Hamil, kıymetli evrakın nispi anlamda zayi olması hâlinde ödeme yasağı hükmü verilmesini mahkemeden talep edebilmektedir. Kıymetli evrakın, rızası olmadan söz konusu hamilin elinden çıkması veyahut da nispi olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde hamil, senedin hamil olmayan kişi tarafından tahsilini önleyebilmek amacıyla yetkili ve görevli yargı merciine başvurarak “ödeme yasağı” hükmü aldırabilir. Ödeme yasağı, senedin borçlusunun ödeme yükümlülüğünü doğrudan etkiler nitelikte bir karardır. Senedi zayi edenin mahkemeden böyle bir hüküm aldırmaması hâlinde, senedi eline geçiren kişinin senette mündemiç olan hakkı talep etmesi riski bulunacaktır.

Ancak hamil ödeme yasağı talebinde bulunarak bunun önüne geçebilecektir.

Eğer ki söz konusu senet mutlak anlamda zayi olmuşsa bu senetler için ödemeden men hükmü talep edilemez. Çünkü senet sadece hamil için değil herkes için kullanılamaz hale gelmiştir ve hamilin ödeme yasağı talep etmede bir yasal yararı artık bulunmamaktadır.

Türk Ticaret Kanunu Madde 662’de hamiline yazılı senetler için ödeme yasağının verilmesi, Madde 757’de ise yazılı senetler için ödeme yasağının verilmesi düzenlenmiştir. Buna göre; yazılı senetlerin iptali hâlinde borçlunun ödeme yapmasını önlemek için yasal aşama açılmadan da mahkemeden ödeme yasağı hükmü verilmesi istenebilir. Ancak hamiline yazılı senetlerde vaziyet bunun aksinedir.

Hamiline yazılı senetlerde ödeme yasağının verilebilmesi için iptal davasının açılması gerekmektedir. Hamiline yazılı senetlerde ilk olarak senedin iptali istenmelidir.

TTK Madde 662 uyarınca yargı mercii ödeme yasağını, dilekçe sahibinin istemi üzerine yargı mercii, senedin söz konusu borçlusunu, aksine hareket ettiği takdirde iki defa ödemek zorunda kalacağını ihtar ederek verir.

Nama yazılı senetlerin iptalinde ise, TTK Madde 657/1 uyarınca “Aksine özel hükümler bulunmadıkça nama yazılı senetler, hamile yazılı senetlere ilişkin hükümlere göre iptal olunur” hamiline yazılı senetler için geçerli olan açıklamalar nama yazılı senetler için de geçerlidir.

Ödeme yasağı; kıymetli evrakı zayi olan, rızası hilafına elinden çıkan hak sahibi tarafından ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden istenebilmektedir. Mahkemenin vereceği bu tür söz konusu hükümler önleyici tedbir niteliğindedir. Yargı Mercii söz konusu önleyici tedbir kararını re ’sen veremez.

Bu tür bir hükmü verebilmesi için talep olması gerekmektedir. Mahkemenin verdiği kararın “ödeme yasağı hükmü” olabilmesi için senetteki hakkın da para alacağı olması gerekmektedir.