İşçinin SGK Primlerinin Eksik Ödenmesi | Ödenek Hakkı Ekibi3 Mart 2023İş Hukuku

İşçinin SGK primlerinin eksik ödenmesi, emeklilik maaşını ve sosyal güvenlik haklarını olumsuz etkiler. İşçi, bu durumdaSGK’ya şikâyet ederek primlerin tamamlanmasını talep edebilirVeiş sözleşmesini haklı nedenle feshederekKıdem tazminatıhakkını kullanabilir.

1. SGK Primlerinin Eksik Ödenmesinin İşçiye Zararları
2. 4857 Sayılı İş Kanunu 24’üncü madde işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı;
3. İşverenin Primleri Eksik Ödemesinin Nedenleri
4. İşçinin Hakları ve Başvurabileceği Yollar
5. Haklı Nedenle Fesih ve Tazminat Hakkı
6. İşverene Uygulanacak Yaptırımlar
7. Sıkça Sorulan Sorular
   1. SGK primlerinin eksik ödendiğini nasıl anlarım?
   2. İşveren maaşımı asgari ücretten gösteriyorsa ne yapmalıyım?
   3. SGK primlerimin eksik yattığını ispatlamak için ne tür deliller gerekir?
   4. İşveren SGK primlerimi eksik ödüyorsa hemen işi bırakmalı mıyım?
   5. Haklı nedenle fesih yaparsam ihbar süresi vermem gerekir mi?
      1. SGK primleri eksik ödenen işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
   6. İşverenin SGK primlerimi eksik ödemesi suç mudur, cezası nedir?
   7. Sigortam eksik yattı diye işverene dava açsam, kazanırsam ne elde edeceğim?
   8. Haklı fesih yaparak ayrıldım. İşsizlik maaşı alabilir miyim?
   9. İşyerinde maaşımın bir kısmı bankaya, bir kısmı elden yatıyor. Bu yasal mı?
   10. Primlerim eksik ödendiği için emekliliğim gecikir mi?
   11. İşverenle anlaştık, sigortamı eksik yatırdı ama ben de fazla prim kesilmediği için maaşımdan memnundum.

       Sonradan dava açabilir miyim?

8. Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılmasına İlişkin Yargıtay Kararları

İşçinin SGK primlerinin eksik ödenmesi, işverenin çalışanın sigorta primlerini gerçek ücretinden daha düşük tutar üzerindenSosyal Güvenlik Kurumu (SGK)’ya bildirmesi ve ödemesi durumudur. Başka bir deyişle, işçinin kazancının bir kısmı sigortaya yansıtılmıyor demektir. Türkiye’de ne yazık ki bazı işverenler, işçiye daha yüksek maaş ödeseler bile SGK’yaAsgari ücretÜzerinden bildirim yaparak primleri eksik yatırabilmektedir. Bu vaziyetIşverenin yasal yükümlülüğüne aykırıdırVe işçi onay verse dahi hukuken kabul edilemez.

İşçi, kendi rızasıyla sigorta primlerinin eksik ödenmesini talep edemez; böyle bir rıza geçersizdir.Kanunen her işveren, tüm çalışanlarını sigortalı yapmak ve primlerini gerçek ücret üzerinden tam ödemek zorundadır.

İşçinin primlerinin eksik yatırılması, hem çalışan açısından hak kayıplarına yol açar hem de işveren açısından ciddi yaptırımları beraberinde getirir.

SGK Primlerinin Eksik Ödenmesinin İşçiye Zararları

Sigorta primlerinin sadece ödeniyor olması yetmez;Doğru ve eksiksiz tutarda ödenmesiGerekir. Primlerin eksik yatırılması, işçi için özellikle uzun vadede önemli olumsuz sonuçlar doğurur. Birçok çalışan, işini kaybetme korkusuyla bu duruma ses çıkarmasa da ileride ciddi hak kayıpları yaşanması muhtemeldir. Primleriniz eksik yatıyorsa karşılaşabileceğiniz başlıca zararlar şunlardır:

• Düşük emekli maaşı:Emeklilikte bağlanacak maaş, SGK’ya bildirilen prime esas kazancın miktarı ve toplam prim gün sayısına göre belirlenir.

  Eğer maaşınız düşük gösterilerek prim ödenmişse, hak ettiğinizdenDaha düşük emekli aylığıAlırsınız. Yıllarca çalışmanın ardından emeklilikte geliriniz azalır.

• Eksik sosyal hak ödemeleri:İşsizlik ödeneği, geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası),Doğum parasıGibi SGK’dan alınan pek çok ödeme, prime esas kazancınıza göre hesaplanır. Ücretiniz SGK’da düşük bildirildiyse bu tür ödenekleri de eksik alırsınız. Örneğin, ilerideIşsizlik maaşıAlmanız gerekirse, resmi kayıtlarda maaşınız düşük olduğu için hak edeceğiniz işsizlik maaşı tutarı da düşük olacaktır.

