İkrar Nedir? Koşulları ve Türleri Ekibi1 Temmuz 2026Tazminat Hukuku

Yasal süreçlerde önemli bir yere sahip olan ikrar, taraflardan birinin, diğer tarafça ileri sürülen bir vakıayı kabul etmesi durumudur. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 236. Maddesine göre, ikrar taraf aleyhine delil teşkil eder.

Ancak, yasa maddesinde ikrarın tanımı açıkça yapılmamıştır.

İçindekiler
  1. İkrarın Şartları
  2. İkrarın Türleri
  3. İkrar Nasıl Yapılır?
    1. Mahkeme İçi İkrar
    2. Mahkeme Dışı İkrar
  4. İkrarın Hukuki Sonuçları
  5. Sonuç

Öğretide ve yargı uygulamalarında, ikrar (dar anlamda), davanın taraflarından birinin, diğer tarafın iddia ettiği ve kendisi aleyhine yasal sonuç doğurabilecek bir maddi vakıayı doğrulaması olarak tanımlanır. İkrarın bu tanımı, Yargıtay kararlarında da benimsenmiştir.

İkrarın Koşulları

Bir durumun ikrar olarak değerlendirilebilmesi için bazı şartların oluşması gerekir:

1. Vakıa İleri Sürülmeli:
İkrarın konusu, ancak karşı tarafça ileri sürülen maddi vakıalar olabilir.

2. Doğrulama Beyanı:
Taraflardan birinin, diğer tarafça ileri sürülen vakıayı doğru olduğunu açıkça kabul etmesi gerekir.

3.

Kendi Beyanı İkrar Sayılmaz:
Bir tarafın, kendisinin ileri sürdüğü vakıayı doğrulaması, ikrar niteliği taşımaz.

4. Yasal Sebepler İkrar Konusu Olamaz:
Karşı tarafın iddia ettiği yasal sebepler, ikrara konu edilemez.

İkrarın Türleri

Öğretide ve uygulamada, ikrar çeşitli türlere ayrılır. Bu türler, ikrarın yapıldığı yer, kapsamı ve içeriğine göre farklılık gösterir.

1. YAPILDIĞI YERE GÖRE İKRAR
• Yargı Mercii Dışı İkrar:
Yargı Mercii dışında yapılan ikrar, takdiri delil niteliğindedir.
• Yargı Mercii İçi İkrar:
Yargı Mercii huzurunda yapılan ikrar, kesin delil niteliği taşır ve ayrıca ispat edilmesi gerekmez.

2.

KAPSAMINA GÖRE İKRAR
• Tam İkrar:
Karşı tarafça ileri sürülen maddi vakıanın tamamının kabul edilmesidir.
• Kısmi İkrar:
Karşı tarafça ileri sürülen maddi vakıanın sadece bir kısmının kabul edilmesidir.

3. İÇERİĞİNE GÖRE İKRAR

• Basit (Adi) İkrar:
Karşı tarafça ileri sürülen bir vakıanın, herhangi bir kayıt veya koşul ileri sürülmeden doğru olduğunun kabul edilmesidir. Basit ikrarda vakıa tartışmalı olmaktan çıkar ve ayrıca kanıtlanması gerekmez.

• Vasıflı (Mevsuf) İkrar:
Karşı tarafın ileri sürdüğü vakıa kabul edilmekle birlikte, vakıanın yasal niteliğinin (vasfının) ileri sürülenden farklı olduğu belirtilir. Bu tür ikrara gerekçeli inkâr da denir.

• Bileşik (Mürekkep) İkrar:
Karşı tarafın ileri sürdüğü vakıanın doğruluğunun kabul edilmesiyle birlikte, buna eklenen bir vakıanın, ikrar edilen vakıanın yasal sonuçlarını engelleyecek veya hükümsüz kılacak bir etkisinin olduğu belirtilir.

Bileşik ikrar, iki türe ayrılır:
• Bağlantılı Bileşik İkrar: Eklenen vakıa ile ikrar edilen vakıa arasında bir bağlantı bulunur.
• Bağlantısız Bileşik İkrar: Eklenen vakıa ile ikrar edilen vakıa arasında bir bağlantı bulunmaz.

İkrar Nasıl Yapılır?

İkrar, hukuk davalarında taraflardan birinin, diğer tarafça ileri sürülen maddi bir vakıanın doğruluğunu kabul etmesi durumudur.

İkrarın yasal anlamı ve sonuçları, yapıldığı yere ve şekline göre farklılık göstermektedir. Bu yazıda, ikrar çeşitlerini ve bu çeşitlerin yapılış şekillerini inceleyeceğiz.

Yargı Mercii İçi İkrar

Yargı Mercii huzurunda yapılan ve mahkemeye karşı beyan edilen ikrara yargı mercii içi ikrar denir. Yargı Mercii içi ikrarın en önemli özelliği, kesin delil niteliği taşımasıdır.

YARGI MERCII İÇİ İKRAR NASIL YAPILIR?

