Anasayfa/Medeni Usul Hukuku/İlk Derece Yargı Mercileri Medeni Usul Hukuku İlk Derece Yargı Mercileri17 Temmuz 20241.0642 dakika okuma süresi

İlk derece yargı mercileri, hukuk ve ceza olarak ikiye ayrılır.

İçindekiler

• Hukuk Mahkemeleri
• Genel Mahkemeler
• Sulh Hukuk Mahkemesi
• Asliye Hukuk Mahkemesi
• Özel Mahkemeler
• Ceza Mahkemeleri
• Genel Ceza Mahkemeleri
• Ağır Ceza Mahkemesi
• Asliye Ceza Mahkemesi
• Sulh Ceza Hakimliği
• İhtisas Mahkemeleri
• Sonuç

Hukuk Yargı Mercileri

İl merkezleri ve bazı ilçelerde kurulan, özel hukuktan doğan uyuşmazlıkları çözümleyen mahkemelerdir.

Genel Mahkemeler

Genel mahkemeler, hukuk sisteminde en yaygın olarak başvurulan yargı organlarıdır. Bu mahkemeler, bireyler ve kurumlar arasındaki yasal uyuşmazlıkları çözümler ve adaletin sağlanmasında önemli bir rol oynar.

Sulh Hukuk Yargı Makamı

6100 sayılı HMK madde 4’e göre, Sulh hukuk mahkemelerinin görevi, yasal aşama konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın;

• Kiralanan taşınmazların, 9/6/1932 günlü ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları,
• Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları,
• Taşınır ve taşınmaz mallarda, sadece zilyetliğin korunmasına yönelik olan davaları,
• Bu Yasa ile diğer kanunların, sulh hukuk yargı makamı veya sulh hukuk hâkimini görevlendirdiği davaları görürler.

Asliye Hukuk Yargı Makamı

6100 sayılı HMK madde 2’ye göre, Asliye hukuk mahkemelerinin görevi;“Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli yargı mercii, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk yargı makamı diğer yasal aşama ve işler bakımından da görevlidir.”Denilmektedir.

Özel Mahkemeler

Özel bir kanunla kurulan ve bakacakları yasal aşama ve işler belirli kişiler veya itilaf türleri ile sınırlandırılmış olan mahkemeler özel yargı mercii (uzmanlık yargı makamı) olarak adlandırılır.

Hukuk yargı mercileri arasındaki özel mahkemeler şunlardır:

• Asliye ticaret yargı makamı,
• Aile yargı makamı,
• Tüketici yargı makamı,
• İş yargı makamı,
• İcra yargı makamı,
• Kadastro yargı makamı,
• Fikri ve sınaî haklar hukuk yargı makamı.

Ceza Yargı Mercileri

Ceza yargı mercileri, kanunların suç saydığı fiillerin veya işlemlerin gerçekleşmesi halinde, suç işleyenlerin yargılanması ve suçlu bulundukları takdirde alacakları cezaların belirlenmesi için açılan davalara bakmakla görevlidirler.

Genel Ceza Yargı Mercileri

Genel Ceza Yargı Mercileri, suç işlediği iddia edilen kişilerin yargılandığı ve cezalandırıldığı mahkemelerdir. Bu mahkemeler, ceza davalarının adil ve tarafsız bir şekilde görülmesini sağlar.

Ağır Ceza Yargı Makamı

Ağır ceza yargı makamı, kanunların ayrıca görevli kıldığı haller dışında, Türk Ceza Kanunu’nda yer alan:

• Yağma (TCK m.148),
• İrtikâp (TCK m. 250/1 ve 2),
• Resmî belgede sahtecilik (TCK m. 204/2),
• Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158),
• Hileli iflas (TCK m. 161) suçları,
• Devletin güvenliğine karşı suçlar,
• Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,
• Milli savunmaya karşı suçlar,
• Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,
• 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla ilgili yasal aşama ve işlere bakmakla görevlidir.

Ağır ceza mahkemesinde, bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur.

Asliye Ceza Yargı Makamı

Asliye ceza yargı makamı, kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller dışında, sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan yasal aşama ve işlere bakmakla görevlidir.

Sulh Ceza Hakimliği

Sulh ceza hakimliği, 2014 yılında kanunda yapılan değişiklikle sulh ceza mahkemelerinin yerine kurulmuştur.

Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, yürütülen soruşturmalarda hâkim tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemek amacıyla sulh ceza hâkimliği kurulmuştur.

İhtisas Yargı Mercileri

Özel ceza yargı mercileri şu şekildedir:

• Çocuk Yargı Mercileri
• Çocuk Ağır Ceza Yargı Mercileri
• İcra Ceza Yargı Mercileri
• Fikri ve Sınai Haklar Ceza Yargı Mercileri

Sonuç

Medeni usul hukuku, aile hukuku, miras hukuku ve sözleşmeler gibi alanlarda karmaşık süreçleri içeren ve doğru şekilde yönetilmesi gereken bir hukuk dalıdır. Bu alanda, davaların doğru bir şekilde ilerlemesi ve sonuçlandırılması için derinlemesine bilgi ve deneyim gereklidir.

Uzman olmayan kişilerin bu süreçleri yönetmesi zor olabilir ve yanlış adımlar ciddi sonuçlar doğurabilir. Dolayısıyla, medeni usul hukukuyla ilgili davalarda veya işlemlerde profesyonel bir avukatın yardımından faydalanmak, müvekkillerin haklarını korumak ve adaletin sağlanmasına katkıda bulunmak açısından son derece önemlidir.

& Stj.