  Kadın çalışanlar içinDoğum izni ödemesiDe aynı şekilde eksik yatar.

• Kıdem tazminatının düşük hesaplanması:İş sözleşmeniz sona erdiğinde alacağınızKıdem tazminatıGenellikle son brüt maaşınız üzerinden hesaplanır. Eğer SGK’ya bildirilen ücretiniz düşükse (örneğin aslında 10.000 TL alıp asgari ücret üzerinden gösterilmişseniz), işveren kıdem tazminatınızı düşük ücretten hesaplayabilir. Bu da ciddi maddi kayıp demektir. Ancak merak etmeyin; primlerin eksik yatırılması hukukenHaklı fesihNedeni sayıldığı için, yargı mercii sürecinde gerçek ücretinizi ispatlayabilirseniz kıdem tazminatınızın gerçek maaş üzerinden yeniden hesaplanmasını talep edebilirsiniz.
• Diğer işçilik alacaklarında kayıp:Fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti, ihbar tazminatı gibi diğer işçilik hakları da genelde ücretinize bağlı hesaplanır.

  Ücretiniz resmi belgelerde düşük göründüğünde, örneğin fazla mesai alacaklarınızın hesabı da buna göre daha düşük çıkar. Yani prime esas kazancın eksik bildirilmesi, pek çok kalemde domino etkisiyleIşçinin tüm alacaklarını azaltır.

Yukarıda sayılanlar, sigorta primleri eksik ödenen işçinin gelecekte karşılaşacağı sorunların başlıcalarıdır. Özetle:Emeklilik, işsizlik maaşı, kıdem tazminatı ve diğer haklarınız doğrudan etkilenir.Bu nedenle, SGK primlerinizin tam ve doğru ödendiğinden emin olmanız son derece önemlidir.

4857 Sayılı İş Kanunu 24’üncü madde işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı;

“Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

• Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallerve benzerleri:
• İşveren iş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanlış vasıflar veya şartlar göstermek yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler vermek veya sözler söylemek suretiyle işçiyi yanıltırsa.
• İşveren işçinin veya ailesi üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söyler, davranışlarda bulunursa veyaişçiye cinsel tacizde bulunursa.
• İşveren işçiye veya ailesi üyelerinden birine karşı sataşmada bulunur veya gözdağı verirse, yahut işçiyi veya ailesi üyelerinden birini kanuna karşı davranışa özendirir, kışkırtır, sürükler, yahut işçiye ve ailesi üyelerinden birine karşı hapsi gerektiren bir suç işlerse yahut işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır isnat veya ithamlarda bulunursa.
• İşçinin diğer bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından işyerinde cinsel tacize uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa.
• İşveren tarafından işçinin ücreti yasa hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse,
• Ücretin parça başına veya iş tutarı üzerinden ödenmesi kararlaştırılıp da işveren tarafından işçiye yapabileceği sayı ve tutardan az iş verildiği hallerde, aradaki ücret farkı zaman esasına göre ödenerek işçinin eksik aldığı ücret karşılanmazsa yahut çalışma koşulları uygulanmazsa.”

İşverenin Primleri Eksik Ödemesinin Nedenleri

Uygulamada bazı işverenler maliyeti düşürmek amacıyla primleri eksik ödeyebilmektedir. Bunun birkaç yaygın yöntemi vardır:

• Asgari ücretten gösterme:İşveren, işçiye gerçekte daha yüksek maaş verse de SGK’ya yalnızca asgari ücret beyan eder.

  Aradaki farkı elden veya banka dışı yollarla öder. Bu sayede SGK’ya ve vergiye daha az ödeme yapmayı hedefler. Ancak bu uygulamaYasadışıdırVe tespit edildiğinde yaptırımı ağırdır. (Asgari ücretten sigorta gösterilmesinin işçi ve işveren açısından sonuçlarına daha detaylı değineceğiz.)

• Eksik gün/eksik kazanç bildirme:İşçinin çalışma gün sayısını gerçekte olandan az bildirmek ya da ücretini örneğin yarı zamanlı gibi gösterip primleri düşürmek de bir diğer hileli yoldur. ÖzellikleMesaiVe diğer ek ödemeler SGK’ya bildirilmezse, prime esas kazanç düşük olur.
• Kayıt dışı çalışma: En uç örnek, işçiyi sigortasız çalıştırmak yani hiç bildirim yapmamaktır.

  Bu durumda primlerin tamamı ödenmez. Konumuz esas olarak eksik prim olsa da sigortasız çalıştırma da benzer hak ihlallerine sebep olur.