1. Sözlü İkrar:
• Yargı Mercii huzurunda sözlü olarak yapılan beyan, tutanağa geçirilir ve taraflarca imzalanır.

2.

Yazılı İkrar:
• Dilekçe veya diğer yazılı belgelerle mahkemeye sunulan beyanlardır.
• Yazılı ikrar, taraf iradesini açıkça ortaya koyar ve mahkemeye delil olarak sunulur.

3. Yetkisiz veya Görevsiz Mahkemede İkrar:
• İkrarın, yetkisiz veya görevsiz bir mahkemede yapılmış olması geçerliliğini etkilemez.
• Önemli olan, beyanın bir yargı mercii huzurunda yapılmış olmasıdır.

YARGI MERCII İÇİ İKRARIN ÖZELLİKLERİ

• Kesin Delil Niteliği:
Yargı Mercii içi ikrar, kesin delil kabul edilir ve ayrıca ispat edilmesi gerekmez.
• Başka Davalarda Kullanılabilir:
Bir davada yapılan yargı mercii içi ikrar, başka bir davada da delil olarak kullanılabilir.

YARGITAY KARARLARI

• “Mahkeme içi ikrar, kesin delil niteliğinde olup başka davalarda da delil olarak kullanılabilir.” (Prof. Dr. Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü)
• “Ceza davasında yapılan ikrarlar da hukuk yargı mercileri nezdinde geçerli kabul edilir.”

Yargı Mercii Dışı İkrar

Yargı Mercii dışında yapılan beyanlar yargı mercii dışı ikrar olarak değerlendirilir.

Yargı Mercii dışı ikrar, kesin delil değil, takdiri delil niteliğindedir.

YARGI MERCII DIŞI İKRAR NASIL YAPILIR?

1. Yazılı Beyanlar:
• Mektup, SMS, gibi belgeler ikrar içeren ifadeler içeriyorsa bu belgeler mahkemeye delil olarak sunulabilir.

2. Sözlü Beyanlar:
• Tanık huzurunda yapılan ikrarlar, mahkemede tanık beyanlarıyla ispat edilebilir.

3. Savcılık veya Emniyet Beyanları:
• Savcılık ve emniyette yapılan ifadeler yargı mercii dışı ikrar kabul edilir.
• Ancak Yargıtay bazı durumlarda bu tür beyanları kesin delil olarak değerlendirebilmektedir.

YARGI MERCII DIŞI İKRARIN ÖZELLİKLERİ
• Takdiri Delil Niteliği:
Yargı Mercii dışı ikrar, kesin delil olarak kabul edilmez.

Hâkimin takdirine bağlı olarak değerlendirilir.
• Sulh ve Arabuluculuk Görüşmelerinde İkrar:
Sulh ve arabuluculuk süreçlerinde yapılan ikrarlar gizlilik ilkesine tabidir ve mahkemede delil olarak kullanılamaz.

İkrar, yasal süreçlerde tarafların davadaki iddialarını ve savunmalarını doğrudan etkileyen güçlü bir delildir. Yargı Mercii içi ikrar, kesin delil niteliği taşırken; yargı mercii dışı ikrar, takdiri delil olarak değerlendirilir. Her iki türde de ikrarın geçerliliği, beyanın içeriği ve yapılış şekline bağlıdır.

Yasal süreçlerde ikrarın doğru şekilde yapılması ve değerlendirilmesi, tarafların hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır. Bu nedenle, bu tür süreçlerde uzman bir hukukçudan destek alınması tavsiye edilir.

İkrarın Yasal Sonuçları

İkrar, yasal süreçlerde önemli sonuçlar doğurur:

1.

Yargı Mercii İçi İkrar Kesin Delil Niteliğindedir:
Yargı Mercii huzurunda yapılan ikrar, kesin delil kabul edilir ve ayrıca ispatlanması gerekmez.

2. İkrar Edilen Vakıa Tartışmalı Olmaktan Çıkar:
İkrar edilen vakıa artık çekişmeli bir vaziyet oluşturmaz.

3. İspat Yükü:
Bağlantısız bileşik ikrar dışındaki ikrar türlerinde, ispat yükü ikrar eden tarafa ait değildir. İddiasını ispatlama yükümlülüğü karşı tarafa aittir.

Sonuç

İkrar, yasal süreçlerde delil olarak değerlendirilen önemli bir beyan türüdür.

Yargı Mercii huzurunda yapılan ikrar, kesin delil niteliği taşırken, yargı mercii dışında yapılan ikrar takdiri delil olarak kabul edilir. İkrarın türleri ve sonuçları, tarafların davadaki iddialarını ve savunmalarını önemli ölçüde etkiler.

Yasal süreçlerde ikrar beyanlarının doğru bir şekilde değerlendirilmesi ve yönetilmesi, tarafların hak kaybını önlemek açısından büyük önem taşır. Bu nedenle, yasal işlemlerdeuzman bir avukattandestek almak faydalı olacaktır.