İçerik
- I. İcra Mahkemesi
- II. İcra Mahkemesi Başvurma Usulü
- III. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Basit Yargılama Usulü
- 1.
Duruşma
- 2. Göreve İlişkin İnceleme
- 3. Süreye İlişkin İnceleme
- 4. Hukuki Yarar
- 5.
Esasa İlişkin İnceleme
- 1.
I. İcra Yargı Makamı
İcra yargı mercileri icra ve iflas hukuku kapsamında uyuşmazlıkların çözülmesi, alacaklıların veya borçluların haklarını koruma amacıyla kurulmuş özel mahkemelerdir. İçra mahkemelerinin kuruluş, görev ve yetkileri Anayasa’nın 142’inci maddesine dayanmaktadır. İcra yargı makamı hakimi; kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin işlemlerine yönelik şikayetleri ve itirazları inceler, dairelerin gözerim ve denetimlerini yapar.
II.
İcra Yargı Makamı Başvurma Usulü
İcra memur muamelesini şikayet, gecikmiş itiraz, itirazın kaldırılması şeklindeki taleplerin başvuruları; yazılı bir dilekçeyle veya sözlü olarak yapılabilir. İçra mahkemesinin diğer görev alanına giren taleplerin ise yazılı dilekçe ile veya elektronik ortamda (UYAP) sistem üzerinden yapılması mümkündür.
İcra mahkemesine başvuru icra takibinin veya iflas dosyasının tarafları veya ilgili üçüncü kişiler tarafından yapılabilecektir. Örneğin icra dosyasından yapılan satışta ihaleye pey süren ilgililerin de ihalenin feshi isteminde bulunması mümkündür.
III. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Basit Yargılama Usulü
İcra yargı makamı talepleri basit yargılama usulüne göre inceleyecektir.
Bilindiği üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun basit yargılama usulüne göre yapılan yargılamalarda, cevaba cevap dilekçesi, ikinci cevap dilekçesi verilemez. Cevap dilekçesini sunma süresi en fazla iki hafta süreyle verilebilir. Ayrı bir ön inceleme ve sözlü yargılama duruşması olmayacaktır.
1. Duruşma
İcra yargı makamı önüne gelen itilaflarda öncelike; uyuşmazlığın duruşmalı mı dosya üzerinden mi çözümlenebileceğine hüküm verecektir.
A.
Duruşma açılıp açılmayacağının hakimin takdirinde olan haller
İcra yargı makamı hakimi gecikmiş itiraz, istihkak iddiasına karşı, alacaklı ya da borçlunun itiraz etmesi, iflasta, alacaklılar toplantısının kararlarına karşı şikayetlerde, tebligatın usulsüzlüğüne ilişkin şikayetlerde evrak üzerinden hüküm verebilir. Duruşma açılıp açılmayacağı hakimin takdirinde olacaktır.
Duruşma açılması gerekmeyen talep, itiraz ve şikayetlerde icra yargı makamı en geç on gün içinde kararını vermelidir. (İİK m.18/3)
B. Duruşma yapılması gereken haller
Genel haciz, rehnin veya ipoteğin paraya çevrilmesi, tahliye içeren itirazın kaldırılması taleplerinde duruşma açılarak hüküm verilmelidir. Benzer şekilde; haciz ihbarnamesine yapılan itiraza karşı açılan itirazlarda, ihalenin feshi taleplerinde, kambiyo senetlerine dayanan haciz yoluyla takipte borca ve imzaya itirazların incelenmesi duruşmalı olarak yapılmalıdır.
2.
Göreve İlişkin İnceleme
İcra yargı makamı hakimi önüne gelen talep ile ilgili uyuşmazlığın kendisinin görev alanına girip girmediğini inceleyecektir. İcra yargı makamı hakimi talep dilekçesinde bahsedilen “yasal niteleme” ile bağlı değildir. Kendisi re’sen yasal niteleme yapar. İtiraz, şikayet, istihkak gibi terimlerin talepte bulunan tarafından nasıl kullanıldığı önem arz etmez.
Hakimin talepte bulunanın amacına göre niteleme yapması gerekecektir.
Talepte bulunanın istemi bir yargılamayı gerektiriyorsa o halde istemin reddine hüküm verilmelidir. İcra mahkemesinin incelemesi dar yetkili olup kural olarak yazılı belge değerlendirilir.
