Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları ele alacağız.

Hukuk Büromuz

• Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cd. No:112 D:30, Cevat Muratal İş Merkezi, Balgat, /

Hukuk sistemimizde birlikte mülkiyet çeşitleri iki adettir: elbirliğiyle mülkiyet ve paylı mülkiyet.

Elbirliği mülkiyeti Türk Medeni Kanunumuzun 701.

Maddesi ve devamında düzenlenmiştir.

Yasa maddesinde geçen "ortakların belirlenmiş payları olmayıp her birinin hakkı ortaklığa giren malların tamamına yaygındır" ifadesi, elbirliği ile mülkiyeti paylı mülkiyetten ayırabilmek için oldukça önem arz eden bir çerçeve oluşturmaktadır. Elbirliği mülkiyetinde ortakların hakları, elbirliği mülkiyetine konu olan malın tamamı üzerindedir. Ortakların tek başına tasarruf edebilecekleri belirli bir payları bahsi geçen değildir.

Bunun yanında ortaklar, ortaklık mallarının semereleri üzerinde pay sahibi olacakları gibi, ortaklığın tasfiyesi halinde de katılma payı alacaklardır.

Miras ortaklıklarında, mirasçılar arasındaki mülkiyet ilişkisi elbirliği mülkiyeti şeklinde kurulur; daha sonra tarafların arzularına göre anlaşma sağlanılabileceği gibi, anlaşma sağlanılamaması halinde İzale-i Şuyu Davası da(ortaklığın giderilmesi yasal süreci) açılabilecektir.

Elbirliğiyle Mülkiyetin Kurulması

Elbirliğiyle mülkiyet halleri genel olarak: adi ortaklık, aile malları ortaklığı, miras ortaklığı, edinilmiş mallarda ortaklık ve genel mal ortaklığı şeklinde sayılabilir.

Tüm bu elbirliğiyle mülkiyet hallerinde ortaklar arasındaki ilişkide herhangi bir tüzel kişiliğin mevcut olmadığını görmekteyiz.

Elbirliğiyle Mülkiyet/İştirak Halinde Mülkiyet Hükümleri

Türk Medeni Kanunumuzun 702/1. Maddesine göre ortakların hak ve sorumlulukları, topluluğu doğuran yasa ya da sözleşme hükümleri ile belirlenmektedir. Dolayısıyla her ortaklık tipi için kendi düzenlenmiş olduğu yasa ve/veya sözleşme hükümleri dikkate alınacaktır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise yasa veya sözleşmede aksine bir hüküm bulunmayan hallerde, ortaklık mallarıyla ilgili yönetim ve tasarruf işlemlerinin, ortakların oybirliğiyle karara bağlanacağı belirlemesi yapılmıştır.

Ortaklar vasıtasıyla yönetime ilişkin olarak oybirliğiyle hüküm Böylece yönetime ilişkin kararları hep birlikte, oybirliğiyle verme uğraşından kurtulup, kararları tek bir yöneticinin inisiyatifine de bırakabilirler.

Ortaklar Arasındaki Yasal Aşama Arkadaşlığı İlişkisi

İştirak halinde mülkiyette ortaklar arasında mecburi yasal aşama arkadaşlığı bahsi geçendur, yani tüm ortaklar birlikte yasal aşama açmak zorundadırlar; aynı sebeple, ortaklara karşı açılacak olan yasal süreçler için de davanın tüm ortaklara karşı açılması gerekmektedir.

Ortaklardan yalnızca biri vasıtasıyla açılmış olan davaların usul ekonomisi gereğince reddedilmemesi, diğer ortakların muvafakatinin alınabilmesi veya temsilci atanması için süre verilmesi gerekmektedir.

Örneğin elbirliğiyle mülkiyette mirasçılardan biri vasıtasıyla açılan bir davada diğer mirasçılardan muvafakat alınması veya terekeye temsilci atanması için süre verilmesi gerekmektedir.

Mecburi yasal aşama arkadaşlığı ortaklar bakımından icra takiplerinde de bahsi geçendur. Ortaklar birlikte takibe geçmeli veya ortaklığı temsile yetkili kişi vasıtasıyla takibe geçilmelidir.

Ortaklara yönelik başlatılacak olan icra takiplerinde ise ortakların müteselsil sorumlulu bahsi geçen olacak olduğundan dolayı ortakların tümüne karşı takibe geçilmesi gerekli olmayıp, birine veya birkaçına yönelik de takibe geçilebilecektir.

Elbirliğiyle Mülkiyetin Sona Ermesi

Elbirliği mülkiyetinin sona ermesi Türk Medeni Kanunumuzun 703. Maddesinde düzenlenmiştir.

Yukarıdaki yasa maddesinde yazılı sona erme şekillerinin sınırlı olduğunu söylemek doğru olmayacaktır; iştirak halinde mülkiyete konu olan malın kaybolması, yıkılması, zamanaşımı yoluyla kazanılması vb.

Vaziyetler neticesinde de ortaklar arasındaki elbirliğiyle mülkiyet ilişkisi sona erebilmektedir.

Ayrıca elbirliğiyle mülkiyete konu taşınmazın zamanaşımıyla kazanılması veya iyiniyetli 3. Kişi vasıtasıyla tapu kaydına güven dahilinde edinilmesi hallerinde de bahsi geçen mal üzerindeki elbirliğiyle mülkiyet ortadan kalkmaktadır. 7

Her yasal vaziyet kendi içinde özel değerlendirmeler gerektirir. Olası itilaflarda herhangi bir hak kaybına uğramamak adına yasal sürecin uzman bir hukukçu ile yürütülmesi faydalı olacaktır.