Çocuğu Göstermeme Suçu

1- Kanuni Düzenleme:

İcra İflas Kanunu’nun “On Altıncı Bap” kısmında bulunan 331 ve 354. maddeleri arasında birtakım İcra Hukukuna özgü suçlar ve cezaları düzenlenmiştir. Bu suçlardan biri de boşanmış veya boşanma yasal süreci devam eden ebeveynlerin ortak çocuklarını yargı mercii hükmüne rağmen karşı tarafa göstermemesi/teslim etmemesi sebebiyle oluşan ve çocuğu teslim etmeme/göstermeme suçu olarak adlandırılan suçun yasal dayanağı olan İcra ve İflas Kanunu’nun“Çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası”Başlıklı ve 341 numaralı maddesidir. İlgili madde hükmü şöyledir:

• “Çocuk teslimi emrine muhalefetin cezası:

Madde 341: Çocuk teslimi hakkındaki ilâmın veya ara kararının gereğini yerine getirmeyen veya yerine getirilmesini engelleyen kişinin, lehine hüküm verilmiş kimsenin şikâyeti üzerine, altı aya kadar tazyik hapsine hüküm verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra ilâmın veya ara kararının gereği yerine getirilirse, kişi tahliye edilir.”

2- Suçun Oluşması İçin Gerekli Şartlar:

• Bu suçun oluşabilmesi için ilk önce mahkemece çocuğun velayetinin kimde olduğuna, velayeti alamayan eşin de çocukla kişisel ilişki kurma kapsamını belirlediği bir nihai yargı mercii hükmü veya ara hüküm bulunması gerekmektedir.

  Yargı Mercii hükmüne uyulmaması veya kararın yerine getirilmesinin engellenmesi halinde ilgili maddedeki suç unsuru oluşmaktadır.

• İİK m.25 vd. Maddelerinde düzenlenen şekilde yargı mercii ilamının icrası için icra takibi başlatılmış ve yasal süresi içerisinde çocuğu teslim etmekle yükümlü olan tarafın çocuğu teslim etmemiş olması gerekmektedir.

• Söz konusu velayet kendisine bırakılan eş tarafından veya diğer eş tarafından da işlenebilmektedir. İlk ihtimal olarak velayet kendisine bırakılan taraf, diğer tarafın çocukla kişisel ilişki kurması için verilen yargı mercii hükmüne uymayıp çocuğu göstermediği takdirde suç oluşmaktadır. Bu vaziyette sanık velayet sahibi taraf olurken, şikayetçi taraf da çocukla kişisel ilişki kurması engellenen taraf olacaktır.

• Velayet hakkına sahip olan ebeveyne diğer tarafın çocuğu teslim etmemesi, çocuğu veliden kaçırması söz konusu olduğunda da suç oluşacak ve bu madde hükmü uygulama alanı bulacaktır.

  Bu vaziyette sanık çocuğu velayet sahibi eşe teslim etmeyerek yargı mercii hükmüne muhalefet eden kişi olurken, şikayetçi taraf da velayet sahibi taraf olacaktır.

• Çocuğu teslim etmeme, yargı mercii kararının yerine getirilmemesi olayı yasal aşama boyunca devam etmelidir. Yasal Aşama sırasında çocuk teslim edildiği takdirde sanık cezalandırılmayacaktır. Hatta yukarıdaki ilgili madde hükmünün son cümlesinde belirtildiği üzere hapsin tatbikine başlandıktan sonra bile yargı mercii kararının gereği yerine getirilirse kişi tahliye edilir.

• Şikayete tabi bir suç olması sebebiyle lehine hüküm verilen ve mağdur edilen tarafça bir şikayetin söz konusu olması gerekmektedir. Müştekinin şikayetten vazgeçmesi veya çocuğun hâlinde yasal aşama şikayet yokluğundan düşecektir.

3- Şikayet Süresi ve Suçun Cezası:

Suçun öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay içerisinde şikayet hakkı kullanılmalıdır.

Şikayet sonucu yapılan yargılamada mahkumiyet yönünde bir hüküm verildiği takdirde altı aya kadar tazyik hapsi cezasına hükmedilebilir.

4- Yetkili ve Görevli Yargı Mercii:

İlgili şikayet bakımından çocuğun icra yoluyla teslimi için başlatılan icra takibinin bulunduğu yerdeki İcra Ceza Yargı Makamı görevli ve yetkili mahkemedir.