 (Malullük Aylığına Hak Kazanma Koşulları)↩
- 5510 sayılı Yasa m.27 (Malullük Aylığının Hesaplanması, Başlangıcı, Kesilmesi ve Yeniden Bağlanması)↩