Soylu Temmuz 22, 2023 Aile Hukuku

Boşanma Davasında Sosyal İnceleme Raporu

Son Güncellenme Tarihi: Mart 16, 2025

Uygulamada kısaca“SİR”Olarak bilinenSosyal inceleme raporuAile yargı makamı hakimi tarafından yapılan bir incelemedir. Hakim bu incelemeyiVelayetHususunda yapar. Hakim boşanma talep eden eşlerin ortak çocuklarının geçici veya kesin velayetinin hangi eşe verileceğin, bu rapor üzerinden incelemektedir. Bu yazımızda boşanma davasında sosyal inceleme raporu hakkında bilgi vereceğiz.

Anlaşmalı boşanmaDavalarında eşler velayet hakkında ortak hüküm aldıklarından ortada çekişme bulunmaz.

Dolayısıyla hakimin inceleme yapmasına gerek kalmaz.

AncakÇekişmeli boşanmaDavalarında taraflar velayet hususunda anlaşamadıklarında hakimin çocuğun velayetini taraflardan birine verebilmesi için gerekli araştırmaları yapması gerekir. Sosyal inceleme raporlarının önemi buradadır. Müşterek çocukların velayeti hususunda anlaşmazlık halinde sosyal inceleme raporu alınabilir.

Sosyal inceleme raporları müşterek çocuklarınÜstün yararınaFaaliyet eden bir araçtır. Çocuğun üstün menfaati uyarınca hangi eşte kalmasının daha isabetli olduğu bu raporlar ile daha sağlıklı bir şekilde tespit edilebilir.

ÇocuğunFiziksel ve ruhsal gelişiminin, geleceğinin en iyi şekilde şekillenebilmesi için sosyal inceleme raporları oldukça önem arz etmektedir.

Sosyal İnceleme Raporu Nasıl Hazırlanır?

Sosyal inceleme raporunu düzenlemeye yetkili kişi gerekliIncelemeleri ve araştırmalarıYapacaktır.

Bu bağlamda özellikle bu kişi söz konusu çocukla görüşmekte serbesttir.

Bu görüşmeler raporu düzenleyen görevlisinin isteği doğrultusunda ve yeterli sayıda yapılacaktır. Görevli sosyal inceleme raporu hazırlarken çocuğunGelişim aşamalarınıInceleyecektir.

Özellikle çocuğun fiziksel ve duygusal durumu hakkında araştırmalar yapacaktır. Somut davanın çocuğun kişisel durumuna nasıl etki edeceği raporda ele alınacaktır.

Özellikle çocuğunOlgunluk düzeyi, varsa özürlülük durumu, bedensel sağlığı ve psikolojik sağlığı üzerinde durulacaktır.

Sosyal İnceleme Raporunu Kim Hazırlar?

Boşanma davasında yapılan sosyal inceleme raporuPedagoglarTarafından hazırlanmaktadır. Hukukumuzda Adalet Bakanlığı tarafından her aile mahkemesine en az 1 tane psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji ve sosyal faaliyet alanlarından mezunSosyal çalışma görevlisiAtanmaktadır.

Bu kimseler genellikle çocuk ve aile sorunları hususunda kıdemli kişilerdir.

Sosyal inceleme raporu iseÇocuk gelişimiHakkında bilgili çalışma görevlileri tarafından hazırlanacaktır.

Sosyal İnceleme Raporu Nasıl Talep Edilir?

Sosyal inceleme raporu boşanma yasal süreci açıldıktan sonra istenebilen bir rapordur. Boşanma yasal süreci açtıktan sonra davanıza bakanAile hakimiBu raporu derhal kendiliğinden isteyebilir.

Bunun için ise öncelikle somut davada velayete ilişkinÇekişmeOlmalıdır. Bu vaziyette hakim, durumu görevli kişilere iletir. Durumu öğrenen uzmanlar davacı ve davalı kişilerle iletişime geçecektir.

Daha sonra görevli kişiler belirtilen tarihte çocuklar ile görüşmeye başlayacaklardır.

Bu görüşmeler görevlinin talebi doğrultusunda artabilir. İnceleme sonucunda ise söz konusu rapor yargı merciine iletilecektir.

