İbraname Nedir? Geçerlilik Koşulları Ekibi17 Temmuz 2026İş Hukuku

İbraname, iş sözleşmesi sona erdiğinde işçi ile işverenin imzaladığı yazılı bir belgedir. İşçinin tüm alacaklarını aldığını, ileride bir talebi olmayacağını gösterir. Hukuk dilinde ibra sözleşmesi olarak da adlandırılır ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420.

Maddesinde düzenlenir.[1]

1. Türk Borçlar Kanunu Madde 420
2. İbraname Geçerlilik Şartları
3. İbraname Hangi Durumlarda Düzenlenir?
4. İbraname Nasıl Hazırlanır?
5. İbranamede Bulunması Gerekenler
6. İşçiye Zorla İbraname İmzalatılması
7. İbraname Hangi Durumlarda Hükümsüzdür?
8. İbraname Hangi Durumlarda Geçersiz Olur?
9. İbranamede Geçerli Olması için Ödeme Nasıl Yapılmalıdır?
10. İşverenin Hazırladığı İbranameyi İmzalamak Zorunlu Mudur?
11. İbraname İmzalandıktan Sonra İptal Edilebilir Mi?
12. İbraname İmzalarken Dikkat Edilmesi Gerekenler
13. İbraname ile İlgili Örnek Yargıtay Kararları
14. İbraname İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
15. İbraname Ne Demek?
16. İşçi İbraname İmzalarsa Ne Olur?
17. İşten Çıkarken İmza Atmak Zorunlu Mu?
18. Tazminat Almadan İbraname İmzalanır Mı?
19. Alacak Kalmadığına Dair İbraname Örneği Nasıl Olmalı?
20. İşçi İbranameyi İmzalamazsa Ne Olur?
21. İbraname Hangi Durumlarda Kullanılır?
22. İbraname İmzalamak İşçinin Haklarını Kaybetmesine Neden Olur Mu?
23. İbraname Hangi Şartlarda Geçersiz Sayılır?
24. İbraname Hangi Unsurları İçermelidir?
25. İbraname İmzalayan İşçi Tazminatlarını (Kıdem, İhbar, Fazla Mesai) Talep Edebilir Mi?
26. İşveren İşçiye Zorla İbraname İmzalatabilir Mi?
27. İbranamede Belirtilen Ödeme Banka Yoluyla Mı Yapılmalıdır?
28. İbraname İmzalayan İşçi Dava Açabilir Mi?
29. İbranamenin Geçerlilik Şartları Nelerdir?
30. İbraname Zamanaşımına Uğrar Mı?
31. İbraname Nasıl İptal Edilir?
32. İbraname Ne Zaman Düzenlenir? Neden 1 Ay Beklemek Gerekir?
33. Gerçeğe Aykırı Bir Şekilde Hata veya Zorla İbraname İmzalatılan İşçinin Hakları Nelerdir?
34. İbraname Kaç Nüshadan Olur?
35. İbranamede Dava Hakkından Feragat Edilebilir Mi?
36. İbraname İmzalamak Zorunlu Mudur?
37. İbraname Delil Niteliği Taşır Mı?

Geçerli sayılması için yazılı olma, iş sözleşmesinin bitiminden en az bir ay sonra imzalanma, alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin banka yoluyla yapılması gerekir. Bu şartlardan biri eksikse hükümsüz sayılır.

Yazının devamında ibranamenin geçerlilik koşulları, düzenlendiği durumlar, hazırlanış şekli, imzalarken dikkat edilmesi gerekenler ve geçersizlik halleri sırayla ele alınıyor. Sık sorulan sorular ve örnek Yargıtay kararlarına da yer veriliyor.

Türk Borçlar Kanunu Madde 420

1. Faaliyet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.
2. İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır.

   Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür.

3. Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Bu hâlde dahi, ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.
4. İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, destekten yoksun kalanlar ile işçinin diğer yakınlarının isteyebilecekleri dâhil, faaliyet sözleşmesinden doğan bütün ödenek alacaklarına da uygulanır.

