Soylu Nisan 16, 2024 Usul Hukuku
Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar (İlamlar) – HMK
Son Güncellenme Tarihi: Kasım 8, 2025
Bu yazımızda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘na (HMK) göreIcraya konulabilmesi için kesinleşmesi gereken hükümler(ilamlar) hangileridir konusunu ele alacağız.
Kararın Kesinleşmesi Nedir?
Yargı Mercii tarafından verilen kararınTüm itiraz yollarının tükenmesiVeyaItiraz edilmemesiIle birlikteYargılamanın tüm yönleriyle sona ermesiAnlamına gelir. Bu aşamadan sonra hüküm kesin hüküm niteliği kazanır ve herkes için bağlayıcı hale gelir.
Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar
Kural olarak, yargı mercii kararları kesinleşmeden icraya konulabilir. Ancak, aşağıda belirtilen bazı hükümler kesinleşmeden icraya konulamaz:
- Taşınmazın Aynına (Mülkiyetine) ve Ayni Haklara İlişkin İlamlar
- Aile ve Şahsın Hukukuna İlişkin İlamlar(Nafaka ve bazı istisnalar hariç)
- Mahkumiyete İlişkin Ceza İlamlarının Ödenek ve Yargılama Giderlerine İlişkin Kısımları
- Kira Tespit Davalarında Verilen Kararlar(Tahliye davaları hariç)
- Menfi Tespit Davasına İlişkin İlamlar
- Yabancı Yargı Mercii İlamlarının Tenfizi Hakkındaki Kararlar
- Sayıştay Kararları
- İdare Aleyhine Açılan Haciz veya İhtiyati Haciz Uygulamaları ile İlgili Davalarda Verilen Kararlar
1. Taşınmazın Aynına (Mülkiyetine) ve Ayni Haklara İlişkin İlamlar
Taşınmazın aynına (mülkiyetine) ve ayni haklara ilişkin ilamlar, taşınmaz malların mülkiyetini, kullanımını veya diğer ayni haklarını etkileyen yargı mercii hükümlerini kapsar.
Bu tür davalarda verilen hükümler,Kesinleşmeden icraya konulamaz. (Hukuk Muhakemeleri Kanunu367/2)
Bu Kapsama Giren Davalar:
- Tapu İptali ve Tescil Davaları:Bir taşınmazın tapu kaydının iptalini veya başka bir kişi adına tescilini talep eden yasal süreçler.
- Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davaları:Miras bırakanın, mirasçılarını mağdur etmek amacıyla mal kaçırmak için hileli işlem yaptığı durumlarda açılan yasal süreçler.
- Vekaleti Kötüye Kullanma Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davaları:Vekilin, kendisine verilen yetkiyi kötüye kullanarak taşınmazı haksız yere devrettiği durumlarda açılan yasal süreçler.
- Miras Hukuku Davaları:Mirasın paylaşımı, mirasçılık belgesinin iptali veya tashihi gibi miras hukuku ile ilgili yasal süreçler.
- Mal Rejimi Davaları:Evlilikte edinilen malların paylaşımı ile ilgili yasal süreçler.
- Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan Doğan Davalar
Neden Kesinleşmeden İcraya Konulamaz?
Bu tür kararlarınMülkiyet ve diğer ayni hakları doğrudan etkilemesiNedeniyle, kesinleşmemiş bir kararın icraya konulması, kamu düzenini bozabilir ve hak kayıplarına yol açabilir.
2. Aile ve Şahsın Hukukuna İlişkin İlamlar
Aile ve şahsın hukukuna ilişkin davalarda verilen kararların çoğu kesinleşmeden icraya konulamaz. Bunun sebebi,Bu tür kararların aileyi ve aile bireylerini doğrudan etkilemesi ve geri dönüşü mümkün olmayan sonuçlara yol açabilmesidir.
Bu kapsamdaki yasal süreçler:Boşanma yasal süreci, velayet yasal süreci, kişisel ilişkinin değiştirilmesi yasal süreci, isim değişikliği yasal süreci gibi yasal süreçler.
İstisnalar:
- Nafaka ve tedbir nafakası:Boşanma yasal süreci veya ayrılık yasal süreci sırasında, eşlerden biri veya çocuklar için hükmedilen nafaka ve tedbir nafakası, kesinleşmeden icraya konulabilir.