Raporda Taraflar Hakkında Yer Alan Hususlar

Sosyal inceleme raporu hazırlanırkenÇocuğun durumuÖn planda tutulur. Bunun yanı sıra uzmanlar velayet talep eden eşlerin durumları ile ilgili de araştırma yapmakla mükelleftir. Taraflar ile ilgili yapılan araştırmada değinilmesi gereken bazı hususlar vardır.

Bunlar;

1. TaraflarınKişilik özellikleri

2. TaraflarınMaddi durumları

3. TaraflarınÖğrenimSeviyeleri

4.

TaraflarınSosyal durumları

5. TaraflarınSağlıkDurumları

6. TaraflarınSabıkaDurumları

7. Tarafların yaşadıklarıKonutunVaziyeti

8.

Tarafların varsaKötü alışkanlıkları

Bu hususlara raporda yer verilmemesi halinde rapora itiraz edebilirsiniz.

Sosyal İnceleme Raporuna İtiraz

Görevli hazırladığı raporu yargı merciine sunacak ve bu rapor aynı zamanda ebeveynlere deTebliğEdilecektir. Düzenlenen sosyal inceleme raporuna itiraz etmek mümkündür.

Rapora itiraz için öncelikle raporun size tebliğ edilmesi gerekir. Tebliğ tarihinden itibaren2 hafta içindeBu rapora itiraz edebilirsiniz. İtirazda 2 farklı talepte bulunabilirsiniz.

Bunlar;

1. Yeniden rapor düzenlenmesiniTalep

2. Mahkemenin rapora bağlı kalmaksızınHükümVermesini talep

Hak kaybına uğramamak için itiraz aşamalarınıBoşanma avukatıIle tamamlamanız daha sağlıklı olacaktır.

Raporda Hangi Hususlara İtiraz Edilebilir?

Yukarıda belirttiğimiz üzere, boşanma davasında sosyal inceleme raporuna itiraz etmek hukuken mümkündür. İtiraz ile ya yeniden rapor düzenlenmesini ya da mahkemenin düzenlenmiş raporu hükme esas almaması talep edilir.

Raporda itiraz edebileceğiniz hususlar ise;

– RapordaÇelişkilerOlması

– Raporun yeterliGözlemVeya araştırma yapılmaksızın hazırlanması

– Raporda her iki tarafındaBeyanınaYer verilmemesi

– Raporda her iki tarafınMaddi durumunaIlişkin bilgiye yer verilmemesi

– RaporunGerekçeliOlarak kanaate yer vermemesi

Bu hallerin varlığında sosyal inceleme raporuna itiraz edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

1.Sosyal inceleme raporuÜcretliMi?

Evet, SİR ücretlidir. Ücretin ödenmesiyle görevliler inceleme ve araştırmalara başlarlar.

2.Raporu hazırlarken bir tarafınBeyanıAlınmamışsa ne olur?

SİR hazırlanırken her iki tarafın beyanı ve görüşleri alınmalıdır. Aksi takdirde rapora itiraz edilebilir.

3.Hakim sosyal inceleme raporu ileBağlıMıdır?

Hayır, SİR hükme esas alınabilir ancak mecburi değildir. Hakim SİR aksine farklı bir hüküm kurabilir.

4.Sosyal inceleme raporu sadece boşanma yasal süreciHakimiTarafından mı yaptırılır?

Hayır, Çocuk Koruma Kanunu madde 45 uyarınca çocuklar hakkında mahkemeler, çocuk hâkimleri veya Cumhuriyet savcılarınca gerektiğinde SİR talep edebilir.

YARGITAY KARARLARINDAN ÖRNEK ALINTILAR

“Mahkemece yargılama boyunca üç kere sosyal inceleme raporu düzenlettirilmiş karara 10.03.2015 ve 15.04.2015 günlü sosyal inceleme raporları esas alınarak, son alınan 02.07.2015 havale günlü sosyal inceleme raporu beklenmeksizin hüküm kurulmuştur.

Şu hale göre, mahkemece 02.07.2015 günlü sosyal inceleme raporu da tüm dosya kapsamı ile değerlendirilerek bir hüküm verilmesi gerekirken, son alınan sosyal inceleme raporu beklenmeksizin eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir.”2. Hukuk Dairesi 2015/23708 E., 2015/23355 K.

