Haksız Tutuklama Ödenek Davası ve Koşulları Ekibi1 Temmuz 2026Ceza Hukuku
Haksız tutuklama ödenek davası, haksız bir nedenle uygulanan tutuklama, gözaltı, arama, yakalama, el koyma gibi koruma tedbirlerinin varlığı halinde söz konusu olmaktadır. Koruma tedbirleri, soruşturma ve kovuşturma aşamalarımda mümkün olmaktadır. Kolluk tarafından uygulanan bu aşamalar ölçülü ve orantılı bir şekilde uygulanmalıdır. Şüpheli veya sanığın suçsuz olduğunun tespiti halinde şahıs haksız tutuklama ödenek davası açabilmektedir.
İçindekiler- Haksız Tutuklama, Gözaltı, Arama ve El Koyma Nedir?
- Haksız Tutuklama Tazminatı Nedir?
Şartları
- Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
- Manevi Tazminat Nasıl Hesaplanır?
- Maddi Zararlar Nedir?
- Maddi Tazminat Nasıl Hesaplanır?
- Haksız Tutuklulukta Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı
- Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
- Haksız Tutuklama Tazminat Davasında Davalı Kimdir?
- Haksız Tutuklama Tazminat Davası Nasıl Açılır?
- Haksız Tutuklama Tazminat Davası Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Haksız Koruma Tedbiri Nedeniyle Tazminat Davası Mahkeme Harç ve Masrafları
- Mahkeme Kararı Sonrası Tazminat Nasıl Tahsil Edilir?
- Tazminat Hukuku Hizmetlerimiz
- Sıkça Sorulan Sorular
- Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Tahsil Edilir?
- Haksız Tutuklama Tazminat Ne Zaman Ödenir?
- Haksız Tutuklama Tazminat Avukata Ödenen Ücret Alınır Mı?
- Tazminat Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir?
- Haksız Tutukluluk Tazminatında Faiz Nasıl Hesaplanır?
- Kesinleşen Tazminat Ne Zaman Ödenir?
- Haksız Gözaltı Tazminatı Ne Kadar?
- Beraat Tazminatı Nasıl Alınır?
- Beraat Eden Biri Tazminat Alabilir Mi?
- Manevi Tazminatın Ölçütleri Nelerdir?
- Tazminat İsteyemeyecek Kişiler Kimlerdir?
- Maddi Zarar Nasıl İspatlanmalıdır?
- Haksız Tutuklama Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?
- Beraat Tazminat Davası Dilekçe Örneği
Haksız Tutuklama, Gözaltı, Arama ve El Koyma Nedir?
Koruma tedbirleri, ceza muhakemesi sürecince (soruşturma-kovuşturma) gerekirse zor kullanarak kişinin belirli hak ve özgürlüklerine müdahale gerektiren önlemlerdir. Fakat bu koruma tedbirleri kanunlara uygun biçimde, ölçülü, orantılı ve geçici bir biçimde uygulanmalıdır. Koruma tedbirleri şunlardır:
- Yakalama ve gözaltı kararları
- Tutuklama hükmü
- Adli kontrol
- Arama ve el koyma kararları
- Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi
- Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme
Haksız tutuklama Türk Ceza Muhakemesi Kanununun 100. Maddesinde şöyle ifade edilmektedir:“Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama hükmü verilebilir.
İşim önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde tutuklama hükmü verilemez.”
Haksız Tutuklama Tazminatı Nedir? Koşulları
Haksız tutuklama ödenek davası yani beraat tazminatı, kişinin soruşturma ya da kovuşturma aşamalarında haksız yapılan işlemlerin uygulanması halinde kişinin, devletten bu haksız işlemler sebebiyle ödenek hakkına sahip olmasıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununa 141. Madde gereğince:“(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;
A) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun
Devamına hüküm verilen,
B) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
C) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği
Yerine getirilmeden tutuklanan,
D) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,
E) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında
Kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine hüküm verilen,
F) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden
Fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması
Nedeniyle mecburi olarak bu cezayla cezalandırılan,
G) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla
Veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,
H) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
I) Hakkındaki arama hükmü ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
J) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan
Veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri
Amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
K) Yakalama veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.”
Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Haksız tutuklama ödenek davasında beraat tazminatı, maddi zararlar ve manevi zararlar şeklinde iki tanedir. Kişinin sosyal ve ekonomik durumuna göre ayraca mahkemeye sunulan belgelere göre haksız tutuklama ödenek miktarı hesaplanmaktadır.Taleple bağlılık ilkesiGereğince, bilirkişilerce tespit edilen ödenek miktarı davacının talebinden fazla bile olsa yargı mercii, davacının talep ettiği miktardan fazla bir miktar hükmedemez.
