İstifa Eden İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı Ekibi8 Eylül 2023İş Hukuku

İşten kendi isteğiyle ayrılmak (istifa etmek) normalde işçininKıdem tazminatıAlmasını engelleyen bir durumdur. Yani genel kural olarak, iş sözleşmesini tek taraflı feshederek ayrılan (istifa eden) işçiKıdem tazminatına hak kazanamaz. Ancak bu durumunIstisnalarıVardır. Özellikle 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirlenenHaklı fesih sebepleriVeya özel bazı koşullar mevcutsa,Istifa eden işçi de kıdem tazminatı alabilir.

1. İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
2. Haklı Nedenle İstifa (Haklı Fesih) Nedir?
3. İstifa Eden İşçinin Haklı Fesih Sebepleri
4. İstifa Dilekçesine Dikkat!
5. Haklarınızı Nasıl Aramalısınız?
6. Sıkça Sorulan Sorular
   1. İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
   2. İstifa Eden İşçi İhbar Tazminatı Alabilir Mi?
   3. Kadın İşçi Evlilik Nedeniyle İstifa Ederse Tazminat Alabilir Mi?
   4. Erkek İşçi Askerlik için İstifa Ederse Tazminat Alabilir Mi?
   5. 15 Yıl 3600 Gün Şartıyla Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?
   6. İstifa Eden İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir Mi?
   7. İstifa Eden İşçi İhbar Süresine Uymak Zorunda Mı?
   8. İstifa Eden İşçi Yıllık İzin Ücretini Alabilir Mi?
   9. İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatını Almak için Ne Yapmalı?
   10. Memur (Kamu Çalışanı) İstifa Ederse Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
   11. Özel Sektörde İstifa Eden İşçi Hangi Haklara Sahiptir?
   12. İstifa Ederek Kıdem Tazminatı Almanın Yolları Nelerdir?

Bu yazımızda, istifa eden bir işçinin hangi hallerde kıdem tazminatı hakkı doğabileceğini sade ve anlaşılır bir dille açıklıyoruz.

AyrıcaÖzel sektörÇalışanları açısından konuyu değerlendirecek, haklı nedenle istifa kavramını ve bunun sonuçlarını ele alacağız. Yazının sonundaSıkça sorulan sorularBölümünde de merak edilen konulara değindik.

İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

Kıdem tazminatı, en basit tanımıyla, bir işyerinde en az 1 yıl çalışan işçinin iş sözleşmesi sona ererken işverence ödenen toplu tazminattır. İşçinin her bir yılı için genellikle brüt bir aylık ücreti tutarında hesaplanır. İş Kanunu’na göre kıdem tazminatına hak kazanmak için iş sözleşmesinin kanunda belirtilen gerekçelerle sona ermesi gerekir.İstifa, yani işçinin kendi isteğiyle sözleşmeyi sonlandırması halinde, kural olarak kıdem tazminatı hakkıDoğmaz.

İşveren, çalışan kendi ayrıldığı için kıdem tazminatı ödemek zorunda değildir.

Öte yandan,Haklı bir sebebe dayanarak istifa edenIşçi farklı bir konumdadır. Yasa, bazı durumlarda işçiyeHaklı nedenle fesih hakkıTanımıştır. Eğer işçi bu tür haklı bir nedene dayanarak iş akdini feshederse (yani istifa ederse), bu aslındaIşçinin haklı nedenle derhal feshiAnlamına gelir ve işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir. Başka bir deyişle,Istifa eden işçi eğer haklı fesih gerekçeleri var ise kıdem tazminatı alabilir.

Bunun dışındaki normal istifa durumlarında kıdem tazminatı hakkı oluşmaz.

Özetlemek gerekirse;Istifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?Evet, ancakSadece belirli şartlar altında. Bu şartların detaylarını ve haklı fesih sayılan durumları aşağıda tek tek ele alıyoruz. Unutulmamalıdır ki, burada bahsedilen haklar4857 sayılı İş Kanunu’natabi özel sektör çalışanlarıIçin geçerlidir. Kamu görevlileri ve memurlar, farklı yasal düzenlemelere tabi olup “kıdem tazminatı” kavramı onlar için aynı şekilde uygulanmaz.

Haklı Nedenle İstifa (Haklı Fesih) Nedir?

Türk İş Kanunu, işçiye bazı istisnai hallerdeBildirim süresini beklemedenVeDerhalIş akdini feshetme hakkı tanır.

İşçinin bu şekilde sözleşmeyi haklı nedenle sona erdirmesine günlük dilde“haklı nedenle istifa”Diyebiliriz. Yasanın 24. Maddesinde düzenlenen bu haklı fesih sebepleri gerçekleştiğinde, işçiIhbar süresini beklemeksizinIşinden ayrılabilir ve ayrılırken deKıdem tazminatı talep etme hakkıDoğar. Yani haklı fesih, işçiye normalde istifa halinde alamayacağı tazminatları alma imkânı tanır.

Haklı nedenle istifa sebepleri genel olarak üç ana gruba ayrılabilir:

• Sağlık sebepleri: İşçinin sağlığını tehlikeye atan durumlar, işin niteliğinden doğan hastalıklar vb.
• Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller: İşverenin yasa ve sözleşmeye aykırı, işçiyi mağdur eden davranışları (ücret ödememek, elden ödeme, hakaret, mobbing vb.).
• Zorlayıcı sebepler: İşyerindeki zorlayıcı durumlar nedeniyle işin durması gibi durumlar.

Bu sayılan kategorilerin altında pek çok spesifik vaziyet haklı fesih sebebi kabul edilmektedir.

AşağıdaIstifa eden işçinin haklı fesih sebepleriBaşlıca maddeler halinde listelenmiştir. Bu durumların varlığı halinde işçiIstifa etse bile kıdem tazminatını alabilir.

İstifa Eden İşçinin Haklı Fesih Sebepleri

İşçi aşağıdakiHaklı nedenlerKapsamında iş sözleşmesini fesheder (istifa ederse), kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Bu hallerin her birinde işçinin en az1 yıl çalışma süresiniDoldurmuş olması gerektiğini unutmayalım. Ayrıca istifa dilekçesinde sebebinAçıkça belirtilmesiIleride hak kaybını önlemek açısından önemlidir (aşağıda ayrıca değineceğiz).

Başlıca haklı fesih halleri şunlardır:

1. Ücretlerin Ödenmemesi:İşçi, çalıştığı işyerinde hak ettiğiMaaşınıVadesinde alamıyorsa veya ücret ödemesi 20 günden fazla gecikmişse, buHaklı nedenle fesihSebebidir. Örneğin maaşı sürekli geç ödenen veya hiç ödenmeyen işçi, haklı nedenle istifa edip kıdem tazminatını talep edebilir. (Not:Maaşını alamayan işçiÖncelikle işverene yazılı olarak durumu bildirmeli, gerekirse ihtar çekmelidir. Ücretin 20 gün gecikmesi kanunen işçiye iş görmeme hakkı da verir.)
2. Fazla Mesai Ücretlerinin Ödenmemesi:İşçinin yaptığıFazla mesaiLerin karşılığı ödenmiyorsa veya eksik ödeniyorsa bu da haklı fesih sebebidir. Örneğin fazla mesai ücretini düzenli alamayan işçi istifa ederek tazminatını isteyebilir.

   Benzer şekildeResmî tatil (bayram) ücretleriÖdenmiyorsa işçi yine haklı nedenle ayrılabilir.

3. Sigorta Primi Usulsüzlükleri:İşverenin, işçiyiSigortasız çalıştırmasıVeya SGK primlerini gerçek maaş üzerinden değil de eksik bildirmesi de önemli bir haklı fesih gerekçesidir. Örneğin işçinin ücreti resmi kayıtlarda düşük gösterilip kalan kısmıElden ödeniyorsa, ya da sigorta girişi geç yaptırılmışsa, işçiHaklı nedenle istifaEdip tazminatını alabilir. Sigorta primlerinin yatırılmaması, eksik yatırılması gibi fiiller işçinin sosyal güvenlik hakkını ihlal eder ve işçiye sözleşmeyi derhal feshetme hakkı verir.
4. Mobbing, Hakaret ve Kötü Muamele:İşverenin veya işyerindeki diğer kişilerin işçiyeHakaret etmesi, küfretmesi, psikolojik baskı (mobbing) uygulamasıGibi haller, işçinin onurunu zedeleyen ve iş ortamını katlanılmaz hale getiren durumlardır. Bu gibi durumlarda maruz kalan işçiDerhal işten ayrılabilir.

   Örneğin sürekli hakarete uğrayan veya psikolojik tacize maruz kalan bir çalışan haklı nedenle istifa ederek hem kıdem tazminatını talep edebilir, hem de ayrı birMobbing davasıIle manevi ödenek talep edebilir.

5. İş Koşullarının Hukuka Aykırı Şekilde Değiştirilmesi:İşçininGörev tanımına uymayan işlerYapmaya zorlanması, pozisyonunun nedensiz düşürülmesi, çalışma koşullarının aleyhe ağırlaştırılması gibi haller de haklı sebep sayılır. Örneğin işe alınan pozisyon dışında sürekli farklı ve alt düzey işlerde çalıştırılan bir çalışan bu nedenle iş akdini feshedip ödenek talep etme hakkına sahiptir.
6. İşçinin Sağlık Sebepleri:İşçinin yaptığı iş, sağlığını tehdit ediyorsa veya işyeri koşulları işçinin sağlığı için ciddi risk oluşturuyorsa, işçi haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir. Örneğin iş ortamındaki bir kimyasal nedeniyle sağlık sorunu yaşayan ve doktor raporuyla bu işte çalışması sakıncalı görülen işçiSağlık raporuna dayanarakIşi bırakıp tazminatını alabilir. (Ayrıca işçinin uzun süreli sağlık raporu ile işe devamsızlığı hâlinde da belirli koşullarda hem işveren hem işçi için fesih hakkı doğar.)
7. Yıllık İzinlerin Kullandırılmaması:İş Kanunu’na göre çalışanların yıllık ücretli izin hakkı vardır ve bu izin paraya çevrilemez, çalışırken kullandırılması gerekir.Yıllık izinlerini hiç kullandırmayanVeya eksik kullandıran işveren, işçiyi zor durumda bırakır. Örneğin yıllık izin talepleri sürekli reddedilen bir işçi, bu durumu haklı sebep gösterip istifa ederek kıdem tazminatını talep edebilir. (Not:Sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin, işçinin kullanmadığı yıllık izin sürelerine aitÜcretIşçiye ödenmek zorundadır.

   İşçi ayrılırken hak kazandığı halde kullanmadığı izinlerin parasını mutlaka alır.)

8. İşverenin Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Davranışı:İşveren tarafından işçiye veya ailesine karşıŞeref ve haysiyet kırıcı sözlerSöylenmesi,Cinsel tacizDe bulunulması, işçinin onurunu rencide edecek davranışlar sergilenmesi gibi haller kesinlikle haklı fesih sebebidir. İşçi böyle durumlarda derhal işi bırakabilir. Aynı şekilde işverenin işçiyi kandırarak işe alması, çalışma koşulları konusunda yanıltması gibi durumlar ortaya çıkarsa da işçi haklı fesih yapabilir. Özetle, işverenin güveni kötüye kullanması, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları, işçininHaklı nedenle istifasınıDoğurur.
9. Zorlayıcı Sebepler:İşçinin çalıştığı işyerindeBir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektiren zorlayıcı sebeplerOrtaya çıkmışsa (örneğin yangın, salgın hastalık, doğal afet vb.

   Nedeniyle işyerinde faaliyet durduysa), işçi haklı nedenle sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda da kıdem tazminatına hak kazanır. (Pandemi döneminde yaşananKısa çalışma ödeneğiVeya ücretsiz izne çıkarma uygulamalarında bazı işverenler usulsüzlük yaparak tam zamanlı çalıştırdığı işçileri eksik gösterdi. Böyle bir usulsüzlükle karşılaşan işçi de haklı sebeple işi bırakıp ödenek isteyebilir.)

10. Askere Gitme (Erkek İşçi İçin):Erkek çalışanlar içinAskerlik göreviNedeniyle işten ayrılmak özel bir ödenek hakkı doğurur. Askerlik celbi gelen (uzun dönem, kısa dönem ya daBedelli askerlikFark etmeksizin) işçi, iş akdini bu nedenle sona erdirdiğinde kıdem tazminatını alabilir.

    Bu hak, kanunen en az 1 yıl çalışmış olma şartıyla tanınmıştır. Örneğin 3 yıldır bir işyerinde çalışan erkek işçi, askere gitmek için istifa ettiğinde kıdem tazminatını alarak ayrılabilir. (Bedelli askerlikte de 28 günlük temel eğitim için işten ayrılmak gerekiyorsa aynı hak geçerlidir. İşveren, askerden dönen çalışanı 2 ay içinde işe geri almakla da yükümlüdür, aksi halde ayrıca ödenek sorumluluğu doğar.)

11. Evlilik Nedeniyle Ayrılma (Kadın İşçi İçin):Kadın çalışanlar için İş Kanunu’nda özel bir düzenleme vardır.Evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içindeKendi isteğiyle işten ayrılan kadın işçi, kıdem tazminatını talep edebilir. Bu bir hak olarak tanınmıştır.

    Örneğin evlendikten sonraki 6. Ayda istifa eden kadın işçi, evlilik gerekçesiyle kıdem tazminatını alabilir. Bu hakkın kullanılabilmesi için işçinin o işyerinde en az 1 yıl çalışmış olması ve feshi bizzat kendisinin yapması gerekir. (Kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması, ihbar süresi beklemesini gerektirmez; dilekçesini vererek ayrılabilir. Evlilik sebebiyle işten ayrıldıktan sonra başka bir işe girmesi de ödenek hakkını ortadan kaldırmaz.)

12. Emeklilik (Prim Gününü Doldurma) Nedeniyle Ayrılma:İş Kanunu’na göre, emekliliğe hak kazanma amacıyla işten ayrılan işçi de kıdem tazminatına hak kazanır.

    Özellikle 08.09.1999 öncesi sigortalı olanlar için“15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü”Şartını dolduran işçi,SGK’dan alacağı yazıIle işverene başvurup iş akdini feshederse kıdem tazminatını alabilir. 1999 sonrası girişliler için ise 25 yıl sigortalılık ve 4500 gün veya diğer kademeli şartlar uygulanmaktadır. Özetle, emeklilik için gereken sigortalılık süresi ve prim gün sayısını tamamlayan (yaş dışında emeklilik koşullarını sağlayan) çalışan, kendi isteğiyle işten ayrıldığındaÖdenek hakkıVardır. Bu hak kanunen sadeceBir kezKullanılabilir; aynı işçi, ikinci kez aynı gerekçeyle ödenek alarak ayrılamaz.

13. Karşılıklı Anlaşarak Sona Erdirme (İkale):İşçi ve işverenAnlaşarak sözleşmeyi sona erdirirlerse(ikale sözleşmesi yaparlarsa), işçinin kıdem tazminatını alması mümkündür. Uygulamada işverenler bazen çalışana belli bir ödeme (kıdem tazminatı ve ek menfaatler) teklif ederek işten çıkış yapmasını ister.Karşılıklı fesih (ikale)Hâlinde, eğer anlaşma işçinin rızasıyla ve ek menfaatle yapılmışsa, işçi hem kıdem hemIhbar tazminatıGibi haklarını genellikle alır.

    Ancak ikale teklifinin işverenden gelmesi halinde işçiyeKıdem + ihbar tazminatı üstüne ekstra bir menfaatSağlanması şarttır. İkale uygun şekilde yapılmazsa, işçi sonradan yasal aşama açıp feshi geçersiz saydırabilir.

14. Baskı ve Zorlama ile İstifa Ettirilme:Bazı işverenler, işçiyeBaskı uygulayarak istifa dilekçesi imzalatmayaÇalışabilmektedir. Örneğin işçiyi zorla “kendi isteğimle istifa ediyorum” yazdırıp imza attırmak yasalara aykırıdır. Eğer bir işçi bu şekildeZorla istifa ettirildiyse, gerçekte işveren onu çıkarmış sayılır ve tüm ödenek haklarını talep edebilir.

    Baskıyla alınan istifa dilekçesi geçersizdir. Böyle bir vaziyet yaşayan işçi, vakit kaybetmeden birIş hukuku avukatınaDanışmalı ve yasal haklarını aramalıdır. Zorla istifa ettirilen işçi kıdem tazminatının yanı sıra işe iade davası açma hakkına da sahip olabilir.

15. Diğer Yasa Dışı Uygulamalar:İşverenin iş kanununa veya iş sözleşmesine açık aykırılık teşkil eden diğer tutumları da (örneğin ağır çalışma koşulları dayatmak, kanunen yasaklanmış işleri yaptırmak vs.)Haklı fesih sebebiOlabilir. İşyerinde kanuna aykırı usulsüz uygulamalar varsa ve bu vaziyet işçiyi etkiliyorsa, işçi yine haklı nedenle fesih yapıp kıdem tazminatını isteyebilir.Özel sektörIşvereninin haksız veya keyfi uygulamalarına karşı işçiler yasalarla korunmuştur; böyle durumlarda haklarını kullanmaktan çekinmemelidirler.

Yukarıda saydığımız tüm bu hallerdeIstifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanır.

Ancak burada kritik nokta,Istifanın gerçekten bu haklı nedenlere dayanmasıVe mümkünse bunun belgelendirilebilmesidir. İşçininIstifa dilekçesiNi yazarkensebebini net şekilde belirtmesi çok önemlidir. Böylece daha sonra açılacak olası davalarda işçinin dayandığı haklı neden baştan kayıt altına alınmış olur.

İstifa Dilekçesine Dikkat!

Haklı nedenle istifa eden işçilerin en sık yaptığı hatalardan biri, işten ayrılırken verdikleriIstifa dilekçesinde neden belirtmemeleridir. Uygulamada çoğu çalışan, ya bu önemli detayı bilmiyor ya da işverenin yönlendirmesiyle dilekçeye gerekçe yazmadan istifa etmektedir.

Oysa ki haklı sebebiniz varsa,Istifa dilekçenize bunu açıkça yazmanızSon derece kritiktir. Örneğin dilekçenize “maaşlarım ödenmediği için iş akdimi feshediyorum” veya “… nedeniyle haklı sebeple istifa ediyorum” şeklinde bir ifade koymak sizin yararınıza olacaktır.

