Hangi Sözler Hakaret Suçu Oluşturmaz?
Hakaret suçu Türk Ceza Kanunu’nun125. Maddesinde düzenlenmiştir.
TCK Madde 125
(1)Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.
(2)Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.
(3)Hakaret suçunun;
- A) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,
- B) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,
- C) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.
(4)Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.
(5)Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu vaziyette zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.
Hangi kelime veya sözlerin hakaret suçuna yol açma verip hangilerinin vermediği kanunda düzenlenmiş değildir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarıyla hangi sözlerin hakaret suçunu oluşturup oluşturmayacağı ortaya konmaktadır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre hakaret sayılmayan sözler:
- Beddua.
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2021/21554 K. 2021/19435 T. 15.6.2021
“…Hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan yasal değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye yönelik olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.
Yargılamaya konu somut olayda; sanık …’ın söylediği iddia ve kabul edilen,“Allah belanı versin”Şeklindeki beddua niteliğinde olan sözlerin, katılanların onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmaması nedeniyle hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm verilmesi…”
- Kaba hitap ve nezaket dışıKelime ve sözler.
YARGITAY 4.
CEZA DAİRESİ E. 2019/3986 K. 2021/28634 T. 7.12.2021
“…Hakaret fiillerinin cezalandırılmasıyla korunan yasal değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref, ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.Somut olayda, sanığın katılana söylediği sözlerin katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, kendisine karşı yapılan davranışları yorumlamaktan ibaret, rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı söz niteliğinde olduğu ve hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığıGözetilmeden, kanuni olmayan ve yerinde görülmeyen gerekçe ile hakaret suçundan mahkumiyet hükmü verilmesi…”
YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2018/18-462 K. 2020/143 T. 27.2.2020
“…Dosyada taraf olan sanığın, bilirkişi raporundan örnek aldırmak için Mahkeme’nin kalemine gelerek dosyadan bilirkişi raporu örneği istediği, ancak Yargı Mercii mübaşirinin izinli ve diğer yargı mercii mübaşirinin de duruşmada görevli olması nedeniyle kendisinden öğleden sonra gelmesinin istendiği, bunun üzerine saat 16.00 sıralarında yeniden kaleme gelen sanığın zabıt kâtibi olarak çalışmakta olan katılandan dosyasını çıkartmasını istediği, katılanın sanıktan beklemesini istediği, sanığın ise bekleyemeyeceğini söylediği ve sanık ile katılan arasında tartışma çıktığı, sanığın Yargı Mercii kaleminden çıkmak üzere kapıya doğru yöneldiği ve dışarıya çıkarken katılanı kastederek“İşini yapmıyor karaktersiz herif” dediğinin anlaşıldığı olayda sanığın, yapılmayan işten ve olayın gelişiminden kaynaklanan bu davranışlardan duyduğu rahatsızlık sonucu kullandığı ve muhataba yönelik değer yargısından ibaret olan sözlerinin bir bütün hâlinde katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, kaba söz kapsamında kaldığından hakaret suçunun unsurlarıyla oluşmadığı kabul edilmelidir. Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme hükmüne konu hükmünün, sanığın kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçundan beraati yerine mahkûmiyetine hüküm verilmesi isabetsizliğinden bozulmasına hüküm verilmelidir…”
YARGITAY 18.
CEZA DAİRESİ E. 2015/33232 K. 2016/18820 T. 7.12.2016
“..Somut olayda, sanığın, katılana yönelik söylediği“kim oluyorsun sen çingene”Şeklindeki ifadesinde geçen “çingene” sözü, Türk Dil Kurumunun Güncel Sözlüğünde “Hindistan’dan çıktıkları söylenen, dünyanın çeşitli yerlerinde yaşayan bir topluluk” olarak tarif edilmiş olup, sanığın “çingene” ifadesi ile halen ülkemizde kendilerini “roman” olarak nitelendiren ve Avrupa’dan Türkiye’ye göçetmiş vatandaşlarımızı kast etmesi karşısında; bu sözlerin katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmaması nedeniyle, hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, mahkumiyet hükmü verilmesi, yasaya aykırıdır…”
- Eleştiri veya ağır eleştiriMahiyetindeki kelime ve sözler.