Manevi Ödenek Nasıl Hesaplanır?
Kişide oluşan üzüntünün, elemin, psikolojik çöküntülerin ve kişi üzerinde uygulanan haksız hükmün olumsuz etkilerinin hafifletilmesi için kişi manevi ödenek miktarını da talep edebilir.
Hesaplanmanın kesin olarak bir yolu yoktur.
- Kişinin işine,
- Toplum içindeki saygınlığına,
- Tutuklu kaldığı süreye,
- Aile bireylerinin durumuna göre belirlenir.
Maddi Zararlar Nedir?
- Kişinin tutuklu kaldığı zaman boyunca cezaevindeki masrafları,
- Kişinin tutuklu kaldığı için çalışamamaktan ve işyerinin kapanmasından dolayı kazanç ve kayıpları,
- Kişi işten çıkarılmışsa, işverenden alamadığı ücret, ikramiye, varsa kıdem tazminatı,
- Kişinin yoksun kaldığı sosyal yardımlar
- Kişinin herhangi bir işi olmasa bile tutukluluk süresi boyunca asgari ücrete göre hesaplanacak ödenek miktarı,
- Kişi mahkemede, kendisini bir avukatla temsil ettirdiyse avukatına ödediği vekaletname ücreti
Maddi Ödenek Nasıl Hesaplanır?
Haksız tutuklama ödenek davasında, maddi tazminatın hesaplanması bilirkişilerce yapılmaktadır. Bilirkişi, davacının sunduğu delil ve belgelere inceler, ödenek miktarını tespit eder ve bir rapor hazırlar. Bu sebepten ötürü kişi belgeleri eksiksiz olarak mahkemeye sunması önem arz eder. Bilirkişilerce tespit edilen ödenek miktarı davacının talebinden fazla bile olsa yargı mercii, davacının talep ettiği miktardan fazla bir miktar hükmedemez.
Ancak davacı ıslah yoluyla ödenek miktarının artırılmasını talep edebilir.
Haksız Tutuklulukta Yasal Aşama Açma Süresi ve Zamanaşımı
Türk Ceza Muhakemesi Kanununun madde 142/1 gereğince, haksız tutuklama hükmünün kesinleşmesinin ilgiliye tebliğ edilmesinden itibaren üç ay ve her halde hüküm veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içerisinde kişi haksız tutuklama ödenek davası açabilir. Bu süreler hak düşürücüdür.
Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Haksız tutuklama ödenek davasında beraat tazminatı hesaplanması yapılırken, somut delillere dayanılarak zarar miktarı belirlenir. Kişiye uygulanan koruma tedbiri olmasaydı kişinin malvarlığında değişiklik olup olmayacağı değerlendirilir ve aradaki farka göre ödenek miktarına hükmedilir. Maddi zarar kişinin tutuklu kaldığı süre boyunca, o dönemde uygulanan asgari ücret tarifesine göre hesaplanır.
Hesaplama yapılırken hafta sonu, dini ve milli bayram tatilleri sebebiyle indirim yapılmaz. Kişi çalışamayacak dahi olsa, ödenek miktarı yine asgari ücret tarifesi üzerinden belirlenir. Kişinin sosyal durumu, tutuklu kaldığı süre, haksız suçun niteliği, kişinin ekonomik durumu ve benzeri huşular da gözönüne alınarak bir miktar belirlenmeli ve talep edilmelidir.
Haksız Tutuklama Ödenek Davasında Davalı Kimdir?
Türk Ceza Muhakemesi kanununun 141/3 gereğince:“ Birinci fıkrada yazan haller dışında suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk halleri de dahil olmak üzere hakimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle ödenek davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir.”
Haksız tutuklama ödenek davasında davalı, Hazine Müsteşarlığıdır.
Haksız Tutuklama Ödenek Davası Nasıl Açılır?
Haksız tutuklama ödenek davası, 5271 sayılı Türk Ceza Muhakemesi Yasanın 142. Maddesinin 2.
Ve 7. Maddeleri gereğince:
- Kişi dilekçesinde açık kimlik adresini, zarara uğradığı koruma tedbiri belgesi (belgede eksiklik bulunması halinde yargı mercii, eksikliğin giderilmesi amacıyla bir ay ek süre vermektedir. Verilen ek süre içinde eksiklik giderilememesi yasal aşama reddounur.)
- Yargı Mercii, yeteeli gördüğü belgeleri Devlet hazinesinin kendi yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ eder. Temsilciden beyan ve itirazlarını onbeş gün içerisinde yazılı olarak bildirmesini talep eder.
- Yargı Mercii ödenek miktarına hükmedersen gerekli araştırmaları yapar, bilirkişilerle çalışabilir.