İşveren bazen işçinin de rızası varmış gibi bir algı yaratabilir (örneğin “Maaşını elden veriyorum ama seni mağdur etmiyorum” diyebilir). Ancak tekrar vurgulayalım:İşçi rıza gösterse dahi primlerin eksik yatırılması meşru değildir.İşçi bundan feragat edemez ve ileride hak talep etme imkânı saklıdır.

İşçinin Hakları ve Başvurabileceği Yollar

Sigorta primlerinizin eksik yatırıldığını fark ettiyseniz, kanunlarımız size çeşitli haklar ve başvuru yolları tanımıştır. İşte yapabilecekleriniz:

• ALO 170’e şikâyet ve SGK denetimi:Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ihbar hattı olanALO 170Üzerinden durumu bildirebilirsiniz.

  Telefonla arayarak veya e-Devlet üzerinden şikâyet dilekçesi vererek işverenin primleri eksik ödediğini ihbar edebilirsiniz. Bu ihbar üzerine Bakanlık müfettişleri ve SGK denetmenleri işyerinde inceleme yapacaktır. Eğer teftiş sonucunda iddianız doğrulanırsa,Işveren geriye dönük eksik primleri ödemek, gecikme zammı ve idari para cezası ödemek zorunda kalır.Resmi tespit tutanağı ileride açılacak davalarda da lehinize delil olabilir. Ancak bilinmesi gereken bir nokta: ALO 170 üzerinden yapılan denetimlerde SGK,Tespit tarihinden geriye doğru en fazla 1 yılIçin işlem yapabilmektedir.

  Daha eski dönemlerdeki eksik ödemeler için müfettiş raporu yeterli olmayabilir. Bu durumda aşağıdaki hukuk yoluna başvurmanız gerekebilir.

• Hizmet tespit davası açma:İşverenin eksik prim ödemesi sorunu ortadan kalkmamışsa veya uzun yılları kapsıyorsa,Faaliyet tespit davasıAçarak hakkınızı arayabilirsiniz. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu’na göre, sigortasız çalıştırılan ya da eksik prim bildirilen işçi, iş mahkemesinde işverene karşı faaliyet tespiti davası açabilir. Bu yasal aşama ile mahkemeden, çalışılan sürenin ve gerçek ücretin tespitini isteyerek SGK kayıtlarının düzeltilmesini talep edersiniz.Faaliyet tespit davası için 5 yıllık hak düşürücü süreVardır. Bu süre, tespiti istenen eksik hizmetin geçtiği yılın sonundan başlar.

  Örneğin 2020 yılında eksik yatan prim için 2025 sonuna kadar yasal aşama açılmalıdır.

• Davada başarılı olursanız, yargı mercii kararıyla SGK kayıtlarınız düzeltilir; eksik primler işverenden tahsil edilip hesabınıza yatırılır. Ayrıca işveren, bu kusuru nedeniyleIdari para cezasıDa öder. Faaliyet tespit davalarındaKanıtÇok önemlidir. İşyerinde sizinle aynı dönemde çalışmışTanık beyanları, işyerine ait SGK kayıtları, maaş bordroları, banka ödeme dekontları gibi belgeler mahkemeye sunulmalıdır.

  Özellikle “bordro tanığı” denilen, aynı işyerinde birlikte çalıştığınız kişilerin şahitliği kıymetlidir. Yargı Mercii, tarafların sunduğu delillerin yanı sıra SGK’dan ve işyerinden kayıtları re’sen de inceleyerek hüküm verir.

• Primlerin eksik yatırılması nedeniyle haklı fesih:İşçinin sigorta primlerinin eksik ödenmesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. Maddesinde sayılan“ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık”Kapsamına girebilecek bir durumdur. Yargıtay kararları da bu yöndedir.

  Yani işveren, yasanın emrettiği şekilde ücreti ve sigorta primlerini doğru yatırmayarak işçiye karşı güveni kötüye kullanmış olur. Bu durumdaIşçiye derhal fesih hakkı doğar.Aşağıda bu konuyu detaylı ele alacağız çünkü işçinin en önemli haklarından biri de budur.

Sonuç olarak, primleriniz eksik ödeniyorsa sessiz kalmamalısınız. Önce işverene durumu yazılı olarak bildirip düzeltmesini talep etmek iyi bir adımdır. Eğer sonuç alamazsanız, resmi şikâyet ve yasal aşama yollarını kullanarak hakkınızı arayabilirsiniz.Bu süreçte işçinin herhangi bir ceza almayacağını da belirtelim:Sigortasız veya eksik sigortalı çalışmak nedeniyleIşçiye idari para cezası uygulanmaz, tüm yaptırım işverene yöneliktir. (Nitekim “sigortasız işçi çalıştırma cezası” tamamen işveren aleyhinedir.)

Haklı Nedenle Fesih ve Ödenek Hakkı

İş Kanunu madde 24, işçiye bazı hâllerde iş sözleşmesini hemen feshetme hakkı tanır.

Ücretlerin kanuna uygun ödenmemesi, bu haklı fesih nedenlerinden biridir. Sigorta primlerinin eksik yatırılması daÜcretin eksik ödenmesiAnlamına geldiğinden, Yargıtay içtihatlarıyla sabit olarakIşçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verir. Peki bu hakkı kullanmak işçiye ne kazandırır?

• Kıdem tazminatına hak kazanma:Haklı nedenle istifa eden (yani iş akdini tek taraflı fesheden) işçi,Kıdem tazminatıAlmaya hak kazanır. Normalde istifa eden kıdem tazminatı alamazken, eğer istifanın sebebi yasal açıdan haklı fesih kapsamındaysa (örneğin SGK primlerinin eksik ödenmesi gibi), işçi ödenek talep edebilir.

  Bu durumda işveren, çalışanın her bir yılı için 30 günlük brüt ücreti tutarında kıdem tazminatını ödemek zorundadır. Yukarıda bahsettiğimiz gibi, gerçek ücretinizi ispatlarsanız kıdem tazminatınız eksik ödenen primler yüzünden düşük değil, gerçek maaşınız üzerinden hesaplanacaktır.Haklı fesihle ayrılan işçi 5 yıl içinde kıdem tazminatı davası açarak hakkını arayabilir.

• İhbar tazminatıdurumu:İşçi haklı nedenle işi bıraktığında, kendi isteğiyle ayrıldığı içinIhbar tazminatına hak kazanamaz. İhbar tazminatı, haksız şekilde işten çıkartılan işçiye ödenen bir tazminattır ve işçi fesih eden taraf olursa bu ödeme gündeme gelmez. Ancak önemli olan, haklı fesih olduğundan işçi de işverene ihbar süresi bildirmek zorunda değildir.

  Yani derhal (bildirim süresi beklemeden) ayrılabilir ve işveren ondan ihbar tazminatı isteyemez.

• Diğer haklar ve işlemler:Haklı nedenle sözleşmeyi fesheden işçi,Diğer tüm hak edilmiş alacaklarınıDa talep edebilir. Örneğin içeride kalan fazla mesai ücretleri, kullanılmamış izin paraları gibi. Bu alacaklar için öncelikleArabulucu Sürecine başvurmakve anlaşma sağlanamazsa yasal aşama açmak gerekir. Haklı fesih gerekçenizi işverene yazılı şekilde bildirmeniz tavsiye edilir (örneğin noterden ihtarname ile).

  Bu, ileride çıkacak itilaflarda delil olacaktır. Ayrıca 2018’den bu yana işçilik alacakları ve ödenek taleplerinde arabulucuya başvuru mecburi olduğu için, önce arabuluculuk görüşmesi yapmalı; anlaşma olmazsa yasal aşama yoluna gitmelisiniz.Bir iş hukuku avukatından destek almak, sürecin doğru ilerlemesi açısından faydalıdır.

• İşe iade talebi:Primlerinizin eksik ödenmesini yetkili mercilere şikâyet ettiğiniz için işveren sizi işten çıkarırsa, buHaksız ve geçersiz bir fesihSayılabilir. İşveren, sırf hak aradığınız için sizi cezalandırmış olacaktır ki bu vaziyet kanuna aykırıdır. Böyle bir durumda şartlarınız uygunsa (en az 6 ay çalışma süresi ve 30’dan fazla işçi kriteri gibi),Işe iade davasıAçma hakkınız vardır.

  İşe iade davasını kazanırsanız, işveren ya sizi geri almak zorunda kalır ya da almıyorsa ek tazminatlar öder (işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süre ücreti gibi). Ayrıca tabii ki kıdem ve ihbar tazminatlarınızı da ödemek durumundadır. Kısacası, prim eksik ödediğini ortaya çıkaran işçiyi kovmak işvereni sorumluluktan kurtarmaz; aksine yeni sorumluluklar doğurur.

Özel sektör çalışanları Için yukarıdaki haklargeçerlidir. Kamuda çalışan memurların SGK primleri Emekli Sandığı üzerinden yattığı için farklı yasal prosedürler olabilir; fakat genel prensip, hiçbir işverenin (devlet dahil) çalışanın sosyal güvenlik hakkını ihlal edemeyeceğidir.

Konumuz kapsamında ağırlıklı olarak özel sektör işçilerine odaklandık, ziraKıdem tazminatı ve benzeri haklar özel sektör işçileri için söz konusudur.