- Kişiye karşı işlenen hukuka aykırı fiillerden doğan maddi ve manevi ödenek
- Çocuğun korunması için verilen tedbir kararları:Çocuğun korunması için acil bir vaziyet söz konusuysa, aile yargı makamı tarafından verilen tedbir kararları kesinleşmeden icraya konulabilir.
3. Mahkumiyete İlişkin Ceza İlamlarının Ödenek ve Yargılama Giderlerine İlişkin Kısımları
Ceza davalarında sanığın mahkumiyetine hüküm verilmesi halinde, yargı mercii tarafından ödenek ve yargılama giderlerine ilişkin de hüküm kurulabilir.Bu hüküm, ceza yaptırımının bir parçası olarak değerlendirilir ve kesinleşmeden icraya konulamaz.
Neden kesinleşmeden icraya konulamaz?
- Ceza davalarında kamu düzeni esastır.
Kesinleşmemiş bir kararın icraya konulması, kamu düzenini bozabilir.
- Ödenek ve yargılama giderlerinin hesaplanması karmaşık olabilir.
- Sanığın teminat göstermesi veya itiraz etmesi gibi vaziyetler söz konusu olabilir.
4. Kira Tespit Davalarında Verilen Kararlar
Kira tespit davaları, kiracı ve kiralayanın, kira bedelinin ne olması gerektiği konusunda anlaşamadıkları durumlarda açılan davalardır.Bu davalarda verilen hükümler kesinleşmeden icraya konulamaz. Bunun sebebi, kira tespit davalarının edai nitelikte olmasıdır.
Ancak tahliye davasında verilen kararın icrası bakımından kararın kesinleşmesi gerekmez.
5. Menfi Tespit Davasına İlişkin İlamlar
Menfi tespit yasal süreci, bir hakkın veya yasal durumun var olmadığının tespitini amaçlayan bir davadır.Bu davalarda verilen hükümler kesinleşmeden icraya konulamaz.(İcra ve İflas Kanunu72.
Madde)
Menfi tespit davasında verilen hüküm,Sadece davanın konusunu oluşturan hakkın veya yasal durumun var olmadığını tespit eder.Bu tespit, davacıyaIcra takibi başlatma yetkisiVermez. Davacı, hakkını veya yasal durumunu ihlal eden kişiye karşıAyrı bir yasal aşama açmak zorundadır.
6. Yabancı Yargı Mercii İlamlarının Tenfizi Hakkındaki Kararlar
Yabancı mahkemelerde verilen kararların Türkiye’de icraya konulabilmesi için, öncelikle bu kararların Türkiye’de tanınması ve tenfizi gerekir.Bu hükümler da kesinleşmeden icraya konulamaz.(Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun. 41/2)
Tenfiz kararının kesinleşmesi için:
- Karara karşı itiraz edilmemiş olması veya itirazın reddedilmiş olması gerekir.
- Kararın usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olması gerekir.
- Karara karşı yargısal yolların tükenmiş olması gerekir.
7. Sayıştay Kararları
Sayıştay, kamu idarelerinin mali işlemlerini denetleyen ve yargılayan bir yüksek mahkemedir.Sayıştay kararları kesinleşmeden icraya konulamaz.Bunun sebebi, Sayıştay kararlarının idari nitelikte olmasıdır.
Sayıştay kararları birer idari işlemdir ve yargısal denetime tabidir.
Danıştay İdari Yasal Aşama Daireleri Kurulu, Sayıştay kararlarının hukuka uygunluğunu denetler.
8. İdare Aleyhine Açılan Haciz veya İhtiyati Haciz Uygulamaları ile İlgili Davalarda Verilen Kararlar
İdare aleyhine açılan haciz veya ihtiyati haciz uygulamaları ile ilgili davalarda verilen hükümler, kural olarak kesinleşmeden icraya konulamaz.Bu kararların kesinleşmeden icraya konulamamasının sebebi, idari yargılama sisteminin özellikleri, kamu otoritesinin korunması, idare ile birey arasındaki dengenin gözetilmesi ve icra hukukundaki yasal güvenlik ilkesidir.
Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimleiletişimegeçebilirsiniz.
Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar