Bireysel veya kurumsal olarak karşılaşılabilecek yasal itilaflarda hakların tam olarak bilinmesi, adil bir çözümün anahtarıdır. Bu yazımızda ilgili mevzuat detaylarını mercek altına alıyoruz.
Sözleşmenin işveren vasıtasıyla feshi halinde, yapılan bu feshin haklı sebeple mi haksız sebeple mi yapıldığının işçinin alacakları ve hakları bakımından önemli olduğu bilinmektedir. O halde işçinin işten kendi isteğiyle ayrıldığı durumlarda işçinin sahip olacağı haklar neler olacaktır? Haklı bir sebebin var olup olmadığı önem teşkil edecek midir?
İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILAN İŞÇİTAZMİNAT TALEP EDEBİLİR Mİ ?
Kural olarak işçinin ödenek alabilmesi için haklı bir sebebin varlığı gerekmektedir.
Haklı bir sebep olmadan işçi vasıtasıyla yapılan fesihlerde ödenek hakkı bulunmamaktadır. İşçi alacaklarıavukatı hizmetimiz için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILAN İŞÇİ KIDEM TAZMİNATI TALEBİNDE BULUNABİLİR Mİ ?
İşçi işyerinde 1 yılı aşkın bir süredir çalışıyor olsa dahi haklı bir sebebin varlığına dayanmadan işten ayrılırsa, çalıştığı süre ne olursa olsun kıdem ödeneği talebinde bulunmaya hak kazanamaz. Öte yandan bahsi geçen haklı sebeplerin varlığı halinde işçi istifa etmiş olsa dahi kıdem ödeneği talep edebilecektir. Peki nedir bu haklı sebepler ?
İŞÇİNİN KIDEM TAZMİNATI ALABİLMESİNİN KOŞULLARI NELERDİR ?
İşçi aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması koşulunda ve aşağıda bahsettiğimiz durumların varlığı halinde işçi işyerinden kendi isteğiyle ayrılmış olsa dahi kıdem tazminatına hak kazanabilecektir.
1) Sağlık Sebebiyle Fesih Hali
İş Kanunu’nda belirtildiği üzere iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa işçi, iş akdini feshedebilir.
Bu sebeple yapılan fesih işleminin ispatı tam teşekküllü devlet hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınan rapor ile yapılabilir.
2) İşveren vasıtasıyla İyi Niyet, Ahlak Kurallarına Aykırılık ve İşçi Aleyhine Suç İşlenmesi Hali
İşveren vasıtasıyla işçiye yönelik tehdit, hakaret, taciz, mobbing gibi hareketlerin varlığı halinde veya işçiye ya da işçinin herhangi bir yakınına karşı suç işlenildiği takdirde, işçi sözleşmesini feshedebilecek ve kıdem tazminatına hak kazanacaktır.
3) İşçinin Alacaklarının Ödenmemesi Hali
İşçi, herhangi bir alacağının ödenmemesi veya sürekli olarak geç ödenmesi halinde, iş sözleşmesini feshederek kıdem ödeneği almaya hak kazanacaktır.
4) Askerlik Görevi Hali
İşçi mecburi askerlik görevini yerine getirmek amacıyla iş sözleşmesini feshedebilir ve kıdem ödeneği alabilir.
5) İşçinin Emeklilik Hali
İşçi emekli olması hâlinde da kıdem ödeneği talep edebilecektir.
6) Kadın İşçinin Evliliği Hali
Kadın işçi,Evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içerisindeEvlilik sebebiyle sözleşmesini feshettiği takdirde kıdem ödeneği talep etmeye hak kazanacaktır.
7) İş Koşullarında Esaslı Değişiklik Hali
Makul olmayan uzaklıktaki bir başka işyerine nakil, işin niteliğinde değişiklik, ücret değişikliği, işçinin iş yerindeki pozisyonunun değişimi vb. Esaslı değişiklik hallerine örnek olarak verilebilir. Bu gibi durumlarda işçinin haklı sebeple fesih hakkı ve kıdem ödeneği isteyebilme hakkı doğar.
8) Sendika Yöneticisi Olma Hali
İşçinin sendika yöneticisi olduğu vaziyette sözleşmesini feshederek kıdem ödeneği talep edebilme hakkı mevcuttur.
9) İzin Kullandırılmama Hali
İşçi, resmi tatiller, dini bayramlar ve izin günlerinde zorla çalıştırılıyorsa, yıllık izin hakkının kullandırılmasına müsaade edilmiyorsa vb. Durumlarda sözleşmesini haklı sebeple feshedip kıdem tazminatına hak kazanabilecektir.
10) İşçinin Ölümü Hali
İşçinin hangi sebeple hayatını kaybettiğine bakılmaksızın, geriye kalan mirasçıları işverendenkıdem ödeneğitalep edebilecektir.
Zamanaşımı
İşçi sözleşme fesih tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde kıdem ödeneği talebinde bulunmalıdır.
Aksi halde bu hakkı zamanaşımına uğrar ve birdaha talepte bulunamaz.
İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILAN İŞÇİ İHBAR TAZMİNATI TALEP EDEBİLİR Mİ ?
İşçi sözleşmesini haklı bir sebebin varlığı neticesinde feshetmiş ise kendisi ihbar ödeneği ödeme hâlinde olmayacağı gibi işverene yönelik bir ihbar ödeneği talebinde de bulunamaz.
Ancak, işçi sözleşmesini haklı bir sebebe dayanmadan feshetmiş ise ve de Kanun’da öngörülen süreler dahilinde istifa edeceğine yönelik bir bildirimde bulunmamış ise işverene ihbar ödeneği ödeme yükümlülüğüyle karşı karşıya kalacaktır.
İŞTEN KENDİ İSTEĞİYLE AYRILAN İŞÇİNİN DİĞER HAKLARI NELERDİR ?
1) Yeni İş Arama İzni Hakkı
Bildirimli sözleşme feshinin varlığı halinde, işveren vasıtasıyla işçinin işi bırakacağı tarihe kadar günde 2 saatten az olmamak koşulu ile yeni iş aramak için izin hakkı verilmesi gerekmektedir. İşçi dilerse bu hakkını, izin saatlerini birleştirerek toplu olarak da kullanabilecektir.
2) İşsizlik Maaşı
Öncelikle belirtimek gerekir ki, işçi haklı bir sebebe dayanmadan sözleşmesini feshettiği takdirde işsizlik maaşı bahsi geçen olamayacaktır.
Ancak bahsi geçen haklı sebeplerden birine dayanarak sözleşme feshinde bulunulduğu zaman işsizlik maaşı bağlanabilmektedir.
Ek Olarak;İşçinin, eğer var ise; fazla çalışma, ulusal bayram, hafta tatili ve resmi tatillerdeki alacakları, kullanmadığı yıllık izin ücretleri ve ödenmeyenÜcretleri haklı bir sebebin varlığı aranmaksızınIşçi vasıtasıyla talep edilebilecektir. Tazminat avukatıhakkında bilgi için sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Kaynakça
- KARADEMİR Artür, EKİNCİ, İşçilik Alacakları, Seçkin Yayınları
- Www. ekonomist. com, Çalışma Hayatı ve Sosyal Güvenlik, 15 Eylül 2021
Yasal itilaflar hak kayıplarına yol açabileceğinden, davaların uzman bir en uygun çözüm yollarını sunacaktır.