İşverene Uygulanacak Yaptırımlar

İşveren sigorta primlerini eksik öderse, bunun idari ve mali sonuçları vardır. SGK tespit ettiğinde işvereneIdari para cezasıKesilir ve eksik ödediği primleri gecikme faizleriyle birlikte tamamlaması istenir. 5510 sayılı Yasa, sigorta bildirimlerini eksik yapanlara uygulanacak cezaları ayrıntılı düzenlemiştir. Bu cezalar, işyerinin kayıtlarına göre değişebilmekle birlikte,Her bir eksik bildirim için aylık brüt asgari ücretin belirli bir katı şeklindeHesaplanır ve ciddi rakamlara ulaşabilir. Ayrıca işveren, ödemediği prim tutarlarını yasal faiziyle birlikte SGK’ya ödemek zorundadır.

Bu vaziyet işverenin başlangıçta kar ettiğini sandığı miktarların, sonradan katlanarak zarar olarak geri dönmesi demektir.

Bazı durumlarda, sigorta primlerini bilerek eksik gösterme fiili içinCezai sorumlulukDa gündeme gelebilir. Örneğin belgede sahtecilik veya dolandırıcılık kapsamında suç duyurusunda bulunulması mümkündür. Yakın dönemde bu tür durumlara hapis cezası öngören yasa tasarıları tartışılmıştır. Devlet, istihdamda sigorta primlerinin tam ve düzenli yatırılmasını sağlamak adına her yıl denetimleri ve yaptırımları artırmaktadır.

Dolayısıyla işveren içinUzun vadede kârlı bir yol değildir. Hem itibar kaybı hem de yüklü cezalar söz konusu olabilir.

İşçi açısından sevindirici olan, tüm bu yaptırımların işveren aleyhine olmasıdır. Yani eksik prim ödenmesi gibi bir durumda siz işçi olarak cezalandırılmazsınız. Aksine, uğradığınız zararların telafisi ve haklarınızın teslimi için yasal yollar önünüze açılır.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK primlerinin eksik ödendiğini nasıl anlarım?

E-devlet sistemi üzerinden SGK faaliyet dökümünüzü kontrol edebilirsiniz.Faaliyet dökümü, adınıza yatan prim günlerini ve prime esas kazanç tutarlarını gösterir.

Buradaki ücret kolonu, gerçek brüt maaşınızdan çok daha düşükse (örneğin asgari ücret görünüyorsa) primleriniz eksik yatırılıyor olabilir. Ayrıca maaşınızın bir kısmı banka yerine nakit veriliyorsa bu güçlü bir işarettir. Şüphelendiğiniz durumda SGK’ya danışabilir veya bir uzmana başvurabilirsiniz.

İşveren maaşımı asgari ücretten gösteriyorsa ne yapmalıyım?

Bu durumda öncelikle içeriğimizde detaylandırdığımızALO 170Hattına şikâyet veyaFaaliyet tespit davasıSeçeneklerini değerlendirebilirsiniz. İşverene durumu yazılı bildirip düzeltme istemek de bir yöntemdir.

Ancak çoğu zaman işverenler bu talebe olumlu yaklaşmaz. Asgari ücretten sigorta gösterilmesi kesinlikle yasal değildir veHaklı fesih nedeniOluşturur. Yani iş akdinizi sona erdiripKıdem tazminatı talep edebilirsiniz. Bu hükmü vermeden önce, yasal aşama süreçleri ve işsizlik ödeneği durumu gibi konuları değerlendirmenizi öneririz.

SGK primlerimin eksik yattığını ispatlamak için ne tür deliller gerekir?

Eğer yasal aşama yoluna giderseniz,Tanık ifadeleriEn önemli delillerden biridir.

Sizinle aynı dönemde aynı işyerinde çalışmış iş arkadaşlarınız, mahkemede gerçek maaşınızı ve çalışma sürenizi doğrulayabilir. Bunun yanında banka maaş dekontları (bir kısmı yatan, bir kısmı elden alındıysa), iş yerindekiÖzlük dosyanız, imzaladığınız maaş bordroları, işyeri giriş çıkış kayıtları gibi evraklar da delil olarak sunulabilir. SGK müfettiş raporu düzenlendiyse bu rapor da davada kullanılabilir. Unutmayın, yazılı deliller güçlü bir kanıttır; tanık beyanlarıyla desteklendiğinde mahkemece genellikle kabul görür.

İşveren SGK primlerimi eksik ödüyorsa hemen işi bırakmalı mıyım?

Hemen istifa etmek zorunda değilsiniz.

Öncelikle işverenle konuyu konuşup düzeltmesini talep edebilirsiniz; bazen hata olma ihtimali de göz önünde bulundurulmalı. Eğer kasıtlı olarak eksik ödendiğinden eminseniz ve işveren düzeltmeye yanaşmıyorsa, o zaman haklı nedenle fesih yoluna gidebilirsiniz. Fakat işi bırakmadan önceKıdem sürenizGibi kriterleri değerlendirmeniz önemli (en az 1 yıl çalışmış olmalısınız ki kıdem tazminatı hakkınız doğsun). Ayrıca işten ayrılır ayrılmaz arabulucu başvurusu yapmanız gerekecek.