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2019/4334 K. 2021/26460 T. 8.11.2021
“…Hakaret fiilinin cezalandırılmasıyla korunan yasal değer, kişilerin onur, şeref ve saygınlığı olup, bu suçun oluşabilmesi için, davranışın kişiyi küçük düşürmeye matuf olarak gerçekleşmesi gerekmektedir. Bir hareketin tahkir edici olup olmadığı bazı durumlarda nispi olup, zamana, yere ve duruma göre değişebilmektedir. Kişilere yönelik her türlü ağır eleştiri veya rahatsız edici sözlerin hakaret suçu bağlamında değerlendirilmemesi, sözlerin açıkça, onur, şeref, ve saygınlığı rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnadını veya sövmek fiilini oluşturması gerekmektedir.
Sanığın, polis memuru olan olan mağdurlara yönelik sarfettiği“Biz TC polisine kimlik falan vermeyiz lan”Biçimindeki kaba hitap tarzı niteliğindeki sözlerinin, muhatabının onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmaması nedeniyle bu mağdura yönelik hakaret suçunun unsurlarının oluşmadığı gözetilmeden, mahkumiyet hükmü verilmesi…”
- Salt rahatsız ediciKelime ve sözler.
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2021/31536 K. 2021/26608 T. 9.11.2021
“…Dava, kasten yaralama ve hakaret ile görevi yaptırmamak için direnme suçlarına ilişkindir. Alınan güncel nüfus kaydına göre, sanığın öldüğünün anlaşılması karşısında, ölümün doğruluğu kesin biçimde saptanarak, sanık hakkında açılan kamu davalarının TCK’nın 64 ve CMK’nın 223/8. Maddeleri gereğince düşmesine hüküm verilip verilmeyeceğinin değerlendirilmesi zorunluluğu bozmayı gerektirir.
Olayda; sanığın mağdurlara hitaben söylediği kabul edilen“ lan”Sözünün muhatapların onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olmayıp, rahatsız edici, kaba ve nezaket dışı hitap tarzı niteliğinde olduğu, dolayısıyla hakaret suçunun unsurları itibari ile oluşmadığı gözetilmeden, sanığın beraati yerine mahkûmiyet hükmü verilmesi hatalıdır…”
***Hakaret suçunun meydana gelebilmesi için muhatabının onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta olması ve mağduru hedef alması gerekmektedir.
Eğer söz, sınırlandırılmamış ve belirlenmemiş kişi topluluğuna karşı söylenmişse, hakaret suçuna vücut vermeyecektir.
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2012/25400 K. 2014/1014 T. 16.1.2014
“…Sanığın, babasının emniyet müdürlüğünde ifadesi alındığı sırada kendisinin dışarıda beklemesini isteyen mağdur polis memurlarınaSöylediği ‘sinkaf ederim, böyle düzeni de yeri de’Şeklindeki sözlerinMağdurları hedef almayıpOnların onur, şeref ve saygınlıklarına yönelik bir saldırı niteliğinde olmadığı gözetilmeden, mahkumiyet hükmü verilmesi…”
YARGITAY 4. CEZA DAİRESİ E. 2012/31757 K. 2014/1432 T. 14.1.2014
“…Hakaret suçunun mağdurunun, belirli veya belirlenebilir kişi olması zorunluluğunun bulunması, belirli ve sınırlandırılmamış kişi topluluğuna karşı söylenen sözlerin bu suç kapsamında değerlendirilemeyecek olmasıKarşısında, sanığın Emniyet Müdürlüğü’nün www..gov. tr internet adresine yazdığı“ya sizin bu polis memurlarınız ne kadar şerefsiz rüşvet yiyorlar yazık ya, sonrada tertemizsiniz, devlet vatandaşın hakkını yemezse terör falan olmaz size hayırlı mesailer”Biçimindeki sözlerin sınırlandırılmamış ve belirlenmemiş kişi topluluğuna yönelik olduğundan hakaret suçunu oluşturmayacağı gözetilmeden, kanuni olmayan gerekçeyle hükümlülük hükmü verilmesi…”