Kazai rüşt, kişinin yargı mercii kararıyla ergin kılınması yoludur. Bu yöntem için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında aranan belli şartlar ve işletilmesi gereken yasal aşamalar mevcuttur.
İçindekiler
- 1 Kazai Rüşt Nedir?
- 2 Kazai Rüşt Kararı Alma Şartları
- 2.1 15 Yaşın Doldurulması
- 2.2 Küçüğün İsteğinin Olması
- 2.3 Velinin Rızasının Olması
- 2.4 Mahkemenin Kararı
- 3 Kazai Rüşt Davası
- 4 Kazai Rüşt Davasının Hukuki Sonuçları Nelerdir?
- 5 Kazai Rüşt Davası Ne Kadar Sürer?
- 6 Kazai Rüşt Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?
- 7 Sonuç
Kazai Rüşt Nedir?
Kazai rüşt, yargı mercii kararıyla ergin kılınma halidir. Ergin olmak, fiil ehliyetine sahip olmak bakımından gerekli bir şarttır. Kişinin kendi başına satış sözleşmesi, bağışlama sözleşmesi, taşınmaz alım satımı, çek ve kıymetli evrakları düzenleyebilmesi ve daha birçok önemli işlemi yapabilmesi için fiil ehliyetine sahip olması gerekir.
Fiil ehliyeti için gerekli bir koşul olan erginlik, şu hallerde sağlanır:
- 18 yaşın doldurulması,
- Evlenme,
- Kazai rüşt (yargı mercii hükmü) ile ergin kılınma hallerinde sağlanır.
18 yaşını doldurmayan ve evli de olmayan kişi ergin kılınmak istiyorsa bu vaziyette tek yasal çare kazai rüşt yasal süreci açmak ve yargı mercii kararıyla ergin kılınmaktır.
Kazai Rüşt Hükmü Alma Koşulları
Kazai rüşt hükmü alabilmek için gereken koşulları belirten hüküm, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 12 kapsamında şöyle düzenlenmiştir:
“Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir.”
Hükümden anlaşılacağı üzere, kazai rüşt hükmü alma koşulları şunlardır:
- Başvurucunun 15 yaşını doldurmuş olması,
- Küçüğün kendi isteğinin olması,
- Velinin rızasının olması,
- Mahkemenin olumlu yönde hüküm vermesi halinde, şartlar sağlanmış ve kişi yargı mercii hükmü ile ergin kılınmış olur.
Sıralanan şartlara dair detaylara aşağıda ayrı başlıklar halinde yer verilmişir.
15 Yaşın Doldurulması
Kişinin yargı mercii hükmü ile ergin kılınabilmesi için 15 yaşını doldurmuş olması gerekir.
Dolayısıyla, diğer şartlar mevcut olsa dahi 15 yaşını doldurmuş olmadığı müddetçe başvurucunun yargı mercii tarafından ergin kılınması mümkün değildir.
Küçüğün İsteğinin Olması
Yargı Mercii hükmü ile ergin kılınabilmek için gereken bir diğer koşul, küçüğün kendisinin bunu istemesidir. Buna göre, bizzat küçüğün isteği ve talebi olmadığı takdirde sırf velisinin istemi göz önünde bulundurularak bu yönde hüküm verilmez.
Velinin Rızasının Olması
Yargı Mercii hükmü ile ergin kılınabilmek için başvurucu olan küçüğün isteği yanında velisinin de rızası gerekir. Burada kelimesinden kastedilen, kural olarak çocuğun anne babasıdır.
Anne baba boşanmış ise velayeti elinde bulunduran taraf çocuğun velisi sayılır ve kendisinin rızası yeterlidir. Anne baba velayeti birlikte taşıyor fakat işleme rıza verme konusunda anlaşamıyorsa bu uyuşmazlığın çözülmesi de aile yargı makamı hakiminden istenebilir.
Mahkemenin Hükmü
Kazai rüşt için gereken kanuni şartlar sağlandığı takdirde, mahkemenin buna rağmen ergin kılınma talebini reddetme imkanı mevcuttur.
Kanunda bu husus düzenlenirken hakime bir takdir yetkisi bırakılmıştır. Dolayısıyla, ergin kılınabilmek için mahkemenin yapacağı değerlendirme neticesinde olumlu yönde hüküm vermiş olması da gerekir.