İşi bırakmadan yasal danışmanlık almanız en sağlıklısı olacaktır. İstifa etmeden de ALO 170’e şikâyet edebileceğinizi unutmayın; belki sorun denetimle çözülebilir ve işinizi kaybetmeden haklarınız düzeltilir.

Haklı nedenle fesih yaparsam ihbar süresi vermem gerekir mi?

Hayır. İş Kanunu’na göre haklı sebeple derhal fesih halinde ihbar süresi bekleme yükümlülüğü yoktur. Yani dilekçenizi verip aynı gün ayrılabilirsiniz.

Bu durumda işverenin de sizden ihbar tazminatı talep etme hakkı yoktur. Ancak kıdem tazminatınızı hak etmiş olursunuz.Not:Haklı fesih gerekçenizi yazılı bildirmeniz önerilir. Örneğin “Sigorta primlerimin eksik ödenmesi nedeniyle 4857 sayılı Yasa 24/II-e maddesi uyarınca iş akdimi feshediyorum” şeklinde bir ihtar çekebilirsiniz.

SGK primleri eksik ödenen işçi ihbar tazminatı alabilir mi?

İhbar tazminatı, işverenin usule aykırı şekilde (önel vermeden) işçiyi işten çıkarması halinde söz konusu olur. Bu durumda ise işçi kendi ayrılıyor (haklı nedenle istifa) olacağı için ihbar tazminatı talep edemez.

Ancak şöyle bir vaziyet var: Eğer işveren, sizin prim eksik ödeme meselesini gündeme getirmeniz üzerine sizi işten kovarsa, bu haksız fesih olacağındanIhbar tazminatıVeKıdem tazminatıBirlikte talep etme hakkınız doğar. Yani siz çıkartılırsanız ihbar tazminatı alırsınız, fakat siz ayrılırsanız alamazsınız.

İşverenin SGK primlerimi eksik ödemesi suç mudur, cezası nedir?

Bu fiil doğrudanAdli bir suçOlarak tanımlanmamıştır, ancakIdari yaptırımıVardır. SGK, her eksik bildirim için işverene para cezası uygular. Ceza miktarı, eksik gün sayısına ve işyerinin durumuna göre değişir; genellikle brüt asgari ücretin belirli katları şeklinde hesaplanır.

Örneğin, sigortasız işçi çalıştırmanın cezası her tespit için brüt asgari ücretin 2 katıdır (tekrarında artar).

Eksik prime dair ceza da benzer şekilde kesilir. Ayrıca işveren, ödenmeyen primleri gecikme faiziyle öder. Eğer işveren evrakta sahtecilik yapmışsa (örn. Sahte bordro), bu durumda savcılık devreye giripResmi belgede sahtecilikTenyasal aşama açabilir.

Bu ayrı bir ceza yargılaması konusudur. Sonuç olarak, eksik prim ödeyen işverenHem SGK’ya para cezası öder hem de çalışanlar yasal aşama açarsa ödenek öder. Uzun vadede bu yasa dışı uygulama işverene büyük maliyet getirecektir.

Sigortam eksik yattı diye işverene yasal aşama açsam, kazanırsam ne elde edeceğim?

Faaliyet tespit davasını kazanırsanız, öncelikle SGK kayıtlarınız gerçek çalışma süreniz ve ücretiniz esas alınarak düzeltilir. Yani eksik yatan prim günleriniz veya kazançlarınız SGK sistemine işlenir, böylece emekliliğiniz için kaybınız telafi edilir.

Yargı Mercii hükmü ile işveren eksik primleriSize değil doğrudan SGK’ya öder(çünkü primler sosyal güvenlik katkısıdır). Bunun dışında eğer işverenden kıdem tazminatı, fazla mesai gibi alacaklarınız da varsa ve bunları da talep ettiyseniz, yargı mercii bunların gerçek ücret üzerinden hesaplanmasına hükmeder.

Örneğin 5 yıllık kıdem tazminatınız eksik ödenmişse, farkını alırsınız. Yasal Aşama masrafları da genellikle haksız çıkan tarafa (işverene) yükletilir. Ayrıca işveren idari para cezasına da çarptırılır ama o kısmı SGK tahsil eder.Özetle, davayı kazandığınızda emeklilik haklarınız korunur, geçmişe dönük hak kayıplarınız giderilir ve tazminatlarınızı tam alırsınız.

Haklı fesih yaparak ayrıldım.

İşsizlik maaşı alabilir miyim?