“Mahkemece; yaşı nedeniyle idrak çağında bulunan ortak çocuk 01.09.2008 doğumlu….’nin velayet konusunda görüşlerine başvurulmadan hüküm kurulmuştur. Bu bakımdan, ortak çocuğun bizzat hakim tarafından veya istinabe suretiyle; eğitim, kültür, yaşam olanakları bakımından nerede yaşamak istediği konusunda bilgilendirilerek, görüşlerinin kendisinden sorulması ve mahkemece alınan her iki sosyal inceleme raporunda farklı değerlendirmelerin bulunduğu da gözetilerek; psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı uzmanlarından yeni bir sosyal inceleme raporu alınması ile toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucuna göre bir hüküm verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması…”2. Hukuk Dairesi 2018/5593 E., 2018/13599 K.

“Somut olayda, mahkemece alınan, 17.05.2013 günlü ilk uzman raporunda ortak çocuklarla görüşülmeksizin sadece her iki ebeveyn ile görüşülmek suretiyle velayete ilişkin rapor tanzim ettirilmiş, uzman tarafından işbu raporda çocuklarla da görüşülmesi gerektiği tavsiyesinde bulunularak, bir kanaatte bulunulmamış, daha sonra düzenlenen sosyal inceleme raporunda ise, bu sefer de, davacı ile görüşülmeksizin, sadece davalı anne, annenin yakınları ve çocuklar ile görüşülmüş ve yalnızca onların yaşadığı yer, sosyal ve pisikolojik durumları dikkate alınarak, davacı babanın, barınma, gelir, sosyal ve psikolojik durumuna yer verilmeyerek, tek taraflı olarak rapor düzenlettirilmiştir.

Gerçekleşen bu vaziyet karşısında, sosyal faaliyet uzmanı tarafından velayete ilişkin düzenlenen her iki sosyal inceleme raporu da, bu haliyle hüküm tesisi için yeterli değildir.”2. Hukuk Dairesi 2017/2302 E., 2017/7666 K.

“Mahkemece, ortak çocuk 24.02.2010 doğumlu … ile yanında bulunduğu davacı babanın yaşam koşullarının incelenmesi bakımından alınan 10.03.2016 günlü sosyal inceleme raporunda, babanın velayet görevini yerine getirebileceği ancak anne ile ilgili sosyal inceleme raporu alındıktan sonra velayet konusunda hüküm verilmesi gerektiği rapor edilmiş, mahkemece davalı anne bakımından sosyal inceleme raporu alınmaksızın “…tarafların ortak yaşamlarının sona ermesinden sonra çocuğun baba ile birlikte yaşadığı…” gerekçesiyle ortak çocuğun velayeti davacı babaya bırakılmıştır. Velayet düzenlemesi yapılırken; göz önünde tutulması gereken temel ilke, çocuğun “Üstün yararı”dır. Çocuğun üstün yararını belirlerken; onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin sağlanması amacının gözetilmesi gereklidir.

Ana ve babanın yararları; boşanmadaki kusurları, ahlaki değer yargıları, sosyal konumlan gibi durumları, çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde gözönünde tutulur. Velayet kamu düzenine ilişkin olup, re’sen araştırma ilkesi geçerlidir. Bu nedenle yargılama sırasında meydana gelen gelişmelerin bile göz önünde tutulması gerekir.
Mahkemece, davalı annenin ortak çocukla ilişkisi ile barınma ve yaşama koşullarını da değerlendirir içerikte sosyal inceleme raporu alınması ve tüm deliller birlikte değerlendirilip, ebeveynlerinden hangisi yanında kalmasının ortak çocuğun menfaatine olacağı tespit edilip, sonucuna göre velayet düzenlemesi konusunda hüküm verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm verilmesi isabetli bulunmamıştır.”2. Hukuk Dairesi 2016/19669 E., 2018/7257 K.

Bu konuda daha fazla yardım veya danışmanlık için bizimleiletişimegeçebilirsiniz.

Boşanma Davasında Sosyal İnceleme Raporu