Sebep belirtmeden istifa ederseniz ne olur?Böyle bir durumda da haklarınız tamamen kaybolmuş sayılmaz, ancak işler zorlaşır. Eğer istifa dilekçenizde hiçbir gerekçe yazmadıysanız veya çok genel bir ifade kullandıysanız (örneğin “şahsi sebeplerle istifa ediyorum” gibi), sonradan açacağınız davada yine de haklı fesih nedenlerinizi ileri sürebilirsiniz. Yargıtay, istifa dilekçesinde neden yazmayan işçilerin makul bir süre içinde yasal aşama açarak haklı nedenlerini kanıtlama hakkı olduğunu kabul ediyor.

BuradaMakul süreKavramı önem kazanıyor.

Genellikle istifadan sonraki birkaç ay içerisinde (örneğin 1 yıl içinde) yasal aşama açılırsa makul süre sayılabileceği belirtilmiştir. Ancak çok uzun süre (mesela 3 yıl) beklenirse, yargı mercii artık bunu haklı feshe dönüştürme girişimi olarak kabul etmiyor ve ödenek talebi reddediliyor.

Yargıtay’ın bazı kararlarında, istifa dilekçesindeGenel geçer ifadelerKullanılmasını (örneğin “gördüğüm lüzum üzerine istifa ediyorum”) da işçi lehine yorumladığı görülmüştür. Eğer dilekçedeki ifade çok genel ise, sonradan açılan davada somut haklı fesih sebeplerinin açıklanması mümkün olabiliyor. Fakat dilekçede“kendi isteğimle ayrılıyorum”Gibi bir ibare varsa, bu durumda işçi o beyanı ile bağlı kabul ediliyor ve sonradan “aslında haklı sebebim vardı” demesi inandırıcı bulunmayabiliyor.

Öneri:İşten ayrılırken birIstifa dilekçesi örneğiKullanarak yasal haklarınızı saklı tutan bir dilekçe hazırlamak en doğrusu olacaktır.

Haklı fesih sebebinizi net şekilde yazın. Mümkünse bir avukata danışarak dilekçeyi hazırlayın. Dilekçenizin bir nüshasını saklayın ve işverene teslim ettiğinize dair kanıt bırakın (örneğin şirkete noter kanalıyla göndermek veya teslim alındı imzası almak gibi).İstifa dilekçesiNde sebep belirtilmemiş olsa bile makul süre içinde hakkınızı arayabilirsiniz ancak en başta doğru adımları atmak davanızı güçlendirecektir.

Haklarınızı Nasıl Aramalısınız?

Haklı nedenle istifa etmişseniz ve kıdem tazminatı ile diğer haklarınızı işverenden alamamışsanız, yasal olarak birkaç adım izlemelisiniz:

• İlk olarak, işverenden talep edin:İstifa ederken kıdem tazminatınızı ve varsa diğer birikmişIşçilik alacaklarınızı(örn. Kullanılmamış izin ücreti, fazla mesai ücreti, ihbar alacağı vb.) talep ettiğinizi yazılı olarak belirtin.

  İşverene bu taleplerinizi iletin. İşveren ödeme yapmazsa,

• Arabulucuya başvurun:2018’den bu yana işçilik alacakları içinYasal aşama açmadan önce arabuluculukBaşvurusu zorunludur. Bulunduğunuz ildeki arabuluculuk merkezine başvurarak mecburi arabuluculuk sürecini başlatın. Arabuluculuk görüşmesinde anlaşma sağlanamazsa,
• Yasal Aşama açın:Arabulucu süreci sonuçsuz kalırsa, iş mahkemesinde kıdem tazminatı ve diğer alacaklar için yasal aşama açabilirsiniz.

  Yasal Aşama dilekçenizde haklı fesih sebebinizi ve alamadığınız alacakları kalem kalem belirtmelisiniz. Bu aşamada tümDelilleri(örneğin maaş bordroları, yazışmalar, tanıklar vs.) sunarak haklı nedenle istifa ettiğinizi kanıtlamanız gerekecektir.

Haklı fesih iddianızı ispatlayabilirseniz, yargı mercii kıdem tazminatınızın tarafınıza ödenmesine hüküm verecektir. Ayrıca çoğunlukla yasal aşama sonunda işlemişEn yüksek mevduat faiziIle birlikte tazminatınızı alırsınız.Zamanaşımı süresiKıdem tazminatı için fesih tarihinden itibaren5 yıldır. Yani işten ayrıldıktan sonraki 5 yıl içinde yasal aşama açılmazsa, kıdem tazminatı talebiniz zamanaşımına uğrar.

Bu nedenle hakkınızı fazla geciktirmeden aramalısınız.

Sonuç olarak,Istifa eden işçinin kıdem tazminatı hakkıAncak özel durumlarda gündeme gelir. Eğer yukarıda saydığımız haklı nedenlerden birine sahipseniz,Yasal haklarınızı aramaktan çekinmeyin. Böyle bir süreçte yapılacak en iyi şey, uzman birIş hukuku avukatıDesteği almaktır. Haklarınız ve izlemeniz gereken yol konusunda emin değilseniz,BürosuGibi iş hukuku alanında deneyimli ekiplerle iletişime geçerek durumunuzu değerlendirebilir, gerekli adımları başlatabilirsiniz.

Unutmayın: Haklı sebebiniz varsa ve usulüne uygun adımları atarsanız,Istifa etseniz bile kıdem tazminatınızı almanız mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular

İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

İstifa eden işçi normal şartlarda kıdem tazminatıAlamaz. Ancak yukarıda ayrıntılı açıkladığımız gibi,Haklı fesihSebepleri varsa veya yasanın tanıdığı özel durumlar söz konusuysa (örneğin evlilik, askerlik, emeklilik gibi), istifa eden işçi de kıdem tazminatı alabilir. Yani işçiKendi isteğiyle ayrılıyor olsa bile, ayrılma nedeni kanunda sayılan haklı gerekçelerden birine dayanıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır.

İstifa Eden İşçi İhbar Tazminatı Alabilir Mi?

Hayır,Istifa eden işçi ihbar tazminatı alamaz. İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmelerindeTaraflardan birinin bildirim süresine uymadan fesih yapması halindeKarşı tarafa ödenen tazminattır.

İşveren işçiyi haber vermeden çıkarırsa işçiye ihbar tazminatı öder. Fakat işçi kendi isteğiyle ayrıldığında (sebep ister haklı olsun ister olmasın) işverenden ihbar tazminatı talep edemez[36][37]. Haklı nedenle istifa eden işçi de ihbar tazminatı alamaz, ancak bu durumda işveren de işçiden ihbar süresi çalışmasını veya ödenek ödemesini isteyemez.

Kadın İşçi Evlilik Nedeniyle İstifa Ederse Ödenek Alabilir Mi?

Evet, kadın işçilerEvlilik nedeniyleIşten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabilir. Evlilik tarihinden itibaren1 yıl içindeKendi arzusu ile işten ayrılan kadın çalışan, bu özel nedenle kıdem tazminatına hak kazanır.

Bu hakkın koşulları: iş sözleşmesinin evlilik gerekçesiyle kadın tarafından feshedilmesi ve o işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmasıdır[18]. Örneğin düğün tarihinden sonra 8 ay çalışıp istifa eden bir kadın, dilekçesinde evlilik sebebini belirterek kıdem tazminatını talep edebilir. Burada dikkat edilmesi gereken,Bir yıllık süreyi geçirmemektir; evlilik üzerinden 1 yıl geçtikten sonra bu hak kullanılamaz.

Erkek İşçi Askerlik için İstifa Ederse Ödenek Alabilir Mi?

Evet, erkek işçiler askerlik hizmeti dolayısıyla işten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabilirler. Askerlik celbi (sevk belgesi) gelen bir çalışan, işverenine askerlik nedeniyle ayrılmak istediğini bildirerek istifa ederse, kıdem tazminatını hak eder.

Örneğin 2 yıldır çalışan bir erkek işçi, askere gitmek üzere istifa ettiğinde işveren kıdem tazminatını ödemelidir. Bedelli askerlik yapanlar da aynı haktan yararlanır[14].Özel sektörÇalışanları için bu hak geçerlidir ve yine en az 1 yıl çalışma şartı aranır. Ayrıca işçi, terhis olduktan sonra 2 ay içinde eski işine dönmek isterse işe alınma önceliği de vardır.

15 Yıl 3600 Gün Şartıyla Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?

“15 yıl 3600 gün” kuralı, 08.09.1999’dan önce sigortalı olan işçiler için tanınmış birEmeklilik nedeniyle kıdem tazminatıHakkıdır. Bu koşulları (en az 15 tam yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü) dolduran bir işçi,SGK’dan alacağı yazıIle işverene başvurup iş akdini feshederse kıdem tazminatını alabilir.

Burada işçinin istifa gerekçesi emeklilik için gerekli süre ve primini doldurmuş olmasıdır. 1999 sonrası sigortalılar için gerekli prim gün sayısı kademeli olarak yükseltilmiştir (4500 gün/7000 gün gibi). Ancak halk arasında “3600 günle tazminat” olarak bilinen bu uygulama, belirli koşulları sağlayan çalışanlaraKendi istekleriyle ayrılarak ödenek almaImkânı tanır. Bu hakkın her çalışan içinSadece bir defaKullanılabildiğini de belirtelim.