İşsizlik maaşı alabilmek için işten kendi kusurunuz ve isteğiniz dışında çıkmış olmanız gerekir. Haklı nedenle de olsaIstifa, teknik olarak sizin ayrılmanız demektir. Bu nedenle genel kural olarak İŞKUR, istifa edenlere işsizlik ödeneği bağlamaz. Ancak burada bir istisna var: Eğer haklı fesih iddianızı resmi olarak kanıtlarsanız (örneğin yargı mercii hükmü ile), iş çıkış belgenizdeki kod buna göre düzenlenebilir ve işsizlik maaşına hak kazanabilirsiniz.

Uygulamada bu konu biraz karmaşıktır; çoğu zaman işverenler çıkış kodunu “istifa” olarak belirtir ve işçi işsizlik ödeneği alamaz.

Öneri:Haklı fesih düşünüyorsanız, İŞKUR’a danışarak durumunuzu anlatın. Kimi zaman haklı fesih hallerinde de işsizlik maaşı ödenebildiğine dair yargı kararları bulunmaktadır. Fakat genel olarak kendisi ayrılan işçi işsizlik maaşı alamaz diyebiliriz. Öte yandan işveren sizi çıkarırsa (prim eksik ödediği ortaya çıktı diye işinize son verirse), bu durumda kesinlikle işsizlik ödeneğine hak kazanırsınız çünkü çıkış sizin kusurunuzdan değildir.

İşyerinde maaşımın bir kısmı bankaya, bir kısmı elden yatıyor.

Bu yasal mı?

Hayır, bu da prim eksik yatırmanın bir yöntemidir ve hukuka aykırıdır.4857 sayılı İş Kanunu’na göre, işçi ücretlerinin en az beş işçi çalıştıran işyerlerinde bankadan ödenmesi zorunludur.Maaşın bir kısmını bankaya gösterip kalanı elden vermek, SGK’ya eksik bildirim yapmak anlamına gelir. Bu durumda da yine yukarıdaki tüm haklarınız geçerlidir: Faaliyet tespiti davası açılabilir, haklı fesih hakkınız vardır. Yargıtay kararları, ücretin elden ödenmesini de haklı fesih sebebi kabul etmiştir.

Böyle bir uygulamayla karşılaşan işçi,ALO 170’e şikâyet edebilir ve müfettiş incelemesi talep edebilir. Ayrıca elden aldığı tutarları ispatlarsa (örneğin banka dekontunda görünen net maaşın üzerinde düzenli para alındığını tanıklarla belgeleyerek), kıdem tazminatı ve diğer alacaklarının hesaplanmasında gerçek ücreti esas aldırabilir.

Kısacası maaşınızın bir kısmının elden ödenmesi,Işçinin iyi niyetini kötüye kullananBir durumdur ve yasal karşılığı haklı fesih + tazminattır.

Primlerim eksik ödendiği için emekliliğim gecikir mi?

Primlerin eksik ödenmesi, eğer gün sayınız da eksik bildirilmişse emeklilik sürenizi uzatabilir. Emeklilik iki temel şarta dayanır: Yeterli prim gününün ödenmiş olması ve sigortalılık süresi. İşveren sizi ayda 30 gün yerine 15 gün çalışmış gibi bildirdiyse, bir yılda 360 gün yerine 180 gün kazanırsınız; bu durumda emeklilik için gerekli gün sayısını doldurmanız daha uzun zaman alır. Ancak genelde maaş düşük gösterilir ama gün sayısı tam gösterilir (çünkü çalıştığınız günleri saklamak zordur).

Bu yaygın senaryoda gün eksiğiniz olmaz, fakatEmekli maaşınız düşük bağlanır.

Emeklilik yaşınız ve prim gününüz tamam olsa bile alacağınız aylık tutarı azalır. Özetle, eksik primEmeklilik maaşını düşürür, eğer gün de eksik gösterildiyseEmekliliğe hak kazanma sürenizi uzatabilir. Bu nedenle fark ettiğiniz anda faaliyet tespit yoluyla günleri düzeltmek çok önemlidir.

İşverenle anlaştık, sigortamı eksik yatırdı ama ben de fazla prim kesilmediği için maaşımdan memnundum. Sonradan yasal aşama açabilir miyim?

Evet, açabilirsiniz.

İşçinin böyle bir vaziyet için önceden vazgeçme beyanı geçersizdir. Yani “razıydım, şimdi pişman oldum hakkımı istiyorum” diyebilirsiniz ve hukuken bu talep incelenir. AncakHak düşürücü süreVeZamanaşımıEngeline dikkat etmek gerekir. Faaliyet tespit davaları için 5 yıl kuralı olduğunu belirtmiştik.

Eğer bu süre geçtiyse artık yasal aşama açılamaz. Kıdem tazminatı gibi alacaklar için de işten ayrıldığınız tarihten itibaren 5 yıl içinde yasal aşama açmak gerekir. Dolayısıyla, anlaşmış olsanız bile ileride emeklilik zamanı geldiğinde veya işten ayrıldığınızda bu eksik ödemeler sorun yaratacaktır.