İbraname Geçerlilik Koşulları

İbranamenin geçerlilik koşulları6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun420. Maddesinin 2. Fıkrasında düzenlenmiştir.

Bu düzenlemeye göre ibranamenin geçerlilik koşulları şunlardır:

• Yazılı Olması:Mutlaka yazılı olarak düzenlenmelidir. Sözlü olarak verilen beyanlar geçerli sayılmaz.
• İş İlişkisinin Sona Ermesinden Sonra Düzenlenmesi:İbraname, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren en az bir ay geçtikten sonra imzalanmalıdır. Bu kural, işçinin baskı altında kalmaması için getirilmiştir.
• Açık ve Belirli Olması:İbranamede hangi alacakların ödendiği açıkça belirtilmeli ve belirsiz ifadelere yer verilmemelidir.
• Ödeme Banka Aracılığıyla Yapılmalı:İşçiye yapılan ödemeler, banka yoluyla gerçekleştirilmelidir. Elden yapılan ödemeler, ispat zorluğu yaratacağı için geçerli sayılmayabilir.
• Serbest İrade ile İmzalanması:İbraname, işçinin özgür iradesiyle imzalanmalıdır.

  Zorla veya baskı altında imzalanan ibranameler geçersiz kabul edilir.

Geçerli İbraname Kuralları

İbraname Hangi Durumlarda Düzenlenir?

İbraname, bir borç ilişkisinin sona erdiğini ve tarafların birbirine karşı hak talebinde bulunmayacağını belgelemek için düzenlenir. Düzenlendiği durumlar şu şekilde sayılabilir:

• İşçi-İşveren İlişkisi:İş sözleşmesinin sona ermesiyle işçiye kıdem, ihbar tazminatı, fazla mesai ve yıllık izin ücretlerinin ödenmesi sonrası alınır.
• Borç İlişkileri:Kredi, kira gibi borçların tamamen ödenmesiyle düzenlenir.
• Sigorta ve Ödenek İşlemleri:Sigorta tazminatları ödendikten sonra dosyanın kapatılması için kullanılır.
• Satış ve Devir İşlemleri:Araç, gayrimenkul veya ticari işletme devrinde borçsuzluk belgesi olarak alınır.
• Ortaklıkların Sona Ermesi:Ortaklık hesaplarının kapatılması sürecinde düzenlenir.

Bu belge, ileride oluşabilecek anlaşmazlıkları önlemek için önemli bir belgedir. Çoğunlukla sayılan durumlarda düzenlenme gerekliliği doğar.

İbraname Nasıl Hazırlanır?

İbraname, taraflar arasındaki borç-alacak ilişkisinin sona erdiğini ve tarafların birbirine karşı herhangi bir hak talebinde bulunmayacağını belgeleyen yazılı bir belgedir. Geçerli ve hukuka uygun bir ibraname hazırlamak için bazı temel unsurların doğru şekilde yer alması gerekir.

Bir ibraname belgesinde bulunması gereken temel unsurlar şu şekilde sıralanabilir:

Tarafların Bilgileri:Belgeyi düzenleyen kişi ile karşı tarafın adı, soyadı, adresi ve kimlik bilgileri eksiksiz şekilde yazılmalıdır.

Borç Konusu:İbranamenin hangi borç veya alacak ilişkisinden doğduğu (işçilik alacakları, borç ödemesi, sigorta tazminatı vb.) açıkça belirtilmelidir.

Ödeme Bilgileri:Alacakların nasıl, ne zaman ve hangi yöntemle ödendiği (banka havalesi, elden ödeme vb.) net olarak ifade edilmelidir.

Alacağın Tamamının Ödendiği İfadesi:Alacaklının, tüm alacaklarını eksiksiz olarak aldığı ve ileride herhangi bir hak talebinde bulunmayacağı ifadesi açıkça belirtilmelidir.

Tarih ve İmza:Belgenin düzenlendiği tarih yazılmalı ve her iki taraf da ibranameyi imzalamalıdır.

