Hukuk sistemimizde her yasal sürecin kendine has usul kuralları ve süreleri bulunmaktadır. Bu yazımızda konuya dair en çok merak edilen noktaları inceleyeceğiz.

Hukuk sistemimizdeDistribütörlükIlişkileriBayilikVeyaTek satıcılıkOlarak da adlandırılmaktadır. Bu yasal ilişkiyi bir tür dağıtıcılık anlaşması olarak da nitelendirebiliriz. Dağıtıcılık sözleşmelerinde olduğu gibi distribütörlük sözleşmelerinde de mal tedariki sağlayan taraf distribütörü dağıtım ağına katmaktadır.

Dağıtım sözleşmelerinde münhasırlık yetkisi bulunması koşul değilse de sözleşmeninDistribütörlük sözleşmeleriOlarak tanımlanabilmesi için süreklilik arz etmesi ve distribütörün kendi nam ve hesabına hareket ediyor olması gerekir.

İçerikGöster Distribütörlük Sözleşmelerinin Temel Özellikleri Distribütörlük Sözleşmesinin Yapılması Distribütörlük Sözleşmesinin Süresi Distribütörlük Sözleşmesinin Sonlandırılması Sebebe Bağlı Olmayan Olağan Fesih Sözleşmenin Haklı Nedenle Feshi Sözleşmenin Feshi Halinde Distribütörün Hakları Ödenek Stoktaki Malların İadesi Denkleştirme Tazminatı

Distribütörlük Sözleşmelerinin Temel Özellikleri

Distribütörlük sözleşmelerinde bulunan sözleşme konusu ürünlerin tedarikçiden/sağlayıcıdan satın alınmasından sonra distribütör bu malları kendi müşterileri satmaktadır. Bu durumda distribütör sözleşme konusu malların maliki olmakta yani mülkiyet hakkını devralmaktadır. Bu nedenledir ki malların satışının gerçekleşmesinden elde edilen kar ve finansal ve fiili tüm riskler distribütöre ait olur. Distribütör temsilci yahut.

Gerek finansal gerekse hukuksal açıdan distribütör kendi nam ve hesabına hareket eden bağımsız bir tacir konumundadır.

Distribütörlük ilişkilerinin temel özellikler şu şekildedir:

  1. Sözleşmenin süreklilik arz etmesi,
  2. Distribütörün bağımsız olması ve kendi nam ve hesabına hareket etmesi,
  3. Distribütörün mal satışı artırmaya yönelik hareket etme yükümlülüğü,

Distribütörlük Sözleşmesinin Yapılması

Distribütörlük Sözleşmeleri (Bayilik Sözleşmesi)

Kanunda özel bir şekil şartı getirilmediği sürece bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için herhangi bir şekle uygun olarak düzenlenmesi zorunluluk arz etmez; yazılılık bir ispat şartıdır.Distribütörlük sözleşmeleriBakımından da kanunda özel bir şekil şartı düzenlenmemiş olup distribütörlük sözleşmesinin sözlü olarak kurulması da mümkündür. Buna karşılık 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri kanunuUyarınca senetle ispat kuralının geçerli olduğu hallerde sözleşme koşullarının ispat edilmesi için yazılı bir belgenin ibraz edilmesi mecburi hale gelecektir.

Distribütörlük Sözleşmesinin Süresi

Distribütörlük sözleşmeleriBelirli süreli veya belirsiz süreli olarak düzenlenebilir. Süre, sözleşmenin feshi bakımından büyük önem taşımaktadır. Belirsiz süreli distribütörlük sözleşmeler bakımından sözleşmenin sona ermesi için bir süre ön görülmediğinden cayma hakkı ve fesih sebeplerinin ne şekilde oluşacağına ilişkin hükümlerin sözleşmede dikkatle düzenlenmesi gerekmektedir.

Fesih şeklinin sıkı koşullarla belirlenmiş olması, haksız feshin cezai şarta bağlanması gibi durumlarda ağır sonuçlar doğabilecektir.

Belirli süreli distribütörlük sözleşmelerinde temel amaç belirlenen süre sonunda sözleşmenin herhangi bir ihtar ve ihbara gerek kalmaksızın kendiliğinden sona ermesidir. Buna karşılık sözleşmede aynı zamanda süre sonunda aksi yönde bir ihtarat yapılmadığı takdirde sözleşmenin kendiliğinden belirsiz süreli sözleşmeye dönüşeceği de hüküm altına alınmış olabilir. Bu durumda sözleşmenin feshine ilişkin düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesi gerekecektir. Dolayısıyla sözleşmenin hazırlanması aşamasındaDistribütörlük sözleşmeleriVe bu gibi ticari işlemler konusunda tecrübeli, konusunda uzman bir avukatla ilerlemeniz ve önleyici hukuk hizmeti almanız en doğrusu olacaktır.

Distribütörlük Sözleşmesinin Sonlandırılması

Hukuk sistemimiz ve yargı kararları göz önünde bulundurulduğunda distribütörlük sözleşmelerinin sona etmesi için birden fazla alternatif olduğu görülecektir.

Bunları aşağıda detaylı olarak inceleyeceğiz.

Sebebe Bağlı Olmayan Olağan Fesih

Distribütörlük sözleşmeleriYasal niteliği itibariyle acentelik sözleşmeleri ile büyük benzerlik taşımaktadır. Şüphesiz ki bu iki sözleşme türünü birbirinden ayıran önemli birkaç farklılık bulunur. Ancak acentelik sözleşmeleri ile ilgiliTürk Ticaret KanunuVe ilgili mevzuatta yer alan hükümlerinin distribütörlük sözleşmelerine de kıyas yolu ile uygulanması esastır.