Yargı Mercii bu değerlendirmeyi yaparken ergin kılınma talebinin hangi gerekçeyle ileri sürüldüğünü inceler. Bu nedenle, talebin haklılığını gösteren belgelerin ve benzer vaziyetler için verilmiş yargı kararları ile içtihatların yasal aşama dilekçesi ile birlikte yargı merciine sunulmasında fayda vardır.
Kazai Rüşt Davası
Kazai rüşt yasal süreci, esasında bir çekişmesiz yargı işidir. Daha açık bir ifadeyle ortada bir davalı yoktur.
Başvurucunun talebi değerlendirilir. Bu davanın açılacağı yargı mercii, başvurucunun yerleşim yerinde bulunan sulh hukuk mahkemesidir.
Mahkemeye başvurmadan önce, ergin kılınma talebinin gerekçesini haklı gösteren belgeler toplanmalı ve yasal aşama dilekçesi ile birlikte yargı merciine sunulmalıdır. Yargı Mercii, yapacağı değerlendirmede kanunda aranan şartların mevcut olup olmadığını inceler ve talebin yerinde olup olmadığını takdir eder.
Sulh hukuk yargı makamı, yapacağı değerlendirme neticesinde talebi kabul edecek olursa artık başvurucu ergin olmuş sayılır.
Kazai Rüşt Davasının Yasal Sonuçları Nelerdir?
Kazai rüşt davasının yasal sonuçları, başlıca şunlardır:
- Taşınır ve taşınmaz alım satım işlemleri gerçekleştirilebilir.
- Bağışlama sözleşmesi yapılabilir.
- Dernek ve şirket kurulabilir. Bunlara üye yahut ortak olunabilir.
- Meslek veya sanat okulunu bitirenler Devlet memuru olabilir.
- Erginliğin koşul olarak arandığı her türlü işlem, faaliyet ve başvuru yapılabilir.
DİKKAT:Kişinin yargı mercii hükmü ile ergin kılınması, yaşının 18 olarak değişmesi sonucunu doğurmaz.
Bu yasal aşama kapsamında değişen husus, kişinin yapmaya ehil olduğu işlemlerdir. Yaşı ise aynı kalacaktır. Dolayısıyla erginliğe değil de yaşa bağlı olan işlemler, sırf ergin kılınma ile yapılabilir hale gelmez. Bunun için yaş koşulu doldurulmalıdır.
Örneğin ülkemizde seçme ve seçilme yaşı 18’dir.
Bu koşul, Anayasada ergin olma şeklinde ifade edilmemiş, doğrudan yaş belirtilmiştir. Dolayısıyla 16 yaşını doldurmuş bir kimse hakkında yargı mercii tarafından ergin kılınma hükmü verilmesi, bu kişiye seçimlerde aday olma yahut oy kullanma imkanı vermez.
Kazai Rüşt Davası Ne Kadar Sürer?
Kazai rüşt yasal süreci, ortalama6 aySürer.
Fakat yasal aşama süresinin, mahkemenin yapacağı incelemelere ve yoğunluğuna göre daha kısa yahut uzun sürmesi de mümkündür.
Kazai Rüşt Davası Masrafları ve Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?
Kazai rüşt yasal süreci masrafları, 2025 yılı için ortalama8.000 TL’dir.
Fakat yasal aşama masrafları, yargı mercii sürecinde yeni işlemleri yapma gerekliliği doğup doğmayacağına göre değişebilir.
Kazai rüşt yasal süreci avukatlık ücreti ise Barosu ve Türkiye Barolar Birliği tarifeleri ile birlikte somut olayın koşulları ve yapılacak işlemlerin yoğunluğuna göre taraflar arasında belirlenir.
Sonuç
Görüldüğü üzere kazai rüşt davasının başvurucu üzerinde özellikle işlem yapabilme ehliyeti bakımından ciddi etkileri bulunmaktadır. Dolayısıyla, yasal aşama süreci dikkatle yürütülmeli ve mahkemeden ret hükmü almamak için davaya ciddi hazırlık yapılmalıdır. Bu noktada, uzman nüfus avukatından destek alarak adım atmakta yarar vardır.