İbra belgesi genellikle işveren tarafından hazırlanır ve işçiye imzalatılır. Noterden onaylatılması mecburi değildir, yazılı olması yeterlidir.

İbraname Hakkında Avukata Sor

İbranamede Bulunması Gerekenler

Yukarıdaki unsurlara ek olarak ibranamede işçinin ibrayı kendi serbest iradesiyle, herhangi bir baskı altında kalmadan imzaladığına dair bir ifade yer almalıdır. Ödeme banka aracılığıyla yapılmışsa bu vaziyet belirtilmeli, ödeme dekontuyla belgelendiği ayrıca ifade edilmelidir.

Bu unsurların eksiksiz yer aldığı bir ibraname, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler ve yasal olarak geçerli sayılır.

İşçiye Zorla İbraname İmzalatılması

İşçiye baskı yapılarak veya zorla ibraname imzalatılması hukuken geçersizdir. Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu’na göre, bir ibranamenin geçerli olabilmesi için işçinin özgür iradesiyle ve bilinçli bir şekilde imzalanması gerekir.

Tehdit, baskı veya aldatma yoluyla imzalatılan ibranameler geçersiz sayılır.

İşçi, zorla imzaladığı ibranamenin geçersiz olduğunu iddia ederek mahkemeye başvurabilir. Mahkemeye sunulacak deliller (tanık beyanları, yazışmalar vb.) ile baskı altında imza atıldığı ispatlanabilir. İşçi, ibra belgesini imzalamış olsa bile alacaklarının eksik ödendiğini öne sürerek yasal aşama açabilir ve haklarını arayabilir.

Yasal olarak işverenin, işçiye herhangi bir baskı uygulaması veya tehditle belge imzalatması suç teşkil eder. Bu nedenle, işçi zorla imzalanan ibraname karşısında yasal haklarını kullanabilir ve eksik ödemeler için talepte bulunabilir.

İbraname Hangi Durumlarda Hükümsüzdür?

• Zorla veya Baskı ile İmzalanan İbranameler:Yukarıda anlatıldığı gibi serbest irade dışında imzalanan ibraname geçersizdir.
• Aldatma veya Yanıltma Hâlinde İmzalanan İbranameler: Bir taraf, diğerini yanıltarak veya aldatıcı bilgilerle ibraname imzalatırsa, bu ibraname geçersiz olur.

  Taraflar, doğru ve eksiksiz bilgilere dayalı olarak anlaşma yapmalıdır.

• Eksik veya Yanıltıcı Bilgilerle Düzenlenen İbranameler: İbraname, alacakların tam olarak ödendiği veya borçların tamamının kapandığı yönünde yanlış bilgiler içeriyorsa, bu vaziyet ibranamenin geçersiz sayılmasına yol açar.
• Hukuka Aykırı Şartlar:İbranamede yer alan şartlar, mevcut yasal düzenlemelere aykırıysa (örneğin, işçinin yasal haklarından feragat etmesi gerektiği bir madde bulunuyorsa), bu ibraname geçerli olmaz.
• İmza Atma Ehliyeti Olmayan Taraflar: İbranameyi imzalayan kişi, yasal olarak sözleşme yapma ehliyetine sahip değilse (örneğin, ayırt etme gücü olmayan biri veya yasal temsilci tarafından onaylanmamışsa), ibraname geçersiz olur.
• Zaman Aşımı Durumu:Eğer ibraname, alacak hakkının zaman aşımına uğramış bir dönemde düzenlenmişse, bu ibraname de geçersiz sayılabilir.

Zorla İmzalanan İbranamelerin Geçersizliği

İbraname Hangi Durumlarda Geçersiz Olur?

Yukarıdaki geçerlilik şartlarından biri eksikse ibraname geçersiz sayılır. İşçinin alacakları ödenmeden imza attırılan ibraname buna örnektir.

İş ilişkisi devam ederken imzalanan ibraname de geçersizdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işçinin iş ilişkisi sürerken işverene tamamen bağımlı olduğunu, bu dönemde imzalanan ibra sözleşmelerinin işçinin gerçek iradesini yansıtmayabileceğini kabul ediyor.[2]

Ayrıca Yargıtay, tarih içermeyen ibranameleri de geçersiz saymıştır. İşçi baskı altında imza atmışsa, irade fesadına dayanarak ibranamenin geçersizliğini talep edebilir.

Şarta bağlı ifadeler içeren ibranameler dikkatle değerlendirilmelidir.

TBK m.420, ibraya konu alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesini koşul koşuyor, sonucu bir koşula bağlanmış veya belirsiz ifadeler bu açıklık şartını zedeleyebilir.

İbranamede Geçerli Olması için Ödeme Nasıl Yapılmalıdır?

İbranamenin geçerli olabilmesi için ödemelerin doğru bir şekilde yapılması gerekir. İşçi ile işveren arasında alacak veya borç ilişkisinin sona erdiğini gösteren ibranamenin hukuken geçerli olabilmesi için aşağıdaki şartlar yerine getirilmelidir.

ÖdemelerinBelgelendirilmesiGereklidir. Alacakların ödeme şekli kanıtlanabilir olmalı, ibraname ile birlikte bu ödeme işlemi net bir şekilde belirtilmelidir. İşçi, işverenden tüm alacaklarını tamamen ve eksiksiz bir şekilde almış olmalıdır.

Banka aracılığıyla ödeme yapılması, özellikle iş hukuku kapsamında önemli bir adımdır.

Banka üzerinden yapılan ödeme, her iki taraf için de kayıtlara geçer ve belgelenmiş olur. Bu vaziyet, ileride olabilecek bir ihtilaf hâlinde yasal bir delil olarak kullanılabilir.

Eğer ödeme nakit olarak yapılmışsa, ödeme makbuzları, dekontlar veya elden ödeme yapılan durumlarda bir yazılı belge (örneğin, elden ödeme makbuzu) oluşturulmalıdır.

Ödeme, işçinin alacaklarını tamamen ve eksiksiz olarak kapsamalıdır. Örneğin, ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin ücreti gibi tüm haklar eksiksiz bir şekilde ödenmelidir. İşçi, tüm haklarını aldıktan sonra ibranameyi imzalamalıdır.

Ödemelerin yapılması ve alacakların tamamlanması, ibranamenin geçerlilik unsurlarından biridir.

İşverenin Hazırladığı İbranameyi İmzalamak Mecburi Mudur?

İşverenin hazırladığı ibranameyi imzalamak işçi açısındanMecburiDeğildir. İşçi, özgür iradesiyle ibranameyi imzalayıp imzalamamakta serbesttir. İbraname, işçinin işverenden olan tüm alacaklarının ödendiğini ve başka talepleri olmadığını belirten bir belgedir, ancak bu belgeyi imzalamak, işçinin yasal bir zorunluluğu değildir.

İşçi, ibranameyi imzalamayı reddedebilir. Eğer işçi ibranameyi imzalamazsa, işverenin yasal olarak işçiye olan borcunu ödeme yükümlülüğü devam eder.

İbraname İmzalarken Kurallar

İbraname İmzalandıktan Sonra İptal Edilebilir Mi?

İbraname imzalandıktan sonra iptal edilmesi, belirli şartlar altında mümkündür.

İşçi, ibranameyi ancak aşağıdaki koşullar altında imzalanmışsa iptal ettirebilir:

1. Zorla veya Baskı Altında İmzalanmışsa: İşçi, ibranameyi zorla veya baskı altında imzaladıysa, bu vaziyet ibranamenin geçersiz sayılmasına neden olabilir. İşçi, baskı altında imzaladığını iddia ederek ibranamenin iptali için mahkemeye başvurabilir. Bu durumda, işçi, ibranamenin geçersizliğini ispatlayarak alacaklarını talep edebilir.
2. Aldatma veya Yanıltma Hâlinde: İşçi, yanıltıcı bilgilerle ibranameyi imzaladıysa, yani işveren tarafından aldatıldıysa, ibraname iptal edilebilir. İşçi, yanılma etkisiyle sözleşmeyi yaptığını ispat ederek belgenin geçersizliğini savunabilir ve alacaklarını talep edebilir.
3. İmzalanan İbranameye Yasal Aykırılık Durumu: İbranamede, kanunlara aykırı bir madde veya koşul bulunuyorsa, örneğin işçinin yasal haklarından feragat etmesi gerektiği bir madde eklenmişse, bu ibra belgesi geçersiz olur.

   İşçi, yasal haklarının ihlal edildiğini belirterek iptal talebinde bulunabilir.

4. Haksız Şartlar: İbraname, haksız şartlar veya borçların eksik ödendiği bir durumda imzalanmışsa, işçi ibranamenin iptalini talep edebilir. Bu durumda, işçi alacaklarının tam olarak ödenmediğini ve ibranamenin geçersiz olduğunu savunabilir.

İbraname imzalandıktan sonra iptal edilmesi mümkündür ancak bunun için geçerli ve ispatlanabilir bir neden olması gerekir. İşçi, ibranamenin geçersizliğini ispat edebilirse, iptal edilmesi mümkün olur.

İbraname İmzalarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

İbraname imzalanırken dikkat edilmesi gereken birkaç önemli husus vardır. Bu hususlar hem işçinin hem de işverenin haklarını koruyacak şekilde sürecin düzgün ve hukuka uygun bir şekilde işlemesini sağlar.

İbraname imzalarken dikkat edilmesi gerekenler şu şekilde sıralanabilir:

1. Özgür İrade ile İmzalama: İbraname, tarafların özgür iradesiyle imzalanmalıdır. İşçi, herhangi bir baskı, zorlama veya tehdit altında olmamalıdır. İbraname, baskı altında imzalanmışsa, geçersiz sayılır.
2. Tüm Alacaklar ve Borçlar Açıkça Belirtilmeli: İbranamede, işçiye ait tüm alacaklar (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, izin ücretleri vb.) açıkça belirtilmelidir. İşçi, haklarının tamamını aldığını ve herhangi bir alacak kalmadığını net bir şekilde beyan etmelidir.
3. Ödeme Şekli ve Delilleri: Ödeme, banka transferi veya diğer belgelenebilir yollarla yapılmalıdır.

   Ödemelerin nasıl yapıldığına dair kanıtlar (banka dekontu, elden ödeme makbuzu vb.) tutulmalıdır.

4. Yasal Haklardan Feragat Edilmemeli: İşçi, ibranameyi imzalarken yasal haklarından feragat etmemelidir. İşverenin işçiye yasal olarak ödemesi gereken haklar, ibraname ile geçersiz kılınamaz. İşçi, yasal haklarını eksiksiz aldığını ve ileride başka bir talepte bulunmayacağını belirtmelidir.
5. İbranamenin İçeriği Tam Olarak Anlaşılmalı: İbranameyi imzalamadan önce, içeriğinin tamamen anlaşıldığından emin olunmalıdır. Belgenin neyi içerdiği, ne tür şartlar koyduğu ve alacakların ödendiği açıkça anlaşılmalıdır.
6. İmzalanan İbranamenin Kopyası Alınmalı: İşçi, imzaladığı ibranamenin bir kopyasını almalıdır.

   Bu kopya, ileride bir ihtilaf hâlinde işçiye yardımcı olabilir. Hem işveren hem de işçi imzalı bir nüsha bulundurmalıdır.

7. Zaman Aşımı Durumu: İşçi, ibranameyi imzalamadan önce alacaklarının zaman aşımına uğrayıp uğramadığını kontrol etmelidir. Örneğin, kıdem tazminatı gibi bazı haklar belirli bir süre içinde talep edilmezse zaman aşımına uğrayabilir.
8. İbranamenin Geçerliliği: İbraname, yasalara aykırı şartlar içermemelidir. İşçi, yasal haklarını ihlal eden bir ibranameyi imzalamamalıdır.

   İbranamede işçiye herhangi bir haksız koşul veya feragat maddesi bulunmamalıdır.

İbraname İmzalarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

BÜROSU OLARAK HİZMETLERİMİZ

Bürosu olarak, ibraname düzenleme sürecinde size profesyonel yasal destek sunuyoruz. İş hukuku alanındaki uzman kadromuzla, yasal çerçevede geçerli ve eksiksiz ibra belgeleri hazırlanmasına destek veriyoruz. Olası hak kayıplarının önüne geçmek için Bürosu uzman kadrosuyla yasal süreçlerinizde yanınızda.

İbraname ile İlgili Örnek Yargıtay Kararları

• “…Davacının iş sözleşmesinin feshinden sonra 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu döneminde imzalanan 31.08.2012 günlü ibraname bakımından ise fesihten sonra bir aylık süre geçmeden imzalandığı anlaşıldığından bu ibranamenin de geçersiz olduğu anlaşılmaktadır…”[3]

• “…Somut uyuşmazlıkta, dosya kapsamında yer alan davacının imzaladığı 19.01.2014 günlü ibranamede ücret, kıdem tazminatı, ek ödeme, yıllık izin ücreti ve ikramiye alacakları için yapılan ödeme miktarları gösterilmiştir. Aynı ibranamede ödeme miktarları gösterilen alacaklar dışında fazla mesai, hafta tatili, genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve prim alacakları yönünden işverenin ibra edildiği belirtilmiş, mahkemece anılan ibraname gereğince davanın reddine hüküm verilmiş ise de ibranamede yasal aşama konusu edilen fazla mesai ve genel tatil ücreti, performans primi ve kıdem yılı ikramiyesi alacakları tek tek miktarları belirtilmek suretiyle yer almamıştır.

  Ayrıca söz konusu alacaklar banka aracılığı ile de ödenmemiştir. Bu hali ile Türk Borçlar Kanunu’nun 420. Maddesine uygun ibranameden söz edilemeyeceğinden yasal aşama konusu edilen alacaklar dosya içeriğine göre hesaplanarak hüküm altına alınmalıdır. Mahkemece belirtilen hususlar gözetilmeden verilen hüküm hatalı olup bozmayı gerektirmiştir…”[4]

• “…İbraname şeklinde düzenlenen belgelerde miktar yazılı olsa dahi Yasa gereği bankaya ödeme olmadığı sürece makbuz etkisinden söz edilemez.

  Somut dosyada; sigortalı faaliyet cetveline göre davacının 15.04.2003- 03.03.2015 tarihleri arasında davalı Süha Turizm Taşımacılık İnş. Tic. AŞ’ne ait işyerinde, 04.03.2015-16.06.2016 tarihleri arasında ise davalı Süha Beton Tur. İnş.

  Tic. Ve San. Ltd. Şti.

  Işyerinde çalıştığı, dosyaya sunulan bila günlü kıdem tazminatı bordrosunda işe giriş ve çıkış tarihlerinin 15.04.2003-03.03.2005 tarihleri olarak yazıldığı ve 35.408,64 TL kıdem tazminatı ödemesine ilişkin belgede davacının imzasının bulunduğu anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesince kıdem tazminatı bordrosundaki miktarın banka kanalıyla ödenmediği gerekçesiyle söz konusu miktar kıdem tazminatından mahsup edilmemiştir. Ancak, bila günlü kıdem tazminatı bordrosu ibraname mahiyetinde olmadığından, banka ile ödeme zorunluluğu bulunmamaktadır…”[5]

İbraname İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Bu başlık altında ibraname ile ilgili soruları cevapladık.

İbraname, işçi ile işveren arasında düzenlenen ve işçinin tüm alacaklarını aldığını gösteren yazılı bir belgedir. İş ilişkisinin sona erdiğini, ileride bir hak talebi olmayacağını da ortaya koyar.

İşçi, ibranameyi imzaladığında işverenle olan alacak ilişkisini sonlandırmış olur.

İşyerinden ayrıldığında veya ayrıldıktan sonra ibraname imzalayarak alacaklarını aldığını beyan eder. Bu belge, işverenin ödemelerinin eksiksiz olduğunu onayladığını gösterir. Ancak ibraname işçinin yasal haklarını ortadan kaldırmaz, belirtilen ödemelerin yapıldığına dair bir kabul anlamı taşır.

İşten çıkarken ibraname imzalamak mecburi değildir. İşçi, alacaklarının tam olarak ödendiğinden emin olduktan sonra ibranameyi imzalayabilir, ancak işverenin ibraname imzalatmaya zorlaması hukuka aykırıdır.

İbraname, karşılıklı rızaya dayalı olarak imzalanmalıdır.

Ödenek almadan ibraname imzalanması, işçinin yasal haklarını kaybetmesine yol açabilir. İşçi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi haklarını eksiksiz almadığı takdirde, ibranameyi imzalaması ileride bu hakları talep etme hakkını kaybetmesine yol açabilir. Bu nedenle, imzalamadan önce tüm alacakların tam olarak ödenmiş olduğundan emin olunmalıdır.

Alacak kalmadığına dair ibraname örneği, işçinin işverenle olan alacak ve borç ilişkisinin tamamen sona erdiğini belirten net bir açıklama içermelidir. Örneğin, “İşbu ibraname ile işçi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücretleri, fazla mesai ücretleri ve diğer tüm haklarını tam olarak aldığını ve işverenden hiçbir alacağı olmadığını beyan eder” şeklinde bir ifade içermelidir.

Bu belge, her iki tarafın da onayıyla imzalanmalı ve ödeme şekli açıkça belirtilmelidir.

İşçi ibranameyi imzalamazsa, işverenin işçiye olan borçlarını ödemekle yükümlülüğü devam eder. İşçi, alacaklarını almak için ibraname imzalamadan işverene başvurabilir. İbranameyi imzalamamak işçinin aleyhine vaziyet yaratmaz, sadece işçi ilerleyen zamanlarda alacaklarını talep etme hakkını devam ettirir.

İbraname genellikle işten ayrılan veya sözleşmesi sona eren işçiler tarafından kullanılır. İşçi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücretleri ve diğer alacaklarını aldığına dair ibranameyi imzalayarak işverenle olan alacak ilişkisini sonlandırır.

İşçi ve işveren arasında herhangi bir itilaf olmaması hâlinde da ibraname kullanılarak alacakların ödendiği belgelendirilebilir.

İşçi alacaklarını tam olarak alıp ibranameyi imzalayarak bu alacakların ödendiğini beyan eder. Eğer işçi, ödeme yapılmadığı halde ibranameyi imzalarsa, ileride o hakları talep etme hakkını kaybedebilir. İbraname tek başına haklara kayba neden olmaz, ancak hakların eksik ödendiği durumlarda imzalanan ibraname geçersiz sayılabilir.

İşçi ibranameyi zorla veya baskı altında imzaladıysa, ya da yasal haklarından feragat ettirildiyse ibraname geçersiz sayılır. Bu durumda işçi ödenmeyen alacakları için işverene karşı yasal aşama açabilir.

İbranamede alacağın türü, miktarı, ödeme şekli ve tarihi açıkça yazılmalıdır.

Ayrıntılı liste için yukarıdaki “İbraname Nasıl Hazırlanır?” bölümüne bakılabilir.

İşçi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya fazla mesai ücretini eksiksiz aldıysa, ibraname bu alacaklar için geçerli olur ve tekrar talep edilemez. Ödeme yapılmadan imzalanan ibraname ise bu tazminatlar bakımından geçersizdir, işçi alacağını talep edebilir.

İşveren, işçiye zorla ibraname imzalatamaz. Baskı veya tehditle imza alınması hukuka aykırıdır ve işveren için cezai sorumluluk doğurabilir. İşçi bu durumda hem ibranamenin geçersizliğini hem de alacaklarını talep edebilir.