İstifa Eden İşçi İşsizlik Maaşı Alabilir Mi?

GenellikleHayır. İşsizlik maaşı alabilmek için işçininKendi istek ve kusuru dışındaIşsiz kalmış olması gerekir.

İstifa eden, yani kendi isteğiyle ayrılan bir işçi, işsizlik ödeneğine hak kazanamaz. Örneğin evlilik nedeniyle istifa eden kadın işçi kıdem tazminatını alırAncakişsizlik maaşıalamaz. Haklı nedenle bile olsa, istifa hâlinde İŞKUR işsizlik ödeneği bağlamamaktadır. (İstisna olarak, eğer yargı mercii hükmü ile işten ayrılmanızın haklı nedene dayandığı tescil edilirse, teorik olarak hakkınız doğabilir ancak uygulamada bu oldukça zordur.) Kısaca,Istifa ederseniz işsizlik maaşı hakkınız yanar.

İstifa Eden İşçi İhbar Süresine Uymak Zorunda Mı?

İşçi normal şartlarda istifa ederken İş Kanunu’ndakiIhbar/bildirim sürelerineUymak zorundadır. Yani işyerindeki kıdemine göre (6 aya kadar 2 hafta, 6 ay-1.5 yıl arası 4 hafta, 1.5-3 yıl arası 6 hafta, 3 yıldan fazla ise 8 hafta) önceden işverene bildirim yapması gerekir.

Bu süreye uymadan ayrılırsa işveren ondan ihbar tazminatı talep edebilir.Ancak, haklı nedenle istifa eden işçi ihbar süresine uymak zorundaDeğildir. Çünkü haklı fesih,Derhal fesihHakkı verir. Örneğin maaşı ödenmediği için istifa eden işçi, beklemeden hemen ayrılabilir ve ihbar süresi çalışmadığı için işverene ceza ödemez. Sonuç olarak sebep haklı değilse istifa eden işçi ya ihbar süresini çalışmalı ya da işverene ihbar tazminatı ödemelidir; sebep haklıysa ihbar süresine uyma zorunluluğu yoktur.

İstifa Eden İşçi Yıllık İzin Ücretini Alabilir Mi?

Evet, istifa eden işçiKullanmadığı yıllık izinlerin ücretiniAlabilir.

Bir işçi ister kendi ayrılsın ister çıkarılsın, iş akdi sona erdiğinde hak ettiği halde kullanmadığı yıllık izin günleri varsa, bunlarınÜcreti son maaşa göre hesaplanıp kendisine ödenmelidir. Yıllık izin ücreti, işçinin hak etmiş olduğu izin günlerinin brüt ücrete göre parasal karşılığıdır. Bu, kanundan doğan bir alacak olup istifa halinde de yanmaz. Dolayısıyla işyerinden ayrılırken içeride kullanmadığınız izinleriniz varsa, bunun ücretini talep etme hakkınız bulunmaktadır. (İstifa ederken yıllık izin kullanmak yerine ücreti almak genellikle tercih edilir.

İşveren bu ödemeyi yapmazsa, diğer alacaklarla birlikte yasal yollardan talep edebilirsiniz.)

İstifa Eden İşçi Kıdem Tazminatını Almak için Ne Yapmalı?

Öncelikle istifanızın haklı bir nedene dayanması gerekiyorsa, bunuBelgeleyerekIşverene bildirin. İşten ayrılırken yazdığınız istifa dilekçesinde haklı sebebinizi açıkça belirtin (örneğin “ücretlerim ödenmediğinden dolayı 24/II-e maddesi uyarınca feshediyorum” gibi). Ardından işverendenKıdem tazminatınızı ödemesiniTalep edin. Eğer işveren ödeme yapmazsa, vakit kaybetmedenArabuluculuk başvurusuYapın.

Arabulucuda anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iş mahkemesinde yasal aşama açabilirsiniz.

Yasal Aşama dilekçenizde haklı nedenle istifa ettiğinizi ve kıdem tazminatı ile birlikte varsa diğer alacaklarınızı talep edin. Süreci hızlandırmak ve hak kaybına uğramamak için bir hukuk profesyonelinden destek almak faydalı olacaktır. Unutmayın, kıdem tazminatı talebi için5 yıllık zamanaşımıSüresi bulunuyor; bu süre dolmadan yasal işlemleri başlatmanız gerekiyor.

Memur (Kamu Çalışanı) İstifa Ederse Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

Hayır, devlet memurları klasik anlamda kıdem tazminatı alamazlar. Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışanIşçilereÖzgü bir haktır ve özel sektör için geçerlidir.