Buna göre Türk Ticaret Kanunu’nun 121. Maddesi gereği belirsiz süreli olarak akdedilmiş acentelik sözleşmeleri bakımından 3 aylık ihbar öneline uymak koşulu ile sözleşmenin feshedilmesi mümkündür.

Uygulamada ve yasal görüşlerde hakim düşünce bununDistribütörlük sözleşmeleriBakımından da uygulanacağı yönündedir.

Yine Türk Ticaret Kanunu’nun 18/3 maddesinde yer alan temerrüt veya fesih ihtarlarını yahut ihbarlarına yönelik şekil koşulları sözleşmenin feshine ilişkin prosedürde izlenmesi gereken yol olacaktır. Buna göre ihtar ve ihbar bildirimlerinin noter aracılığıyla, telgrafla veya taahhütlü mektupla yapılması gerekir.

Sözleşmenin Haklı Nedenle Feshi

Sözleşmenin haklı nedenle feshiHallerinde sözleşme süresi önem arz etmez. Her halükarda haklı bir fesih nedeninin oluşması sözleşmenin bu gerekçe ile sona erdirilmesi için yeterli olacaktır. Bu noktada fesih sebebinin taraflar açısından sözleşmenin devamını önemli ölçüde imkansız hale getirecek sözleşme koşulları bakımından ihlalin gerçekleşmesi aranmaktadır.

Örneğin distribütörün sözleşme ile belirlenmiş temel ifa borçlarından biri olan ödeme borcunu yerine getirmemesi yahut sözleşme konusu faaliyetlerin yerine getirilmemesi hallerinde sözleşmeye aykırılık nedeniyleDistribütörlük sözleşmesiHaklı olarak feshedilebilecektir.

Sözleşmenin Feshi Halinde Distribütörün Hakları

Distribütörlük sözleşmeleriNin feshi halinde distribütörün talep edebileceği bir takım hak ve alacaklar doğabilir. Zira esasen yatırım yapmakta olan ve üreticinin mallarının satış, dağıtım ve pazarlama işlemleri için iş ağı kuran distribütördür. Talep edilebilecek hak ve alacaklar bakımından distribütörün tek satıcılık yani münhasırlık yetkisinin bulunup bulunmadığı önem arz eder.

Ödenek

Sözleşmenin olağan yollarla feshi hâlinde distribütör, sözleşme kapsamındaki faaliyetleri için bir takım yatırımlar yapmış ve bu yatırımların maliyeti üretici/sağlayıcı vasıtasıyla karşılanmamış olabilir. Bu durumda distribütörün bu maliyetlerin karşılanması maksadıylaÖdenekTalep etme hakkı doğacaktır.

Türk Ticaret Kanunu’nun 121.

Maddesi uyarıncaAcentelik sözleşmeleriIçin getirilen düzenleme distribütörlük sözleşmeleri için de uygulanabilecektir. Haklı neden olmaksızın ve ihbar sürelerine uymaksızın belirsiz süreli distribütörlük sözleşmesinin feshi halinde distribütör sözleşmesi uyarınca başlanmış ancak henüz bitirilmemiş olan işlerden kaynaklı distribütör uğradığı zararı tazmin etme hakkına sahiptir. Yine yoksun kalınan kar da haklı bir neden olmaksızın ve ihbar sürelerine uyulmaksızın sözleşmenin feshedilmesi hâlinde distribütör vasıtasıyla talep edilebilecek ödenek türlerindendir.

Stoktaki Malların İadesi

Distribütörlük sözleşmesinde distribütörün sözleşme konusu mallar bakımından stok tutma yükümlülüğü bahsi geçen ise sözleşmenin feshi halinde distribütörünStoktaki malların iadesiNe yönelik talebinin kabul edilmesi gerekecektir. Sözleşmede bu hususta özel bir düzenleme yer almasa dahi sözleşmenin haksız olarak sonlandırılması nedeniyle distribütör stoktaki malların geri alınmasını isteme hakkına sahip olabilecektir.

Denkleştirme Tazminatı

Türk Ticaret Kanunu’nun 2012’de yürürlüğe girmesinden evvel acentelik sözleşmeleri bakımından denkleştirme tazminatı yasal düzenlemede de yer edinmiş oldu.

Önceki dönemde deYargıtay’ın yerleşik içtihadı denkleştirme tazminatının talep edilebileceği yönündeydi. Kanuna göre denkleştirme tazminatının talep edilebilmesi için 3 ana koşulun gerçekleşmiş olması aranır.

  • Sözleşmenin feshi haklı bir nedene dayanmamalıdır.
  • Sağlayıcı, sözleşmesel ilişki sona erdikten sonra distribütörün kazandırdığı müşteriler nedeniyle önemli bir kazanç, menfaat elde etmiş olmalıdır.
  • Bu gerekçe ile ödenek ödenmesi dürüstlük kuralına ve hakkaniyete uygun düşmelidir.

Bu şartların oluştuğunu ispat etmesi gereken distribütördür. Aksi haldeDenkleştirme tazminatıTalebi reddedilecektir.

Ayrıca, distribütörlük sözleşmeleri ile ilgili sormak istediğiniz tüm sorularınız için Hukuk BüromuzunŞirket avukatıYa daTicaret hukuku avukatıIle iletişime geçerek danışmanlık hizmeti alabilirsiniz.

Yasal haklarınızın korunması ve davaların lehinize sonuçlanması için sürecin en başından itibaren profesyonel avukatlık ve danışmanlık almanız yasal menfaatlerinizi koruyacaktır.