İbranamede belirtilen ödeme, genellikle banka yoluyla yapılmalıdır.

Banka transferi, ödemelerin belgelenmesi ve şeffaflık sağlanması açısından daha güvenilirdir. Ödemelerin elden yapılması hâlinde, işçi ve işveren arasında olabilecek itilaflarda delil yetersizliği yaşanabilir.

İbranamenin geçerlilik şartlarının tamamı sağlanmış değilse ibraname geçersiz olacaktır. Dolayısıyla işçi ibraname ile bağlı olmayacak, yasal haklarını işvereninden talep edebilecek, verilememesi hâlinde yasal aşama açabilecektir. Şartlar sağlanmışsa ibraname geçerlidir ve yalnızca açık, net biçimde belirtilen, banka aracılığıyla tahsil edilen alacaklar için sözleşme hüküm doğurur.

İbranamenin geçerlilik koşulları TBK m.420 f.2’de belirtiliyor.

Bu şartlardan biri eksik olduğunda ibraname kesin hükümsüz sayılır ve işçiyi bağlamaz. Ayrıntılı liste için yukarıdaki “İbraname Geçerlilik Koşulları” bölümüne bakılabilir.

İbraname zamanaşımına uğrayabilir. Alacakların zamanaşımına uğraması, işçinin haklarını talep etme süresiyle ilişkilidir. İşçi alacaklarını zamanaşımı süresi içinde talep etmezse, bu alacaklar zamanaşımına uğrayabilir.

İbranamenin iptali için işçi, irade fesadı veya baskı iddiasını iş mahkemesinde yasal aşama yoluyla ileri sürer.

Hata veya hileyi öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde bu hakkı kullanabilir.

İbraname, işçinin iş akdinin sonlanma tarihinden 1 ay geçmesiyle yapılabilir. Bu düzenlemede alt sınır 1 aydır, bu süre içinde yapılan ibranameler geçersizdir. İşçilerin dikkat etmesi gereken durumlardan biri de işverenlerin ileri günlü bir sözleşmeye imza attırmasıdır, imza atılan belgenin tarihine dikkat edilmelidir. En az 1 ay bekleme koşulu, işçinin istifa anında baskı ile ibraname imzalamasının önüne geçmek için konulmuştur.

Gerçeğe aykırı bir şekilde hata veya zorla ibraname imzalatılan işçi irade fesadına uğramıştır, kişinin iradesi ile beyanı arasında uygunsuzluk vardır.

Uygulamada Yargıtay bu durumlarda ispat yükünü işçiye yüklemiştir. İşçi, hata veya hileyi öğrendiği andan itibaren 1 yıl içinde ibranamenin iptali hakkını kullanabilir, bu durumda ibraname iptal olur ve işçi var olan tüm alacaklarını talep edebilir. İptal beyanı herhangi bir şekil şartına tabi değildir.

İbraname işçi ve işveren tarafından imzalanır. Bir nüshası işverende kalır.

İbranamede işçinin işe iade davası açma hakkından feragat ettiği yazsa dahi, işçi bunu imzalamış olsa dahi, işçinin yasal aşama açma hakkı ortadan kalkmaz.

İbranameyi imzalamak mecburi değildir.

İşçilerin ibranameyi imzalamayı reddetmesinin herhangi bir yaptırımı bulunmamaktadır. İmzalamaya zorlamak, zorlayan kişi için cezai sorumluluk doğurabilir.

İbraname, mahkemeler tarafından delil niteliğinde değerlendirilen bir belgedir.

Kaynaklar

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420/2↩
2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2016/9-2174, K. 2021/36, T. 4.2.2021↩
3. Yargıtay 9. HD, E. 2020/1206, K. 2020/8776, T. 22.09.2020↩
4. Yargıtay 22. HD, E. 2016/20876, K. 2019/18510, T. 09.10.2019↩
5. Yargıtay 9.

   HD, E. 2021/453, K. 2021/7352, T. 01.04.2021↩