Bugün işverenle iyi anlaşıyor olabilirsiniz fakat yarın şirket kapanabilir, el değiştirebilir veya siz emekli maaşınızın çok düşük olduğunu fark edebilirsiniz.Hakkınız zamanaşımına uğramadan talep etmek en doğrusu olacaktır.İş yargı mercileri, işçinin haklarından feragatine sıcak bakmaz; hele ki sigorta primi gibi kamusal bir yükümlülük söz konusuysa, işçinin rızası arka planda kalır ve yasa önceliklidir.

Sonuç olarak, işçinin SGK primlerinin eksik ödenmesi, ülkemizde iş hukuku alanında sıkça karşılaşılan bir sorundur. Ancak yasa, çalışanları korumaktadır.

Böyle bir durumda panik yapmadan haklarınızı öğrenmeli, gerekiyorsa yasal yollara başvurmalısınız. Primlerin tam yatırıldığı, kayıt dışının olmadığı bir çalışma hayatı hem bireylerin geleceği hem de toplumun refahı için şarttır. Unutmayın,Sosyal güvenlik hakkınız vazgeçilmezdirVe devlet güvencesi altındadır. İşveren yükümlülüklerini ihlal ederse, hakkınızı aramak en doğal hakkınızdır.

İçeriğimizde anlattığımız yolları kullanarak ve mümkünse uzman desteği alarak kayıplarınızı telafi edebilir, geleceğinizi güvence altına alabilirsiniz.

Sigorta Primlerinin Eksik Yatırılmasına İlişkin Yargıtay Kararları

Yargıtay 22. HUKUK DAİRESİ 2013/35997 E., 2014/13537 K.

“Dosya kapsamına göre, davacının iş sözleşmesini, bir kısım çalışma süresinin sosyal güvenlik kurumuna bildirilmeyerek, sigorta primlerinin eksik ödenmesi gerekçesiyle feshettiği anlaşılmaktadır. …İş Mahkemesi’nin 26.09.2012 tarih ve 2012/443 esas 2012/451 hüküm sayılı kararıyla da, davacının toplam 1558 gün çalışmasının sosyal güvenlik kurumuna bildirilmediği kabul edilerek, faaliyet tespiti hükmü verilmiştir. Anılan hüküm, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 14.05.2013 tarih 2013/1699 esas 2013/9688 hüküm sayılı kararıyla onanmıştır.

Sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması veya düşük ücretten yatırılması hallerinde işçinin haklı fesih imkanı bulunmakta olup, davacının feshi haklı sebebe dayanmaktadır.”

Ayrıca ücreti burada sadece maaş gibi düşünmemek gerekir. Zira Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 07.01.2019 günlü emsal hükmünde “kazancı düşük gösterilen işçinin iş sözleşmesini, haklı nedenle derhal feshetme hakkının olduğunu ve eksik kalan sigorta primlerinin; işveren tarafından ödenmesi gerektiğine” hükmetmiştir. Yargıtay bu hükmü ile birlikte içtihatlarında düzenlemeye göre, işverenlerin çalışanlarının sigorta primlerini gerçek ücretleri üzerinden yatırmamasının, işçilere haklı nedenle derhal fesih hakkı verdiği tartışmasız bir şekilde kabul edilmektedir.

Ayrıca yerel yargı mercii kararlarında görülen sigorta primlerinin eksik yatırılması konusunda, Yargıtay’a intikal etmiş olan davalarda verilen bozma kararlarının bir kısmında ise “ücret ödeme borcunun yerine getirilmemesi” gereğince ücret kelimesini geniş anlamda yorumlamıştır.

Haliyle sigorta primlerini de dahil etmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 22.02.2008 tarih ve E. 2008/43146 – K. 2008/34348 sayılı hükmünde;“…Ücretin ödenmediğinden söz edebilmek için işçinin yasa ya da sözleşme ile belirlenen ücret ödenme döneminin gelmiş olması ve işçinin bu ücrete hak kazanmış olması gerekir. 4857 sayılı İş Kanununun 24/II-e bendinde sözü edilen ücret, geniş anlamda ücret olarak değerlendirilmelidir. İkramiye, prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil gibi alacakların da ödenmemesi işçiye haklı fesih imkânı verir…”

“İşçinin sigorta primlerinin hiç yatırılmaması veya eksik bildirilmesi işçinin sosyal güvenlik hakkını ilgilendiren bir vaziyet olsa da Dairemizin 1475 Sayılı Yasa döneminde istikrar kazanmış olan görüşü 4857 sayılı İş Kanunu döneminde de devam etmekte olup, sigorta primlerinin hiç yatırılmaması, eksik yatırılması veya düşük ücretten yatırılması hallerinde de işçinin haklı fesih imkanı vardır.”(Yargıtay 9HD. 18.01.2010 gün, 2009/24286 E. 2010/74 K.)