Deliller, hem yasal hem de cezai yargılamada ispat aracı olarak kullanılmaktadır. Bir delilin, hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmesi hâlindeHukuka aykırı delilSöz konusu olmaktadır.

Bu yazımızda hukuka aykırı delillerin, ceza yargılamasındaki etkilerinden bahsedeceğiz.

Ceza Yargılamasında Hukuka Aykırı Delil

Anayasa’nın “suç ve cezalara ilişkin esaslar” başlıklı 38. Maddesinde, kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulguların, delil olarak kabul edilemeyeceği belirtilmiştir. Nitekim benzer bir düzenleme de Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 217.

Maddesinde bulunmaktadır. Buna göre, yüklenen suçun hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispat edilebileceği belirtilmiştir.

Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK) göre deliller,Soruşturma evresindeToplanmaktadır. Dolayısıyla soruşturma aşamasında delillerin toplanması amacıyla yapılan tüm işlemler, kanunda belirtilen kurallara uygun olmak zorundadır. Zira kanunda belirtilen kurallara uyulmadan yapılan işlemler neticesinde elde deliller, hukuka aykırı delil niteliğini taşır.

Yargıtay Kararlarına Göre Hukuka Aykırı Delil Örnekleri

Uygulamada hukuka aykırı delillerle en sık karşılaşan işlemlerarama, el koyma gibi soruşturma işlemleridir.

Dolayısıyla uygulamada bu işlemlerin hukuka aykırı olarak yapıldığına ilişkin çok fazla örnekle karşılaşılmaktadır. Nitekim Yargıtay’ın da hukuka aykırı delillere ilişkin vermiş olduğu hükümler bulunmaktadır. Yargıtay kararlarına ayrıca bulinktenulaşabilirsiniz.

Hukuka Aykırı Bilgisayar Araması

… sanık tarafından işletilen iki ayrı işyerinde arama yapılmasına hüküm verilmesine karşın, aynı işyerinde bulunanBilgisayarlar üzerinde arama yapılabilmesine olanak tanıyan CMK’nın 134. Maddesine göre verilmiş bir arama hükmü bulunmadığı anlaşılmakla, işyerinde bulunan bilgisayarlar üzerinde yapılan arama sonucunda elkonulan ve içerisinde müşteki firmaya ait lisanssız yazılımların olduğu belirtilen harddiskler ve CD’ler hukuka aykırı delil niteliğinde olupHükme esas alınamayacağından, sanık hakkında verilen beraat hükmü usul ve yasaya uygun görülmekle…

Yargıtay 19.

Ceza Dairesi 2015/2092 E. 2015/1175 K.

Konutta Hukuka Aykırı Arama

… sanığın babasının “… Mahallesi … Caddesi No:83” sayılı ikamet adresinde arama yapılmasına hüküm verildiği, sanığın babasına ait bu adreste yapılan arama sonucu suç unsuruna rastlanılmadığı;Suça konu silahın bulunduğu sanığa ait … Mahallesi … Sokak No:14 sayılı yerde ise arama yapılabileceğine ilişkin usulüne uygun bir arama hükmü bulunmadığı halde, anılan yerde yapılan arama ve elkoyma işlemlerinin hukuka aykırı olduğu, ele geçirilen suç eşyasının hukuka aykırı yöntemle elde edilmiş delil olmasından dolayı hükme esas alınamayacağı…

Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2016/2055 E. 2017/504 K.

Hukuka Aykırı Delilin Hükme Etkisi

Bir kimse hakkında mahkumiyet hükmü verilebilmesi için kişinin suçu işlediğinin sabit olması gerekmektedir. Yargı Mercii ise bu durumu toplanan deliller ışığında değerlendirmektedir. Hukuka aykırı delillerin ispat aracı olarak kullanılamamasının bir sonucu da mahkemenin, sanık hakkındaki hükmü açıklarken hukuka aykırı delillere dayanamayacağıdır.

Dolayısıyla hukuka aykırı delillerin en önemli etkisi, hükme esas alınamamasıdır.

Yargı Mercii, hukuka uygun deliller neticesinde sanığın suçu işlemediğine kanaat getirirse sanık hakkında beraat hükmü verir.

Eğer sanık hakkında mahkumiyet hükmü verilmişse ve bu kararda hukuka aykırı delillere dayanılıyorsa, bu vaziyet kesin olarak hukuka aykırılık sebebidir. Dolayısıyla üst yasa yolu aşamalarında, söz konusu mahkumiyet kararının bozulması gerekmektedir.

Hukuka aykırı delillerin, ceza yargılamasında tespiti önemlidir. Zira hukuka aykırı delillere dayanılarak sanık hakkında mahkumiyet hükmü verilemez. Yazımız hukuka aykırı delillere ilişkin genel hatlarıyla bilgilendirme yapmak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu nedenle yasal sorunlarınıza ilişkin olarak profesyonel bir yasal danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.

Sanığın Lehine Olan Hukuka Aykırı Deliller

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 2016/2524 E. Ve 2017/5338 K. Numaralı ilamında, hukuka aykırı delillerin sanığın lehine olarak kullanılabileceğini belirtmiştir.

Buna göre; hukuka aykırı delillerin kural olarak ceza yargılamasında hükme esas alımayacağı belirtmiş ise de sanığın lehine olan hukuka aykırı delillerin sanığın lehine olarak kullanılması mümkündür.

“… Ancak, kanuna aykırı olarak elde edilmiş iletişimin dinlenilmesi kayıtlarının sanığın anayasal haklarının ihlali sonucu elde edilmiş olması nedeniyle hükme esas alınamayacağı hususundaki yegane istisna bu kayıtların sanığın lehine delil olarak kullanılabilecek olmasıdır…” Yargıtay 16. Ceza Dairesi, 2016/2524 E. 2017/5338 K.