Kamu personeli (657 sayılı DMK’ya tabi memurlar) istifa ettiklerinde kıdem tazminatı değil, belli koşullarlaEmekli ikramiyesiAlabilirler. Sadece işçi statüsünde kamuda çalışanlar (taşeron işçiyken kadroya geçenler gibi) kıdem tazminatı hakkına tabidir. Örneğin bir memur kendi isteğiyle görevinden ayrılırsa, faaliyet süresi ne olursa olsun kıdem tazminatı alamaz; eğer emeklilik hakkını kazanmışsa emeklilik ikramiyesi alabilir. Dolayısıyla bu yazıda anlattığımız kıdem tazminatı hakları,Işçi statüsündeki çalışanlarIçin geçerlidir, memurlar için uygulanmaz.

Özel Sektörde İstifa Eden İşçi Hangi Haklara Sahiptir?

Özel sektörde kendi isteğiyle işten ayrılan bir işçi, haklı bir sebebi yoksa kıdem veya ihbar tazminatı alamaz.

Ancak istifa etse bile şu haklarını almalıdır: varsa son aya aitÜcret alacağı, kullanmadığıYıllık izin ücreti, çalışmış olduğu resmi tatil ve hafta tatili ücretleri, hak kazanıp da ödenmemişPrim veya ikramiyeGibi yan haklar. Bunlar işçinin istifa halinde dahi talep edebileceği yasal alacaklarıdır. Haklı nedenle istifa etmişse bunlara ek olarakKıdem tazminatıHakkı da doğacaktır. Özetle, özel sektörde istifa eden işçi en temelinden çalıştığı döneme ait kazanılmış haklarını (maaş, izin ücreti vs.) talep edebilir; ödenek alabilmesi ise ancak yukarıda saydığımız özel durumlarda mümkündür.

İstifa Ederek Kıdem Tazminatı Almanın Yolları Nelerdir?

1. İşçi çalıştığı işyerinde maaşını 20 günlük ödeme süresi geçmiş olmasına rağmen alamamışsa haklı nedenle işyerinden istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
2. İşçi çalıştığı işyerinde fazla mesai ücretlerini eksik veya geç alıyorsa haklı nedenle işyerinden istifa edip kıdem tazminatını alabilir.
3. İşçinin SGK primleri gerçek aldığı maaş üzerinden ödenmiyorsa, işyerinde maaşı, fazla mesaileri veya diğer ücret alacakları elden ödeniyorsa işçi haklı nedenle istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
4. İşçinin SGK girişi gerçek işe başlangıç tarihinden sonraki bir tarihte yapılmışsa veya hiç yapılmamışsa işçi işyerinden haklı nedenle istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
5. İşçi işveren veya işyerinde çalışan diğer kişiler tarafından hakaret veya mobbinge maruz kalmışsa haklı nedenle istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
6. İşçinin resmi tatil çalışmalarının karşılığı kendisine ödenmiyorsa işçi haklı nedenle işyerinden istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
7. İşçi talep etmiş olmasına rağmen yıllık izinleri kullandırılmıyor veya eksik kullandırılıyorsa işçi istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
8. İşçi çalıştığı iş yerinde işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hareket etmesi nedeniyle işyerinden istifa edip kıdem tazminatını alabilir.
9. İşçi çalışamaz duruma gelir ise ve bu durumu doktor raporuyla kanıtlarsa işyerinde istifa edip kıdem tazminatı alabilir.
10. İşçi askerlik dönemi geldiğinde kıdem tazminatına hak kazanır.
11. Bayan işçi evlendiği tarihten itibaren 1 yıllık süre içerisinde istifa edip kıdem tazminatını alma hakkı vardır.
12. Pandemi döneminde işçi tam zamanlı olarak çalışmış olmasına rağmen işveren işçisini kısa çalışma ödeneği veya nakdi ödenekte göstererek usulsüzlük yapmış ise işçi işyerinden istifa edip kıdem tazminatını alabilir.
13. İşçi ve işveren karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesi hâlinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
14. İşveren işçisine baskıylaistifa dilekçesiimzalatmışsa işçi kıdem tazminatına hak kazanır.
15. İşyerinde iş kanuna aykırı vb.

    Diğer usulsüzlükler hâlinde yine işçi iş akdini haklı nedenle fesih edip kıdem tazminatına hak kazanır.

Yukarıda saydığımız durumlardan biri veya birkaçı olması halinde iş hukuku avukatlarımızla iletişime geçip yasal haklarınızı kullanarak kıdem tazminatınızı alabilirsiniz. İşyerinden istifa ederken verilecek dilekçe örneği makalemiz ekinde yer almaktadır. Oradan indirip yasal sürecinizi başlatabilirsiniz.