- Hüküm, duruşmalı olarak verilir.
Haksız Tutuklama Ödenek Davası Görevli ve Yetkili Yargı Mercii
Haksız tutuklama ödenek davasında görevli ve yetkili yargı mercii, davacının yerleşim yerinde bulunan ağır ceza yargı makamı görevli ve yetkili mahkemedir.
Fakat yasal aşama konusunun o ağır ceza yargı makamı olması hâlinde aynı yerde bulunan başka bir ağır ceza yargı makamı görevlidir. Aynı yerde başka ağır ceza yargı makamı bulunmaz ise kişi en yakın ağır ceza mahkemesinde haksız tutuklama ödenek davası açabilir.
Haksız Koruma Tedbiri Nedeniyle Ödenek Davası Yargı Mercii Harç ve Masrafları
Haksız koruma tedbiri nedeniyle açılan haksız tutuklama ödenek davası herhangi bir harca tabi değildir. Kişinin vekâletini bir avukata vermesiyle avukata, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nispi miktar ödenir. Bu miktar CMK 142/9’ da gösterilmiştir.“Tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödenir.
Ancak, ödenecek miktar Tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz.”
Yargı Mercii Hükmü Sonrası Ödenek Nasıl Tahsil Edilir?
Haksız tutuklama ödenek davasının görüldüğü yargı mercii tarafından verilen hüküm hüküm kesinleştikten sonra kişi, kesinleşen yargı mercii kararıyla birlikte idareye başvuruda bulunur. İdare otuz gün içinde ödenek miktarını kişiye yatırır. İdare, otuz gün içinde ödenek miktarını yatırmazsa kişi icra yoluna başvurabilir.
Bürosu Ödenek Hukuku Hizmetlerimiz
Ceza davaları da tıpkı diğer yasal aşama türleri gibi çok sıkı prosedürlere bağlanmış davalardır. Bu yüzden, bu prosedürlerin çok iyi bilinmesi, eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir.
Sanık, müdavi veya müşteki vekili olan avukatların bu prosedürleri en iyi ve eksiksiz şekilde yerine getirmesi, hak kayıpları yaşanmaması açısından oldukça önem arz eder. olarak, her türlü ceza davalarında sizlere destek olmaktan ve em iyi şekilde faaliyet verebilmekten dolayı gurur duymaktayız. Haksız tutuklama ödenek davası alanında uzmanCeza avukatlarımızlaBirlikte sizlere yardımcı olabilecek nitelikteyiz. Bir yandan sitemizde bulunan makalelerimizle sizleri aydınlatma amacı güderken diğer yandan da davalarınızda avukatlık yaparak sizlerin haklarını gözetmek bizler için bir görevdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Tahsil Edilir?
Haksız tutuklama ödenek davası hükmü kesinleşince idareye ödeme talebinin yazılı olduğu yargı mercii hükmü verilir ve tutuklama tazminatı idare tarafından otuz güniçerisinde tahsil edilir.
Haksız Tutuklama Ödenek Ne Zaman Ödenir?
Haksız tutuklama ödenek davası hakkında hüküm verdikten ve bu hükmün kesinleşmesiyle kişi idareye, ödeme talebini yazılı şekilde bildirir. İdare otuz gün içerisinde zarara uğrayan kişiye ödenek miktarını ödemekle yükümlüdür.
Haksız Tutuklama Ödenek Avukata Ödenen Ücret Alınır Mı?
Haksız tutuklama ödenek davasında önceki davada avukata ödenen ücret geri alınır.
Ödenek Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir?
Haksız tutuklama ödenek davası, Türk Ceza Muhakemesi Kanununun madde 142/1 gereğince, haksız tutuklama hükmünün kesinleşmesinin ilgiliye tebliğ edilmesinden itibaren üç ay ve her halde hüküm veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içerisinde kişi haksız tutuklama ödenek davası açabilir.
Bu süreler hak düşürücüdür.
Haksız Tutukluluk Tazminatında Faiz Nasıl Hesaplanır?
Haksız tutuklama ödenek davasında talep edilebilen faiz yasal faizdir. Yasal faiz hesaplanırken başlangıç tarihi önem arz eder. Başlangıç tarihi, gözaltı tarihi olarak belirlenmiştir. Kişinin gözaltına alınmasından itibaren istenen bütün tazminatlara faiz uygulanması talep edilebilir.
Yasal Aşama dilekçesinde faiz istenmemişse, mahkemenin yasal aşama tarihinden itibaren yasal faiz miktarını tazminata uygulaması gerekmektedir.
Kesinleşen Ödenek Ne Zaman Ödenir?