3. Süreye İlişkin İnceleme
İcra hukuk yargı makamı duruşma açıp açmayacağına ve uyuşmazlığın görev alınana girip girmediğine hüküm verdikten sonra “Süre” incelemesi yapmalıdır. İcra mahkemesinin görev alanına giren hemen hemen her türlü itilaf süreye tabidir.
Örnek süresiz şikayet kapsamında olmayan şikayet istemleri 7 gün içinde, kambiyo senetlerine özgü yolda 5 günlük sürede yapılacaktır. İtirazın kaldırılması ve tahliyeistemleri ise 6 aylık süreye tabidir.
4. Yasal Yarar
İcra yargı makamı istemde yasal yarar olup olmadığını da kendiliğinden araştıracaktır. Mesela sürüncemede bırakılanicra memur muamelesini şikayettalebinde işlemin yapılması halinde incelemede yasal yarar kalmayacaktır.
5.
Esasa İlişkin İnceleme
Duruşma, görev, yetki, süre ve yasal yarar incelemesinden sonra icra hukuk yargı makamı hakimi işin esasına girebilecektir.
İcra mahkemesinde yapılan incelemelerdeKural olarakTanık dinlenemez. Yemin deliline dayanılamaz. Ticari defter kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılamaz. Keşif yapılamaz.
Kural olarak yazılı delil üzerinden inceleme yapılacaktır. Bu nedenle icra hukuk yargı makamı dar – sınırlı yetkili mahkemedir. İcra hukuk mahkemesinin kararları maddi hukuk bağlamında kesin hüküm teşkil etmez.
İcra mahkemesinde bilirkişi incelemesi de sınırlı bir şekilde yapılacaktır. İmza inkarına, haczedilemezlik, ehliyetsizlik, faiz hesabı, kira bedeli hesabı gibi hususlarda bilirkişi incelemesi yaptırılmasına hüküm verilebilecektir.
Sahtelik, tahrifat gibi itirazlara karşı bilirkişi incelemesi yapılamayacaktır.
İcra mahkemelerinde yazışmaları, lar ve sair belgeler yazılı belge olarak kabul edilemez.1
Keşif incelemesi; uyuşmazlığın mecburi kıldığı ölçüde mümkündür. Örnek vermek gerekirse; meskeniyet – haczedilemezlik iddiasına karşı keşif yapılması mümkün olacaktır.
İcra yargı makamı görev alanına giren itilaflar ile ilgili kanunda özel olarak öngörülen “ihtiyati tedbir” hükümlerini verebilecektir. Örnek vermek gerekirse takibin durdurulmasına yönelik verilen hüküm ihtiyati tedbir niteliğinde olacaktır.
Bekletici mesele hususunda da icra hukuk mahkemesinde sınırlı bir vaziyet söz konusudur. Örnek vermek gerekirse menfi tespit davasının varlığı icra mahkemesinde bekletici mesele yapılmasını gerektirmeyecektir.
Davadan feragat, kabul, sulh gibi usule ilişkin hususlar icra mahkemesinde de uygulanabilecektir.
İcra yargı makamı kararlarında yalnızca tarafların talep ve itirazlarına göre inceleme yapar.
Talebi aşar şekilde hüküm kurulamayacaktır.
Hüküm ile birlikte Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 7’inci maddesine göre haklı yan kendisini vekil ile temsil etmiş ise vekalet ücretine de hükmedilecektir.
İcra mahkemesinin kararının icrası ve infazı için kararın kesinleşmesi beklenmeyecektir. İcra mahkemesinin kararlarına karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilmesi satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz. Haciz işlemlerinin yapılması mümkündür.
Dipnotlar- Bölge Adliye Yargı Makamı 59. Hukuk Dairesi 2024/195 Esas ve 2024/578 Hüküm sayılı 15/10/2024 günlü hükmü, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/12-765 Esas ve 2019/216 Hükmü↩︎
, Barosu’na 51620 sicil numarası ile kayıtlı avukattır. 10 yılı aşkın süredir yasal uyuşmazlıkların çözümünde aktif rol almaktadır.
Aynı zamanda Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'na 41140 sicil numarası ile kayıtlı arabulucudur.
Tüm YayınlarıSorunuz mu var? Hemen iletişime geçin.
Info@ballawfirm. com