Kesinleşen yargı mercii kararının yazılı yargı mercii kararıyla idareye başvurur. İdare otuz gün içerisinde tazminatı ödemektedir. Fakat idarede ödenek olmaması halinde süre uzayabilmektedir.
Haksız Gözaltı Tazminatı Ne Kadar?
Haksız tutuklama ödenek davasında, ödenek talep edenin ekonomik ve sosyal durumuna göre ödenek miktarı farklılık gösterir. AİHM’ye göre bir ay haksız tutuklamaya karşılık 1000€ manevi ödenek öngörülmüştür.
Beraat Tazminatı Nasıl Alınır?
Haksız yere tutuklanan kişi yasal aşama açılmadan kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla ya da yasal aşama açıldıktan sonra salıverilmesiyle beraat tazminatı talep edebilir.
Kişi, Hazine Müsteşarlığını davalı göstererek ikâmetgahının bulunulduğu yerdeki ağır ceza mahkemesinde beraat tazminatı davası açabilir.
Beraat Eden Biri Ödenek Alabilir Mi?
Evet beraat eden biri beraat tazminatı alabilir. CMK madde 141. Maddeye göre haksız yere tutuklanan kişi beraat ettiyse beraat tazminatı hakkına sahiptir.
Manevi Tazminatın Ölçütleri Nelerdir?
Haksız tutuklama ödenek davasında beraat tazminatları iki tanedir. Maddi ödenek ve manevi ödenek.
Manevi ödenek miktarı belirlenirken ölçütler şunlardır:
- Kişinin sosyal durumu,
- Kişinin ekonomik durumu,
- Kişinin üzerine atılı suçun niteliği,
- Tutuklanmasına neden olan olayın cereyan şekli,
- Tutuklu kaldığı süre
- Tutuklama tarihi ile ödenek davasının kesimleştiği tarihe kadar ele geçecek parasal değer
Ödenek İsteyemeyecek Kişiler Kimlerdir?
Haksız tutuklama ödenek davasında, 5271 sayılı Türk Ceza Muhakemesi kanununun 144. Maddesi gereğince:“(1) Kanuna uygun olarak yakalanan veya tutuklanan kişilerden aşağıda belirtilenler ödenek isteyemezler:
- Tazminata hak kazanmadığı hâlde, sonradan yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren yasa gereği, durumları ödenek istemeye uygun hâle dönüşenler.
- Genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine hüküm verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülenler.
- Kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına hüküm verilenler.
- Adlî makamlar huzurunda gerçek dışı beyanla suç işlediğini veya suça katıldığını bildirerek gözaltına alınmasına veya tutuklanmasına neden olanlar.”
Maddi Zarar Nasıl İspatlanmalıdır?
Türk Borçlar Kanunu 50/2 gereğince“Maddi zararın varlığını ve miktarını ispat yükü zarar görene aittir. Zararın miktarını tam olarak ispat etmek mümkün değilse bu durumda hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.”
Haksız Tutuklama Ödenek Miktarı Nasıl Belirlenir?
Haksız tutuklama ödenek davasında (beraat ödenek) maddi zararlar ve manevi zararlar istenebilmektedir. Kişinin sosyal ve ekonomik durumuna göre ayraca mahkemeye sunulan belgelere göre haksız tutuklama ödenek davasında miktar hesaplanmaktadır.
Taleple bağlılık ilkesi gereğince, bilirkişilerce tespit edilen ödenek miktarı davacının talebinden fazla bile olsa yargı mercii, davacının talep ettiği miktardan fazla bir miktar hükmedemez.
Beraat Ödenek Davası Dilekçe Örneği
NÖBETÇİ AĞIR CEZA MAHKEMESİ’NE
DAVACI: (İsim-soyisim, TC kimlik numarası, adresi)
VEKİLİ: (İsim-soyisim, baro sicil numarası, adresi, UETS numarası)
DAVALI: Hazine Müsteşarlığı
KONU: Haksız tutuklama nedeniyle ödenek talebinden ibarettir.
AÇIKLAMALAR:
HUKUKİ SEBEPLER: Türk Ceza Muhakemesi Kanununun 141, 142 ve ilgili şair yasal sebepler
HUKUKİ DELİLLER: Yargı Mercii hükmü, gelir durumu
SONUÇ VE TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle, haksız olarak yakalanıp haksız olarak tutuklanan müvekkilimin uğramış olduğu zarar karşılığı olarak … Türk Lirası maddi, … Türk Lirası manevi olmak üzere toplam … Türk Lirası tazminatın yasal aşama tarihi itibariyle yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan alınarak müvekkilime ödenmesine hüküm verilmesini, sanık müdafii olarak saygılarımla arz ve talep ederim.
AD SOYAD
İMZA
Rana Gül TOPATAN